Uharte Arakil ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na comarca de Sakana, nel valle del Arakil, a los pies de San Miguel de Aralar y a 32 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .
Topónimu El topónimu Uharte provién de la espresión en llingua vasca ur arte ('ente agües'). N'euskera modernu esiste la pallabra uharte o ugarte con esi mesmu orixe etimolóxicu. El so significáu más habitual ye'l de 'isla', pero tamién puede significar ente agües', 'entrambasaguas', 'llugar asitiáu ente dos ríos confluentes'. Esisten numberosos llugares en Navarra y el País Vascu que presenten esti nome o una variante similar, tando xeneralmente allugaos en confluencias de ríu o en meandros.
La villa de Uharte Arakil fundar nun allugamientu estratéxicu, nun estrechamientu de la Sakana y sofitándose nun meandro del ríu Arakil que sirvía p'ayudar na defensa de la población. La población estendióse anguaño fuera de les llendes del meandro del Arakil onde s'estableció orixinalmente.
En 1268 ye mentada como Huart, depués Uart (1350), Uart de Valo d'Arakil (1366), Ugarte Arakil (1701) y Hugarte Arakil'' (1708). Históricamente la villa llevó pos nel so nome l'apellativu de Arakil que ye'l nome del valle nel que s'asitia'l conceyu y de que la so xurisdicción esgazar nel sieglu XIV. Ye necesariu esto yá que esiste otra llocalidá homónima en Navarra: Uharte.
Uharte Arakil ye anguaño'l nome oficial de la villa, dempués de que'l 8 de xunu de 1992 por aciu decretu foral 212/1992 afitara Uharte Arakil como'l so nome oficial.
Demografía Evolución demográfica1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 838 882 866 821 812 750 722 766 842 856 853 785
Llingua n'Uharte Arakil, l'idioma mayoritariu ye'l castellanu, pero hai una gran parte de los habitantes d'esti pueblu (xeneralmente nuevos), que falen un dialeutu vascu d'Uharte y l'euskera batúa.
Cultura Nesta llocalidá celebra'l Día del Pastor, catalogada como Fiesta d'interés turísticu en Navarra.
Ver tamién Navarra Llista de conceyos de Navarra Sakana San Miguel de Aralar Zona Vascófona De Navarra
Referencies
Enllaces esternos
Uharte Arakil - Información de Pueblos de la Sakana * - Información de Pueblos d'España * Uharte Arakil - Gobiernu de Navarra - Información y Datos de Conceyos
Categoría:Llocalidaes de Navarra Categoría:Conceyos de Navarra Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial