El rial (ریال en persa; códigu ISO 4217 IRR) ye la moneda oficial d'Irán. Estremar en 100 dinares pero debíu al baxu valor del rial, la fracción nun s'usa.
Anque dende 1932 dexó de ser oficial el tomán (diez riales), anguaño sigue siendo una moneda de cuenta pa denominar cantidaes de dineru. De normal los precios tán marcaos en tomanes (1.000 tomanes = 10.000 riales).
Nun esiste un símbolu oficial pal rial, sicasí l'Axencia de Normalización iranina creó un símbolu pa les máquines d'escribir: ﷼ (normes ISIRI 2900 y 3342).
Historia
El rial introducir en 1798 como una octava parte del tomán iranín. En 1825, el rial dexó de ser emitíu dexando pasu al qirán iranín, de 1.000 dinares. En 1932, el rial sustituyó al qirán con paridá de 1:1, anque s'estremaba en 100 nuevos dinares. Antes de la decimalización del sistema monetariu en 1932, estes monedes siguieron usándose.
MonedaValor en dinares Periodu Shahi 50 dinares Dinastía samánida Mahmudí (sannar) 100 dinares Mahmud de Ghazni Abbasi 200 dinares Shah Abás I Naderi (da-shahi) 500 dinares Nader Shah Qiran 1.000 dinares Fath Alí Shah Rial 1.250 dinares Fath Alí Shah Dozarí 2.000 dinares Dinastía kayar Panchzarí 5.000 dinares Dinastía kayar Tomán 10.000 dinares Imperiu mogol
Valor
En 1932, el cambéu del rial cola llibra esterlina yera de £1 = 59,75 riales. Ésti camudó a 80,25 en 1936, 64,350 en 1939, 68,8 en 1940, 141 en 1941 y 129 en 1942. En 1945, Irán camudó la so paridá al dólar d'Estaos Xuníos.
En 1979, 1 rial equivalía a menos de 1 centavu d'Estaos Xuníos. El valor de la moneda iranina menguó precipitadamente tres la revolución islámica por cuenta de la fuga de divises del país.
Sistema de tasa de cambéu Hasta 2002, el tipu de cambéu d'Irán basar nun "sistema de capes", nel que l'Estáu y les empreses públiques beneficiar d'una tasa de cambéu predefinida (1.750 IRR = 1 USD), ente que'l sector priváu tenía que pagar la tasa real de cambéu del mercáu (8.000 IRR = 1 USD). Sicasí, en marzu de 2002 esti sistema estratificado sustituyir por unu unificáu que dictaba la tasa de cambéu del mercáu.
Redenominación Debíu al Altu valor del rial dende finales de los años 1980 propúnxose un cambéu de moneda. La propuesta d'una nueva emisión caltúvose viva, y como resultáu emitiéronse billetes de mayores denominaciones mientres 2003. Los opositores a una nueva redenominación son más cautelosos por cuenta de los posibles efeutos de la inflación.
El 12 d'abril de 2007, la Comisión Económica del Parllamentu iranín anunció la preparación d'un nuevu estatutu pal cambéu de la moneda, argumentando qu'una redenominación ayudaría a amenorgar la inflación como en Turquía, pero depués el Bancu Central de la República Islámica d'Irán imprimió cheques especiales cola mesma función que los billetes, en denominaciones de 500.000 y 1.000.000 de riales, pa facilitar les transaiciones comerciales con sumes d'altu valor. En 2008, un directivu del Bancu Central d'Irán entamó quitar hasta cuatro ceros, y depués renombrarla como "tomán".
Devaluación Arriendes de la crisis de les armes nucleares y el pagu de multes per parte del gobiernu iranín, el rial esbarrumbó'l so valor. Pal 4 d'ochobre de 2012 faíen falta 36.000 riales pa camudar por un dólar.
Monedes
Primer rial Les primeres monedes acuñaes fueron emisiones de plata de ⅛, ¼, ½ y 1 rial.
Segundu rial
Les primeres monedes del segundu rial acuñar en denominaciones 1, 2, 5, 10 y 25 dinares, y ½, 1, 2 y 5 riales. Les monedes de ½ rial a 5 riales taben acuñaes en plata. Tamién s'acuñaron monedes d'oru denominaes en pahlavi, que primero valíen 100 riales. En 1944, los acuñamientos de plata amenorgaron el so tamañu. Esi mesmu añu tamién cesó la producción de monedes inferiores a los 25 dinares. En 1945 introduciéronse monedes de 10 riales de plata, y en 1953 dexar d'utilizar plata na fabricación de monedes, siendo nesta dómina la moneda de 50 dinares la más pequeña del conu monetariu. En 1972 introduciéronse monedes de 20 riales.
Tres la Revolución iranina, camudáronse los diseños de les monedes, sustituyendo la semeya del Xa de Persia. Los tamaños y composiciones nun camudaron. En 1980 solo acuñáronse monedes de 50 dinares, y un añu más tarde añadiéronse denominaciones de 50 riales.
En 1997 introducióse una nueva serie de monedes na que s'amenorgaron los tamaños de les monedes de 1, 5, 10 y 50 riales, y añadiéronse les de 100 riales. Un añu más tarde introducióse una moneda de 250 riales bimetálica.
Denominación Emisión Metal Cantar Diámetru(mm) Pesu(g) Anverso Aviesu AnielluCentru50 Riales1997 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|19,202,00Tumba del poeta Hafiz Shiraziریال ۵ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران10 Riales1997 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|21,203,00Tumba del poeta Ferdousíریال ۱۰ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران50 Riales1997 Cu+NiEstriáu | align="left"|26,307,10Mezquita de Hazrat Masumahریال ۵۰ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران100 Riales1997 Cu+NiEstriáu | align="left"|29,307,10Mezquita de Imam Reza en Mashhadریال ۱۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران250 Riales1998 Cu+Ni+Zn Cu+NiEstriáu | align="left"|28,3010,07Flor de granada - Cañes de lloréuریال ۲۵۰ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران
En 2004 los tamaños de les monedes de 50, 100 y 250 riales amenorgar y camudóse la so composición; amás, añadiéronse nueves monedes bimetálicas de 500 riales.
Denominación Emisión Metal Cantar Diámetru(mm) Pesu(g) Anverso Aviesu AnielluCentru50 Riales2004 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|20,203,50Mezquita de Hazrat Masumahریال ۵۰ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران100 Riales2004 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|22,954,60Mezquita de Imam Reza en Mashhadریال ۱۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران250 Riales2004 Cu+NiEstriáu | align="left"|24,525,50Flor de granada - Cañes de lloréuریال ۲۵۰ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران500 Riales2004 Cu+Ni Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|27,258,90Fénix del llibru épicu del Shahnameh del poeta Ferdousí Roses de los baxorrelieves del palaciu de Persépolisریال ۵۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران
En 2007 amenorgóse'l tamañu y camudóse la composición de les monedes de 250 y 500 riales.
Denominación Emisión Metal Cantar Diámetru(mm) Pesu(g) Anverso Aviesu250 Riales2007 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|24,005,00Flor de granada - Cañes de lloréuریال ۲۵۰ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران500 Riales2007 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|25,506,35Fénix del llibru épicu del Shahnameh del poeta Ferdousí Roses de los baxorrelieves del palaciu de Persépolisریال ۵۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران
Coles socesives devaluaciones que sufrió'l rial, en 2009 introduciéronse nueves monedes en denominaciones de 250, 500 y 1.000 riales.
Denominación Emisión Metal Cantar Diámetru(mm.) Pesu(gr.) Anverso Aviesu250 Riales2009 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|18,602,80Escuela teolóxica de Feyziyeh en Qomریال ۲۵۰ - añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران500 Riales2009 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|20,903,90Tumba del poeta Saadi en Shirazریال ۵۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران1.000 Riales2009 Cu+Ni+ZnEstriáu | align="left"|23,605,90Ponte de Khajou en Isfahánریال ۱۰۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران2.000 Riales2010 Aceru | align="left"|Mezquitaریال ۲۰۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران5.000 Riales2010 Aceru | align="left"|Lleendaریال ۵۰۰۰- añu d'acuñamientu - جمهوری اسلامی ایران
Billetes
En 1932, los primeros billetes yeren emitíos pol Bank Melli Iran en denominaciones de 5, 10, 20, 50, 100 y 500 riales. Los billetes de 1.000 riales introducir en 1935, siguíos de los billetes de 200 riales en 1951 y los de 5.000 y 10.000 riales en 1952. Na década de los años 40 añadiéronse denominaciones de 5 riales, y nos años 60 los de 10 riales. En 1961 creóse'l Bancu Central de la República Islámica d'Irán qu'asumió les competencies pa emitir dineru.
En 1979, dempués de la Revolución Islámica, añadiéronse diseños y sellos enriba de la semeya del Sha. La primer emisión regular de billetes de la República Islámica apaecieron nes denominaciones de 100, 200, 500, 1.000, 5.000 y 10.000 riales. Los billetes de 2.000 riales fueron introducíos en 1986.
Emisión de grandes denominaciones (Devaluación)
Les primeres impresiones de billetes de más de 10.000 riales facer en 1989, y en 1992 el Bancu Central solicitó permisu de les autoridaes del gobiernu y clericales pa imprimir los billetes de 20.000, 50.000 y 100.000 riales.
Anguaño los billetes en circulación son de les siguientes denominaciones: 100, 200, 500, 1.000, 2.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 y 100.000 riales colos del ayatolá Ruhollah Khomeini.
+ Denominación Color predominanteDescripción del anverso Descripción del aviesu100 RialesRosa | align="left" |Seyyed Hasán ModarrésAntigua sede de l'Asamblea Consultiva Islámica200 RialesVerde | align="left" |Torre AzadiJahad-y Sazandegi (جهاد سازندگی)500 RialesGrisOradores del vienresEntrada principal a la Universidá de Teḥrán1.000 RialesMarrónRuhollah KhomeiniCúpula de la Roca2.000 RialesVioleta | align="left" |Ruhollah KhomeiniKaaba5.000 RialesRosa | align="left" |Ruhollah KhomeiniFlores y páxaros10.000 RialesVerde | align="left" |Ruhollah KhomeiniMonte Damavand20.000 RialesAzulRuhollah KhomeiniPlaza de Naqsh-e Yahán50.000 RialesVioleta/Mariellu | align="left" |Ruhollah KhomeiniMapa d'Irán col símbolu del átomu, una cita de Mahoma y la inscripción inglesa Persian Gulf100.000 RialesVerde | align="left" |Ruhollah KhomeiniMausoléu de Saadí de Shiraz
Cheques especiales Na actualidá los billetes de mayor denominación son los de 50.000 riales. Pa poder dexar el pagu de cantidaes mayores el Bancu Central puede imprimir cheques o bonos (en persa: چک مسافرتی) especiales con diches cantidaes. Estos cheques tienen valor d'un añu, sicasí munchos comercios nun los acepten. Hai dos tipos: los conocíos como Iran cheque, que pueden camudase en cualquier bancu, y los que tienen que camudase na institución emisora. Emitir en denominaciones de 200.000, 500.000, 1.000.000, 2.000.000 y 5.000.000 riales.
Vease amás Bancu Central de la República Islámica d'Irán Economía d'Irán
Referencies
Categoría:Economía d'Irán Categoría:Monedes circulantes d'Asia