La Puebla de Almoradiel ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Toledo, en Castiella-La Mancha.
La principal industria del pueblu ye la vitivinícola, siendo la cooperativa Virxe del Egido, con cerca de 610 socios, una de les mayores de la zona, con unes modernes instalaciones vitivinícolas asitiaes na zona sur del pueblu. Tamién ta, anque d'enforma menor tamañu, la Bodega Almurad, comúnmente conocida nel pueblu como "El Grupu", que se caracteriza por unos tintos de gran calidá, y la alcoholera Finca La Blanca.
Amás, mientres los 90, esti conceyu foi'l que mayor rellación tenía por habitante de maquinaria agrícola en toa Europa; y siendo el segundu en tol mundu, solo por detrás d'un pueblu israelín, destacando'l claru calter agrícola del conceyu.
Como agregu, esti conceyu ye candidatu, según dellos historiadores, a ser el mentáu por Cervantes nel empiezu d'El Quixote cola so frase "Nun llugar de la Mancha, de que'l so nome nun quiero alcordame...", anque otros pueblos estremeros tengan más posibilidaes reales de llograr esti títulu. Esta tesis ye defendida por historiadores locales y non locales, siendo unu de los sos mayores defensores Luis Ruiz de Vargas, autor del llibru, escritu en 1983, "Tierres y Llugares de la Ruta de Don Quixote de la Mancha", nel que se ennumeran les razones poles que considerar La Puebla de Almoradiel el mentáu llugar. Parte de diches razones tán na páxina web del pueblu, na seición de turismu.
Xeografía La Puebla de Almoradiel ye un conceyu que s'atopa asitiáu en plenu corazón de La Mancha toledana, presenta una planimetría del terrén atayada por leves elevaciones. Les sos tierres magrices son bañaes pol ríu Gigüela, asitiáu na parte este del términu municipal. Esti tipu de tierra ye apta pa les ceberes, bonos pa la vide y escelentes pal olivo, tamién, d'esta magre fabriquen les texas árabes, l'alfarería típico y los tapiales de les antigües cases.
No que respecta al clima, predomina un clima continental con branos calorosos (nos meses de xunetu y agostu), ya iviernos fríos (nos meses d'avientu y xineru); les primaveres y serondes son les estaciones del añu que más precipitación se recueye, anque esta ye irregular mientres tol añu y de normal son en forma d'agua anque dalguna vegada pueden dase en forma de nieve. Sicasí, pel branu puede llegase hasta dos meses de aridez.
La Puebla, tamién llamáu coloquialmente asina, atiesta coles llocalidaes de Corral de Almaguer y Villanueva de Alcardete pel norte, Quintanar de la Orden pel este, Miguel Esteban y Quero pel sur, y La Villa de Don Fadrique pel oeste; toles llocalidaes son de la provincia de Toledo.
Toponimia L'orixe de la pallabra "Almoradiel" tien delles versiones: Una d'elles, ye que "Almoradiel" procede del artículu árabe "A el", de la pallabra llatina "murellu", diminutivu de "muru", y del diminutivu mozárabe "diel". Finalmente "Almoradiel" significaría muriu pequeñu. La otra versión, que ye la que paez más cierta, ye que la pallabra "Almoradiel" ta constituyida por: Al-murad-ied, "A el" ye l'artículu "el" n'árabe; "murad" significa "castiellu" en mozárabe; y "ied" ye un diminutivu "pequeñu", por ello la traducción lliteral sería "El Castiellu Pequeñu".
Per otra parte, "La Puebla" añader al nominativu del llugar por causa de la repoblación llevada a cabu pola orde de Santiago nel sieglu XIV.
Historia El so orixe paez ser una fortaleza de la dómina ibérico y celta, habitada darréu por romanos, visigodos, mozárabes y mientres la dominación musulmana pola tribu de los Almorávides. La primitiva ciudá taba fundada nos márxenes del ríu Cigüela, a 1.3 km del so actual allugamientu, esti llugar foi abandonáu nel añu 1276 poles epidemia por causa de la proximidá del nucleu de población al calce fluvial del ríu.
Nel antiguu nucleu de población había una ermita cola advocación a Sta. M.ª Madalena, que foi l'edificiu relixosu más importante d'aquel llugar, y que pasó al beneficiu de la ilesia de San Xuan Bautista (ilesia parroquial de La Puebla de Almoradiel). Amás nesti llugar hubo un castiellu de la Dómina Musulmana.
A mediaos del sieglu XII pertenecía l'asentamientu a la Orde de Santiago y san Juan (citáu nun tratáu de 1243 ente estes órdenes).
En 1315 Corral de Almaguer coles sos aldegues, una d'elles La Puebla de Almoradiel, llogra del Maestre D. Diego Muñiz la carta-puebla. Pero en 1331 La Puebla de Almoradiel consigue'l privilexu de villazgo dexando de depender de Corral de Almaguer. Hasta qu'en 1341 el Maestre de Santiago D. Alfonso Méndez otorgar la carta de población. En 1353 pasa a formar parte del común de La Mancha, constituyíu pol partíu y gobernación de Ocaña. Pero en 1575 introduzse dientro de La Mancha de Monte Aragón, agora forma parte del partíu y gobernación de Quintanar de la Orden.
Per otra parte, el llugar de Palombares atopar al sur del términu municipal de La Puebla de Almoradiel, posiblemente fuera una villa del sieglu XVI. Anque nun hai munchos datos puede dicise con certidume que taba constituyíu por cases del maestre y una ilesia, alcontrada nun llugar nomáu Santa María. Na segunda metá del sieglu XVI esta ilesia menguó a una ermita cola advocación de Santa María de Palombares o Palombares del Barcal.
Per otru llau, tamién se diz ente los mayores del llugar, anque nun hai confirmación histórica real, qu'una bona parte del sosuelu del pueblu "ta buecu", dende onde ta asitiada anguaño la ilesia de San Xuan Bautista, hasta les proximidaes del llamáu Cuetu de la Madalena, onde taba orixinalmente asitiáu'l pueblu, abarruntándose qu'una importante rede de cueves semiderruidas que toma parte del conceyu. Estes cueves pudieron usase na edá media, y que se sellaron, y finalmente perdieron ente tierres de llabranza, na dómina de la peste negro, yá que unu de los comentarios habituales sobre esta hipotética rede soterraña ye que s'usó de fuesa común pa enfermos de plagues, lo que provocó'l so selláu.
Finalmente, esta llocalidá toledana dexó llinaxes tan importantes como: los Ortiz-Vivanco, los Villaseñor, los Ximenez-Ortiz, los Ludeña, los Peñacarrillo; y l'obispu Mercadín y Patiño, amás del Xeneral Ortega.
Alministración thumb|Casa consistorial.
Demografía Na siguiente tabla amuésase la evolución del númberu d'habitantes ente 1996 y 2014 según datos del INE.
NOTA: La cifra de 1996 ta referida a 1 de mayu y el restu a 1 de xineru.
Economía ya industria El principal motor económicu del conceyu ye la industria vitivinícola, con una gran hestoria a los sos llombos, y habiendo una gran cantidá de bodegues privaes, destacando sobre elles especialmente la cooperativa Virxe del Egido, con cerca de 570 socios y casi 60 años d'historia, siendo una de les bodegues más grandes de la zona, y el grupu Bodega Almurad, d'enforma menor tamañu, pero con unos tintos de gran calidá llargamente reconocíos. Amás, nes contornes del pueblu tamién ta asitiada la alcoholera Finca la Blanca, una empresa con importantes negocios d'importación y destilación de vinos, bebíes derivaes d'este, como la mistela, y alcoholes col restu d'Europa, especialmente Francia y Alemaña.
Esta rellación col vinu apréciase fuertemente en plena campaña de vendimia, cuando al pueblu alleguen una importante cantidá de trabayadores temporeros, orixinalmente andaluces, anque nos últimos tiempos viéronse reemplazaos por trabayadores d'Europa del este, especialmente rumanos; amás del impresionante tráficu de maquinaria agrícola nel pueblu col tresporte y la descarga de la uva, llegando a apreciase inclusive nel ambiente'l golor a oruxu de les bodegues. La estensión de dicha industria llega hasta'l puntu de que ye bien habitual que les families del conceyu, amás de los sos trabayos normales, tengan pequeñes estensiones de tierra con vides, yá sían propies o arrendaes como cuidadores d'estes, como ingreso agregu. Diches estensiones de tierra suélense midir na tradicional unidá d'área conocida como fanega, que nesta llocalidá vien ser el terrén nel qu'hai plantaes 800 vides. Anque la vide sía un cultivu de secanu, especialmente nel secu clima manchegu, ye habitual que dalgunes d'estes viñes sían regaes en plenu branu polos sos propietarios p'aumentar la productividá d'estes, anque siendo les que son regaes de forma más moderada les que llogren la meyor calidá d'uva, consiguiendo un perfectu equilibriu d'engorde de la uva cola maduración, y por tanto cantidá d'azucres, d'esta.
La recoyida empecipiar a finales d'agostu colos tintos más perecederos, como'l verdejo y tempranillo, anque con una campaña entá bien amenorgada, yá que son especies bien pocu estendíes. Ye a partir d'ente mediaos y finales de setiembre, dependiendo del grau de maduración xeneral de la uva, cuando s'empecipia la campaña plena, cola recoyida de los tintos comunes y el blancu airén, recoyer perimportantes cantidá d'uva, siendo normal recoyer en plena puxanza de la campaña n'ocasiones cerca de dos millones de quilos d'uva nun namái día, namái na cooperativa Virxe del Egido, la mayor bodega del pueblu, y superando esta cantidá de normal les fines de selmana, que ye cuando suelen realizar la vendimia los llabradores más modestos.
Anque anguaño síguese realizando la recoyida principalmente de forma tradicional, na última década aumentaron descomanadamente'l emparrado de viñes pa la posterior vendimia con máquina pañadora, especialmente ente los grandes terratenientes, yá que pa los pequeños propietarios nun resulta rentable dáu'l costu de la instalación de dichu procedimientu.
Amás del cultivu de la vide, tamién ta estendíu, anque nun grau enforma menor, la olivar, pero siendo la so producción principalmente pa usu familiar, recoyéndose casi tol aceite producíu pa usu personal. Tamién son bien comunes les güertes familiares en primavera, branu y principios de seronda, pal cultivu de la pataca, el tomate, el melón, la sandía, el pimientu, el pepinu, el combro y la calabaza, ente otros. Tamién se da'l cultivu de ceberes, pero tratar d'una actividá bien amenorgada.
La construcción ye la segunda principal industria de la llocalidá teniendo una gran cantidá d'empreses dedicaes a esta actividá, y siendo bien comunes les cuadrielles d'arbañiles que se mueven diariamente a trabayar a les capitales más cercanes, como Toledo y sobre manera Madrid y redoma.
Arquiteutura relixosa
Ilesia parroquial de San Xuan Bautista thumb|Ilesia de San Xuan Bautista La Ilesia parroquial de San Xuan Bautista atópase na Plaza de la Constitución, xunto al Conceyu, el Centru Cultural La Villa, l'Auditoriu municipal y la Ermita de la Virxe del Egido, constitúin el centru cultural y artístico más importante del conceyu.
L'amiestu d'estilos arquiteutónicos, consecuencia de les distintes fases de construcción, fai difícil la so datación cronolóxica, pudiéndose remontar les etapes más antigües d'edificación a la Edá Media, más concretamente a los sieglos XII-XIV, reparándose restos de la estilística románico y gótico en delles partes tantu del interior del templu como de la fachada; exemplos d'ello son dos arcos de mediu puntu del transepto y dos ventanes abocinadas con arcos pareados de mediu puntu qu'acovecen otros lobulaos con un cuatrifolio nel centru.