Una superpotencia ye un Estáu con una posición dominante o predominante nel sistema internacional, y cola habilidá y los medios pa tener influencia n'eventos y en proyeutos de poder a escala global (fundamentalmente a manera de protexer los sos propios intereses y los de los sos aliaos más cercanos); ye consideráu qu'una superpotencia ta un pasu delantre del restu de les grandes potencies.
Alice Lyman Miller, quien ye Profesor d'Asuntos de Seguridá Nacional ("National Security Affairs") na Escuela Naval de posgráu, define una superpotencia como "un país que tien la capacidá pa proyeutar poder dominante ya influyir alredor de tol mundu, y delles vegaes, en más d'una rexón al empar, polo que paecería creíble que consiga'l estatus de hexemonía global." Foi un términu aplicáu en 1944 escontra Estaos Xuníos, la Xunión Soviética y l'Imperiu británicu. Dempués de la Segunda Guerra Mundial, l'Imperiu británicu convertir na Commonwealth y los sos territorios volviéronse independientes, siguíu a esto la Xunión Soviética y los Estaos Xuníos proclamóse-yos como les dos úniques superpotencies, qu'entraron nun conflictu indireutu creando'l periodu de la llamada Guerra Fría.
Una hiperpotencia ye un estáu muncho más fuerte que cualesquier de los sos potenciales rivales qu'apodera tolos otros estaos en toles esferes de l'actividá. Dende'l fin de la Guerra Fría, Estaos Xuníos foi consideráu por dalgunos como la única superpotencia. Por ello munchos llamar hiperpotencia, p'asina resaltar un orde mundial distintu al de les grandes potencies del sieglu XIX y principios del sieglu XX, y distintu del equilibriu de poderíu del periodu de la guerra fría y per ende col pasu de la política en toles sos variantes nel Sieglu XXI
Orixe del términu hiperpotencia El términu hiperpotencia foi acuñáu en 1990 pol ministru de rellaciones esteriores de Francia, Hubert Védrine, pa describir el nuevu rol de los Estaos Xuníos, y esplicar que s'había remplazado el dominiu y la hexemonía nes rellaciones internacionales de les grandes potencies.
Dempués de la Guerra Fría ye consideráu polo xeneral que los Estaos Xuníos ye l'únicu país que cumple los criterios d'esta definición (mundu unipolar). Sicasí, esiste un alderique en rellación a si ye una verdadera hexemonía, o si la superpotencia ta rápido perdiendo esti estatus p'asina dar pasu a un mundu multipolar.Unger J (2008), U.S. no longer superpower, now a besieged global power, scholars say University of Illinois China, la Xunión Europea, la India, según Brasil y Rusia, tamién se cree que tienen la capacidá d'algamar l'estatus de superpotencia en dalgún momentu del sieglu XXI.Waving Goodbye to Hegemony Otros dulden de la esistencia de superpotencies dende la era siguiente a la Guerra Fría, cola premisa de que'l complexu mercáu global y la medría d'interdependencia ente les naciones, fixo que'l conceutu de superpotencia sía daqué del pasáu, señalando que'l mundu actual yá ye multipolar.
Oríxenes del términu superpotencia thumb|300px|Mapa del mundu en 1945. Según William T.R. Fox, los Estaos Xuníos, la Xunión Soviética, y tamién l'Imperiu británicu/Mancomunidá de Naciones (verde claru), yeren entós les superpotencies. Artículu principal: Evolución del conceutu de « superpotencia ».
El términu superpotencia, nel so significáu políticu actual, foi orixinalmente acuñáu pol neerlandés naturalizáu d'Estaos Xuníos y geoestratega Nicholas Spykman, nuna serie de notes en 1943 sobre les figures potenciales d'un nuevu orde mundial de posguerra. Esto llevó a plantegar nel llibru The Geography of the Peace (“la Xeografía de la Paz”), que la supremacía mundial non-marítima del Reinu Xuníu y Estaos Xuníos, yeren esenciales pa la paz y la prosperidá nel mundu.
Un añu dempués, William Thornton Rickert Fox, un profesor de política esterior d'Estaos Xuníos, ellabora sobre'l conceutu nel llibru Les superpotencies: los Estaos Xuníos, la Gran Bretaña y la Xunión Soviética // La responsabilidá de la paz -1944- (The Superpowers: The United States, Britain and the Soviet Union // Their Responsibility for Peace -1944-), onde fala del algame mundial d'una super-nación. Ellí, Fox utilizó la pallabra superpotencia pa identificar una nueva categoría de potencia, capaz d'ocupar l'estatus más altu nun mundu nel que, la guerra demostró entós que los estaos podríen desafiase y lluchar ente sigo a escala mundial. Según él, había (nesi momentu), tres estados que yeren verdaderes superpotencies: l'Imperiu británicu, los Estaos Xuníos y la Xunión Soviética. L'Imperiu británicu foi unu de los más estensos imperios na hestoria del mundu, consideráu como'l gran poder, yá que sobre manera por 1921, gobernaba en más del 25% de la población del munduAngus Maddison. The World Economy: A Millennial Perspective (p. 98, 242). OECD, París, 2001. y controlaba o influyía fuertemente nel 25% del total del área terrestre,To Rule the Earth..., hostkingdom.net, Bibliography, Accessed March 11, 2007 ente qu'Estaos Xuníos y la Xunión Soviética crecieron notablemente en poder mientres la Segunda Guerra Mundial y con posterioridá a ella.
Afondando los oríxenes del conceutu thumbnail|250px|derecha|Los dirixentes de les superpotencies » na Conferencia de Yalta: Churchill, Roosevelt, y Stalin.
El términu « superpotencia» surdió primero nel dominiu políticu, una y bones la pallabra usar pola primer vegada en 1926, en rellación a la interconexón de sistemes de producción d'electricidá.
Nel so significáu políticu modernu, el términu foi nuevamente utilizáu pol neerlandés-americanu y geoestratega Nicholas Spykman, nuna serie de notes en 1943 sobre les figures potenciales d'un nuevu orde mundial de posguerra. Esto llevó a plantegar nel llibru The Geography of the Peace (“La xeografía de la Paz”), que la supremacía mundial de tipu non-marítimu del Reinu Xuníu y Estaos Xuníos, yeren esenciales pa la paz y la prosperidá nel mundu.
En 1944, volvió usase esti vocablu na obra de W.T.R. Fox titulada Les Superpotencies (The Super-Powers). Naquella oportunidá, el subtítulu del llibru onde la utilizó yera Los Estaos Xuníos, la Gran Bretaña y la Xunión Soviética, asimilándose por tanto la noción de «superperpotencia» a les tres naciones mentaes, les qu'un añu más tarde diríen axustar la suerte del mundu na ciudá de Yalta, en Crimea (Ucraína) y a veres del mar Negru.
Preeminencia conxunta de los Estaos Xuníos y de la Xunión Soviética
En 1980, W.T.R. FoxW.T.R. Fox entrugóse sobre la razón que la llevó a incluyir a Gran Bretaña nel so llibru de 1944, pos ciertu consensu formárase nel sentíu que yá nesos tiempos, solamente los Estaos Xuníos y la Xunión Soviética podíen realmente ser calificaos como « potencies de primer llinia». Lo central pa esta inclusión, ensin dulda foi la idea que prevalecía inda en 1944, sobre qu'Europa, y en particular Gran Bretaña (gallardoniada pola so victoria contra Alemaña y cola so inclusión na "Conferencia de Yalta"conferencia-de-yalta Conferencia de Yalta), siguía siendo parte del corazón del mundu, y amás foi que l'Imperiu británicu surdía entá fuerte y estable, dando asina de fechu al Reinu Xuníu una inmensa importancia estratéxica y xeopolítica.
Depués, foi ensin dulda la irrupción del arma atómica en 1945, lo que fizo evolucionar el conceutu de « superpotencia» escontra « la capacidá de destrucción del planeta al traviés de la guerra nuclear» («the ability to wreak global destruction through nuclear warfare»), y lo qu'asina estableció y consolidó la preeminencia de los dos xigantes con capacidá atómica, en momentos nos que l'Imperiu británicu perdía puntos, pidía magnificencia, perdía capacidá d'intervención (referencia: Paul Dukes, The Superpowers: a short history, Routledge, 2000, ISBN 9780415230421, páxines 85-86.).
Mundu Unipolar: Estaos Xuníos la única superpotencia
Dempués de la desapaición, en 1991, del llamáu Telón d'Aceru (o Cortina de Fierro),Cortina de Fierro y dempués de la disolución de la Xunión Soviética, incontestablemente los Estaos Xuníos quedaron como la principal y única gran potencia hexemónica nel mundu.(n'inglés) to1dOQ4vcXcC&pg=PA2&dq=China+superpower+economy+military+natural-resources++strong+OR+leading+OR+first&lr=#v=onepage&q=China%20superpower%20economy%20military%20natural-resources%20%20strong%20OR%20leading%20OR%20first&f=false Fraser Cameron, United States foreign policy after the Cold War, Routledge, 2005, páxina 3.
Ente otres coses y como muestra de la idiosincrasia d'esos díes, cabo destacar que dempués de los atentaos del 11 de setiembre de 2001, la Casa Blanca fixo una bien singular declaración, afirmando la necesidá d'una respuesta, ya indicando que les lleis internacionales nun seríen en nengún casu una restricción que llindara fuertemente a la única superpotencia mundial nesi tiempu.(en francés) Nils Andersson, Justice internationale et impunité, -y cas des États-Unis, Éditions L'Harmattan, 2007, páxina 57. Esi ye l'espíritu col que se valora a un mundu unipolar: la fuercia hexemónico puede faer valir les sos razones, y naide puede oponer verdaderes torgues pa torgar.
Escontra un mundu multipolar: Otros países en carrera pola hexemonía mundial
Por un tiempu y fundamentalmente mientres los años 1990, los Estaos Xuníos fueron realmente la única potencia mundial hexemónica, nos distintos aspeutos qu'esti conceutu porta: lo económico, lo militar, lo político, lo diplomático, lo cultural, lo tecnolóxico.
Mientres esos años, namái Xapón tuvo al altor como para seique apostar dalgún día esta hexemonía (siquier sobre'l planu económicu).
Pero yá nel empiezu d'esti sieglu, China surdió con fuercia como otru país susceptible de poder desafiar el poderíu d'Estaos Xuníos.
Y en l'horizonte, nesti sentíu tamién espuntó la Xunión Europea, gracies a la so consagrada unión política y monetaria.
Aplicaciones El términu superpotencia foi usáu pa describir naciones con un poder mayor al estatus de gran poder a principios de 1944, pero namái ganó significancia dempués de la Segunda Guerra Mundial con rellación a la Xunión Soviética y los Estaos Xuníos. Esistieron intentos d'aplicar el términu retrospectivamente, y dalgunes poques vegaes, a una variedá d'entidaes pasaes como'l Antiguu Exiptu,BBC NEWS | Science/Nature | Glassmakers key to Egypt's status China Antigua, India Antigua, Grecia Antigua, l'Imperiu azteca, l'Imperiu inca, l'Imperiu persa, l'Imperiu otomanu, l'Imperiu romanu, l'Imperiu mongol, l'Imperiu portugués, l'Imperiu español,Kamen, Henry (2003), Spain's Road To Empire: The Making Of A World Power, 1492-1763, Penguin, páxs. 640p. la hexemonía holandesa, y l'Imperiu británicu. La reconocencia d'estos vieyos estaos por historiadores como superpotencies d'aquella dómina, pue ser causa de traces exhibíes por aquellos; por casu, na so máxima rellumanza, l'Imperiu británicu foi'l más grande qu'enxamás viera'l mundu, col 25% de la población mundial de la dómina, y estendiendo la so influencia a lo llargo y anchu del planeta.
Carauterístiques thumb|250px|Dispositivos y material de guerra como los atopaos nel portaviones Nimitz de la US Navy, son munches vegaes bona representación del poderio militar qu'un país con categoría de "superpotencia", p'asina demostrar conducentemente la so influencia en cualesquier parte del mundu.
Los criterios acomuñaos col conceutu de superpotencia, nun tán bien claramente definíos y, arriendes d'ello, pueden esistir diferencies ente les fontes.
Según Lyman Miller, "los componentes básicos del estatus de superpotencia pueden ser midíos a lo llargo de cuatro eje de poder: militar, económicu, políticu, y cultural (o lo qu'en ciencies polítiques Joseph Nye llamó "Poder blandiu"). thumb|left|250px|The New York Stock Exchange. El Poder económico de calter mundial, demostráu al tener un gran PIB nominal per cápita, según la posibilidá d'influyir la economía internacional con una moneda de reserva, son factores importantes na proyeición del gran poder y estatus d'una superpotencia.