Villacastín ye una llocalidá española de la provincia de Segovia perteneciente a la Comunidá Autónoma de Castiella y Llión.
Toponimia El topónimu del llugar foi oxetu de diverses teoríes populares pero los estudios formales apunten que "Castín" o "Castil" ye lo mesmo que Castillo, deriváu del llatín Castrum d'igual manera qu'asocede con Castiella, y que significa campamentu fortificáu. Nun ye d'estrañar que tenga la mesma procedencia que Foncastín (Valladolid) al cuál refiérense dellos escritos como PontCastilla. Tampoco puede pasase per alto la condición fronteriza que tenía esti llugar nel sieglu XI, lo qu'apunta a que la so denominación provenga de Villa Castiella, quiciabes entendiéndose Castiella como llugar fortificáu o bien atendiendo a que "les incursiones cristianes vinieron de la Billa de Castiella".
Los dos castiellos qu'apaecen nel so escudu podríen debese a la fuerte adhesión y llealtá d'esti llugar a la Corona y al Reinu de Castiella.
Demografía
Prehistoria Esiste un xacimientu de gran importancia paleontolóxica datáu nel Pleistocenu Mediu, nel que s'atoparon restos de mamíferos (por casu, el primer exemplar de turón na península) y d'evidencies de presencia humana (homínidos) como lasques y güesos pulíos. Foi afayáu en 1986 por Alfonso Arribas Herrera (Fac. Ciencies Xeolóxiques, UCM).
En 2001 les obres de construcción de l'AP-51 afayaron otru xacimientu datáu na Edá de Piedra y ocupáu hasta la dómina visigoda.
Historia thumb|140px|Pila bautismal románica (sieglu XI), de grandes dimensiones.
=== Reconquistar En xunetu del añu 939, el gruesu del exércitu omeya con el mesmu califa Abd al-Rahmän III al frente, crucia la frontera pol Ballät Humayd (Balatome, güei Tablada nel puertu de Guadarrama) destruyendo tou al so pasu dende Villacastín hasta Simancas, onde ye ganáu polos cristianos.Aceifa de Abd al-Rahmän III. "Les Fronteres de los Reinos". Ibn Hayyan. Biblioteca del Palaciu Real de Rabat Cronoloxía Histórica Consultáu en payares de 2012 Nel sieglu XI cuando los cristianos ganaron la iniciativa, rexuntar nesti llugar p'atacar la zona de Mayrit (Comunidá de Madrid), un sistema defensivu formáu por talayes y fortaleces (como la talaya de Torrelodones) que fuera creáu polos musulmanes pa protexer Toledo. Los Caballeros cristianos utilizaron la sierra como defensa natural y l'allugamientu de Villacastín, protexida pol valle del Piezga y indivisable dende'l sur, pa realizar incursiones contra los "infieles" del otru llau. Nesta dómina la población tuvo formada principalmente por homes d'armes y relixosos. Partíes pol nucleu urbanu había hasta catorce crucies (vía crucis) que lo arrodiaben, de les que güei namái queden unes poques, la más importante atopar al sur nel altu según sálese escontra Madrid y ye conocida como cruz de Santiago.
Na actualidá, el nome d'una de les cais principales, la cai de Los Caballeros y la Cruz de la Orde de Santiago qu'apaez en dalgunos de los escudos nobiliarios, recuerden a los castellanos que llibraron batalla contra l'exércitu musulmán.
Baxa Edá Media A lo llargo de la Edá Media la so población foi creciendo conforme facer la so boyante economía hasta convertise nel nucleu rural más densamente pobláu de tola provincia de Segovia. El Quejigar, la Matilla, Alamea, Collada, Rioviejas, Fresneda ó Maniel, fueron pequeñes aldegues surdíes arriendes de la repoblación cristiana, que desparecieron al treslladase los sos pocos vecinos al nucleu de población principal. thumb|left|140px|frameless|15px La Cruz de Santiago despidía a los Caballeros de Castiella. thumb|140px|frameless|15px Orde de Santiago. Blasón de la familia La Torre na cai de Los Caballeros.
Ente los años 1327 y 1466 la villa xube en relevancia. En Villacastín asitiáronse les arques del Honráu Conceyu de la Mesta que tuvieron una enorme influencia (esisten dellos grabaos que faen referencia a esto nes pontes de Valsordo y de Santa Yusta en Cebreros). La Ponte del Campu Azálvaro sobre'l ríu Voltoya sirvió pa cuntar les cabeces ovinas que yeren tosquilaes y pal cobru de les alcabales a los ganaderos.
Navalpino, la población vecina asitiada a 5 km, contemplara mientres décades cómo los sos vecinos camudábense progresivamente a Villacastín atraíos poles sos oportunidaes económiques, y cómo gran parte del so términu municipal yera adquiríu polos poderosos nobles de la Mesta residentes na villa. Por ello, en 1450 el conceyu de Navalpino robla un tratáu de fusión con Villacastín pol que Navalpino sume. La espansión de la villa amena rocees ente los ituereños que taben xuníos al conceyu de Villacastín dende 1437, y deciden "desamarrar y desfaer la vecindá" el 31 de marzu de 1497. Aconceyaos nomen trés xueces que resuelven que se pongan moyones "...un fierro del castiellu por Billacastin y un fierro en forma de F por Fituero..." en cada cotu. Los moyones fueron expoliados. El emblema del conceyu villacastinense, el castiellu, perdura nes esquines cimeres de la Casa Consistorial.
El nucleu urbanu llegó a cuntar con 5000 vecinos (bien alzáu pa la dómina), y un indetermináu númberu de trabayadores de temporada, amás del pasu de viaxeros qu'ellí pernoctaban. La so ufierta d'emplegu atraía inclusive a trabayadores alemanes. Llegó a andar a la tema n'importancia cola ciudá de Segovia. Prueba d'ello ye que mientres el sieglu XV, María d'Aragón, reina de Castiella ente 1418 y 1445 pol so casoriu con Xuan II, vivió un númberu indetermináu d'años en Villacastín hasta la so muerte na villa. El so fíu heredó'l tronu castellanu como Enrique IV mientres que'l so reináu, en xunu de 1473, rexuntar en Villacastín a los procuradores de la Hermandá Xeneral del Reinu na denomada "Xunta de Villacastín", col fin de crear una institución d'ámbitu nacional capaz de combatir el crime, la falta d'autoridá y a los malfechores. Estes primeres lleis civiles fueron conocíes como "Lleis de Villacastín". La muerte del monarca provocó que nun se punxeren en marcha, pero sirvieron como antecedente y puntu de partida por que los Reis Católicos crearen la Santa Hermandá Nueva en 1476.
Edá Moderna La bonanza económica y el plenu emplegu en Segovia gracies a la fabricación de los paños segovianos, conocíos internacionalmente, fizo que bien pocos de los sos habitantes arriesgar nel descubrimientu d'América. Sicasí, hasta 22 villacastinenses buscaron fortuna al otru llau del Atlánticu. Nel sieglu XVI, nel Imperiu Hispánicu nun se ponía'l sol, lo que coincide cola dómina de mayor rellumanza d'esta población. En 1512, naz Fray Antonio de Villacastín, Apareyador del Monesteriu d'El Escorial y home d'enfotu del rei Felipe II.
Na Guerra de les Comunidaes de Castiella, les clases medies y altes de les ciudaes castellanes sulevar contra'l rei pola progresiva perda de la so influencia sobre'l pueblu llanu, en favor del poder real. Villacastín na so rivalidá con Segovia, nun se suleva. El rei da la independencia temporalmente a les llocalidaes que-y sofiten: Villacastín y El Espinar. Nel únicu episodiu que tuvo llugar un grupu de rebeldes qu'avanzaron escontra Villacastín pel noroeste, retirar ensin presentar batalla tres trate superaos en númberu y contundencia, llevando a cabo sabotaxe y amburando los montes de 'La Segoviana' y 'Valdechín' nel intre de la so fuxida. L'exércitu imperial atayó la revuelta na batalla de Villalar de 1521. thumb|left|210px|La Ilesia de San Sebastián ye la de mayores dimensiones de la provincia de Segovia. El Marqués de Lozoya acostumaba a referise a ella como "La Catedral de la Sierra". thumb|160px|Escudu d'Armes de la Villa: "Billa de Billacastin - Añu de 1627"
Villacastín caltuvo'l favor de la monarquía dende'l sieglu XI hasta'l sieglu XVIII, pero aquello que resalta na historia d'España ye la so gran importancia industrial nesta dómina. Cola puxanza de la Mesta y la so llocalización privilexada nel centru del Reinu, nel llugar onde conflúin la Cañada Real Lleonesa Oriental y la Cañada Real Soriana Occidental, fíxo-y cuntar cola mayor producción industrial de llana y quesu de tola península Ibérica. Ensame de nobles treslladáronse ellí pa instalar la so propia casa de esquileo. Esistíen llavaderos de llana en tol términu municipal. Colos enormes ingresos, en 1529 el conceyu empecipia les obres d'una maxestosa ilesia-catedral acorde cola importancia de la urbe. La construcción de la Ilesia de San Sebastián enllargóse mientres casi un sieglu. La peste de 1599 fixo estragos na población. El 28 de setiembre de 1608, el rei Felipe II da la Cédula Real de Villacastín pola que confirma l'Alcaldía Mayor de la ciudá de Tegucigalpa.
Mientres los sieglos XVI y XVII, dellos villacastinenses ocuparon altos cargos na corte del Imperiu español como ye'l casu del Conde de Molina d'Herrera, don Pedro Messía de Tobar (Conseyeru de Facienda) y de don Miguel Moreno (Notariu Real). Por ello, estos y munchos otros viéronse obligaos a afincase definitivamente en Madrid onde s'asitiara la corte imperial, ciudá na que tuvieron la so descendencia, anque na so muerte fixeron dase sepultura en Villacastín. Munchos otros colonizaron les tierres del Nuevu Mundu y dalgunos d'ellos convirtiéronse nos máximos dirixentes de Venezuela.
El 2 de setiembre de 1626, el rei Felipe IV da un mandatu pol qu'espacha a Villacastín de la xurisdicción de Segovia, pasando a ser villa independiente'l 28 de marzu de 1627. En 1639, el villacastinense Frai Mauro de Tovar ye l'obispu de Venezuela. El llugar llegó a tener hasta 14 ermites, 1 hospital, 2 monesterios y un gran númberu de cases nobiliaries, amás de les más diverses construcciones industriales: molinos de too tipu, llavaderos, cases ó palacios de esquileo, batanes, palombares, etc.
Na Guerra de Socesión española produzse'l socesu de consecuencies más negatives pa la llocalidá. Los díes 16 y 17 de xunu de 1706, l'exércitu de La so Maxestá'l rei Felipe V ta apostáu en Villacastín (Borbónicos). La traxedia asocédese a otru día. El 18 de xunu de 1706 l'exércitu anglo-portugués (Austracista) entra en Villacastín emplegando la fuercia, quemando molinos, batanes y ferramientes, dexando amás el pósito vacíu.
La decadencia de la transhumancia, el decremento de los ingresos procedentes de la guerra y del descubrimientu d'América, les epidemies, la crisis na industria testil y que Madrid se convirtiera na capital del Reinu fueron les razones que desaguaron nuna grave crisis demográfica que terminó cola rellumanza de Villacastín nos sieglos XVII y XVIII, que yá nunca volverá ser tan importante como foi. A partir d'entós, sume de la historia d'España y la so hexemonía queda nel olvidu.
Historia Contemporánea Na Guerra de la Independencia tuvo un destacamentu francés. Napoleón quedó atrapáu por un temporal de nieve'l 24 d'avientu de 1808 al mandu d'unos 60.000 soldaos. Agospiar na actual casa del párrocu onde la so muerte foi atayada. Les guerrilles lideraes por 'El Puchas' y 'El Cocineru' fixeron esmornia sobre manera nel destacamentu francés asitiáu en San Rafael.
En 1833 acondiciónase'l Camín Real que lleva a Madrid, conocíu como Carretera de Castiella. En 1860 constrúyese la Carretera Nacional Villacastín-Vigo.
Na Guerra Civil Española, el 22 de xunetu de 1936, la Columna Serrador (nacional) procedente de Valladolid, pasa por Villacastín onde se-y xunen fuercies de Segovia cola misión de tomar el Alto del Llión. Dos díes más tarde, la Columna Mangada (republicana) ocupa Villacastín procedente de Navalperal de Pinares, a onde retiráronse dempués de qu'un batallón d'espedicionarios dieren muerte en Labajos al líder falanxista castellán Onésimo Redondo. Ye entós cuando dos escuadrones del reximientu de caballería acorazada Calatrava de Salamanca tomen esti importante nuedu de comunicaciones hasta'l final de la guerra. El xeneral Emilio Mola (nacional) entamó l'Estáu Mayor del Exércitu del Norte en Villacastín cuando les sos tropes llegaron al ríu Guadarrama. La llocalidá atopar dende un principiu nel plan estratéxicu de la sulevación militar.