miniaturadeimagen|¿Cuála d'estes figures ye kiki y cuála ye bouba? L'efeutu bouba/kiki suxer que la rellación ente los soníos y les coses non siempres ye dafechu arbitraria. La filosofía del llinguaxe ye la caña de la filosofía qu'estudia'l llinguaxe nos sos aspeutos más xenerales y fundamentales, como la naturaleza del significáu y de la referencia, la rellación ente'l llinguaxe, el pensamientu y el mundu, l'usu del llinguaxe (o pragmática), la interpretación, la traducción y les llendes del llinguaxe.
La filosofía del llinguaxe estremar de la llingüística en que se sirve de métodos non-empíricos (como esperimentos mentales) pa llegar a les sos conclusiones. Amás, na filosofía del llinguaxe xeneralmente nun se fai diferencia ente'l llinguaxe faláu, l'escritu o cualesquier otra de les sos manifestaciones, sinón que s'estudia aquello que ye común a toes elles. A lo último, los llingüistes polo xeneral estudien el llinguaxe con fines descriptivos, analizando les sos formes, niveles y funciones. Sicasí, l'enfoque de los filósofos del llinguaxe ye más astractu y desligado de la descripción práutica de los llinguaxes particulares.
La semántica ye la parte de la filosofía del llinguaxe (y de la llingüística) que s'ocupa de la rellación ente'l llinguaxe y el mundu. Dellos problemes que cayen so esti campu son el problema de la referencia, la naturaleza de los predicaos, de la representación y de la verdá. Nel Crátilo, Platón señaló que si la conexón ente les pallabres y el mundu ye arbitraria o convencional, entós ye difícil entender cómo'l llinguaxe puede dexar la conocencia avera del mundu. Por casu, rescampla que'l nome «Venus» pudo designar cualquier cosa, aparte del planeta Venus, y que'l planeta Venus pudo llamase de cualesquier otra forma. Depués, cuando se diz que «Venus ye más grande que Mercuriu», la verdá d'esta oración ye convencional, porque depende de les nueses convenciones alrodiu de lo que signifiquen «Venus», «Mercuriu» y el restu de les pallabres arreyaes. N'otru llinguaxe, eses mesmes pallabres podríen, por dalguna coincidencia, significar daqué bien distintu y espresar daqué falsu. Sicasí, anque'l significáu de les pallabres ye convencional, una vegada que s'afitó'l so significáu, paez que la verdá y la falsedá nun dependen de convenciones, sinón de cómo ye'l mundu. A esti «afitar el significáu» soler llamar interpretación, y ye una de les temes centrales de la semántica.
Un problema ulterior nesta direición ye que si una interpretación dar en términos llingüísticos (por casu: «Venus ye'l nome del segundu planeta a partir del Sol»), entós queda la dulda de cómo tienen d'interpretase les pallabres de la interpretación. Si interpretar per mediu de nueves pallabres, entós el problema resurde, y faise visible una amenaza de regresión al infinitu, de circularidá, o de corte arbitrariu nel razonamientu (seique en pallabres que'l so significáu seya supuestamente autoevidente). Pero pa dalgunos esti problema convida a pensar nuna forma d'interpretación non llingüística, como por casu el conductismu o la definición ostensiva.
La pragmática, per otra parte, ye la parte de la filosofía del llinguaxe que s'ocupa de la rellación ente los usuarios del llinguaxe y el llinguaxe. Dalgunes de les cuestiones centrales de la pragmática son la elucidación del procesu de deprendimientu del llinguaxe, de les regles y convenciones que faen posible la comunicación, y la descripción de los munchos y variaos usos que se-y da al llinguaxe, ente ellos: describir estaos de coses, preguntar, ordenar, bromiar, traducir, clamiar, estimar, arrenegar, saludar, rezar, etc.
La naturaleza del significáu ¿Cuál ye'l significáu del significáu? La respuesta a esta entruga nun ye tan obvia. Toa una parte de la filosofía del llinguaxe intenta atopar una respuesta. Polo xeneral hubo seis distintos maneres d'intentar esplicar qué ye'l significáu llingüísticu. Caúna foi acomuñada al so propiu cuerpu lliterariu. La teoría de les idees acomuñar cola tradición británica empírica de Locke, Berkeley y Hume. Dicen que'l conteníu del significáu ye puramente mental, provocáu polos signos. Sicasí, esa visión del significáu foi cuestionada por numberosos problemes dende'l principiu. L'interés anovóse por dellos teóricos contemporáneos sol disfraz d'internalismo semánticu. La teoría de la verdá condicional sostién que'l significáu una espresión ta dau poles sos condiciones de verdá, ye dicir les condiciones so les cualos esa espresión ye verdadera. La teoría del usu sostién que'l significáu arreya o esti rellacionáu con actos de llinguaxe y la so particular pronunciación, non a la espresión en sí mesma. Wittgenstein ayudó a crear esa teoría del significáu. La teoría referencialista, tamién llamada coleutivamente externalismo semánticu, ve al significáu como daqué equivalente a eses coses nel mundu que tán coneutaes colos signos. La teoría verificacionista ta xeneralmente acomuñada col positivismu lóxicu el movimientu de principiu de sieglu XX. La fórmula tradicional d'esta teoría ye'l métodu pa ver el significáu d'una frase. Ésti ye'l de verificación o falsedá. La teoría pragmática inclúi a cualquier teoría pola cual el significáu d'una frase ye determináu pola consecuencia de la so aplicación.
Locke El llibru III del Ensayu sobre -y entendimientu humanu ye la primer obra na que s'espón de forma sistemática les tesis semántiques basaes nel xiru epistemolóxicu cartesianu.
Constitúi, en cierta midida, el primer llibru de filosofía del llinguaxe porque nél encétense explícitamente problemes epistemolóxicos amestándolos a problemes semánticos. L'ensayu de Locke constitúi una de les primeres obres nes cualos manifiéstase conciencia de les investigaciones lóxicu-semántiques; tán indisolublemente amestaes a la resolución de problemes filosóficos
Les pallabres, na so significación primaria, nada signifiquen sacante les idees que tán na mente del que les usa" Locke (Ensayu III, II, 2).
Cola matización, "na so significación primaria", Locke paecía escluyir primero de too los escurrimientos metallingüístiques de les pallabres, esto ye, cuando les pallabres utilizar pa referise a sigo mesmes, y amás, les pallabres sincategoremáticas, de les que explícitamente afirma que sirven pa significar la conexón qu'establez la mente coles proposiciones, venceyando unes con otres. Con esto previénose Locke contra les crítiques, que sicasí, fueron formulaes darréu, qu'aportunaron na necesidá de qu'a cada pallabra correspuéndalu una idea, so pena de ser considerada asignificativa.
Frege
Frege parte de la idea tradicional de que les espresiones como "Aristóteles" o "el discípulu más eminente de Platón" tienen una referencia (nestos dos casos, Aristóteles). L'oxetivu principal del artículu ye amosar que, amás de la referencia, el significáu d'estes espresiones inclúi daqué más, a lo que Frege llama'l sentíu de les espresiones.
Russell Quiciabes la contribución más significativa de Russell a la filosofía del llinguaxe ye'l so teoría de les descripciones, presentada nel so ensayu On Denoting, publicáu per primer vegada en 1905 nel journal de filosofía Mind, que el matemáticu y filósofu Frank P. Ramsey describió como "un paradigma de filosofía". La teoría ye de normal ilustrada utilizando la frase "L'actual rei de Francia", como en "L'actual rei de Francia ye calvu". ¿Sobre qué oxetu trata esta proposición, yá que nun esiste na actualidá un rei de Francia? El mesmu problema surdiría si hubiera dos reis de Francia na actualidá: ¿a cuál d'ellos referir El rei de Francia?
Alexius Meinong suxiriera que tenemos d'asumir la esistencia d'un reinu de "entidaes non-esistentes" que podamos suponer sobre les que tamos refiriendo cuando usamos espresiones como ésa; pero esto sería una teoría estraña, por dicilo siquier. Frege, emplegando la so distinción ente sentíu y referencia, suxirió que tales frases, anque significatives, nun yeren nin verdaderes nin falses. Pero delles d'eses proposiciones, tales como "Si l'actual rei de Francia ye calvu, entós l'actual rei de Francia nun tien pelo na so cabeza", nun paez namái verdadera nel so valor sinón n'efeutu obviamente verdadera.
Leech Geoffrey Leech dixo qu'esisten esencialmente dos tipos distintos de significáu llingüísticos: el conceptual y l'asociativu. Pa Leech el significáu conceptual d'una espresión tien que ver cola definición mesma de les pallabres y les carauterístiques de les sos definiciones. El tipu de significáu trátase usando la téunica llamada del analís de la carauterística semántica. El significáu conceptual d'una espresión inevitablemente arreya tanto a la definición (tamién llamada “connotación” y “intención” en lliteratura) como a la estensión (tamién llamada “denotación”).
El significáu asociativu d'una espresión tien que ver colo que l'individuu entiende mentalmente del que fala. Esti significáu asociativu, pue ser subdividíu en seis tipos: connotativos, conlocativo, social, afeutivu, reflexivu y temáticu.
El fonetismo o fonetización En tola temática sobre filosofía del llinguaxe, especialmente sobre la semántica, la pallabra fonetismo nun apaez per parte dalguna, siendo este un fenómenu trascendental del llinguaxe ordinariu, un fechu que se produció na antigua Sumeria. Consistió na identificación de los llinguaxes escrito y falao coles idees representaes: l'escritu da-y consistencia y facilita l'analís, ente que'l faláu da-y dinamismu, lo que facilita la so síntesis.
El problema no que se refier a la semántica ta nel dinamismu de les pallabres, reflexaes nel cambéu léxicu: una pallabra puede tener munchos significaos, inclusive escluyentes dacuando. Doblar un periódicu ye amenorgar la so superficie a la metá, ente que doblar un apueste ye multiplicala por dos. Namái ye un exemplu. ¿Cómo ye posible que podamos entender con un llinguaxe asina? Gracies al conocencia pragmática y al sentíu que solemos tener los falantes. Sicasí esto hai qu'esplicalo de dalguna manera. Pensemos nun chiste en qu'una pallabra dicir nun contestu en que significa una cosa y de siguío ufiértase otru contestu en que significa otra que rebota contra la primera, que ye lo que provoca la risa. ¿Por qué esto pue ser asina? Por daqué que hai más de sieglu y mediu reparó un filósofu español güei dafechu escaecíu, Jaime Balmes: que nós nun identificamos el conteníu d'un términu nel momentu mesmu d'oyelo, sinón tiempu dempués. Esto fai que'l ser humanu pueda ser autónomu nel momentu d'entender, cosa que nun-y asocede a la máquina, qu'identifica de manera instantánea, lo que la fai automática. Entós el desaxuste temporal ente'l momentu d'oyer un términu y el d'identificar el conceutu correspondiente ye lo que fai que podamos faer col dinamismu del llinguaxe ordinariu. Y claro, esto foi posible desque se produció'l fonetismo, pos el llinguaxe faláu introdució'l tiempu, que ye nel que se produz el dinamismu y nel que puede entendese cada términu con más d'un significáu.
Concepciones del llinguaxe Dambes son les concepciones prearistotélicas del llinguaxe: naturalismu y convencionalismu. El naturalismu apuesta pola postura de la mimesis, na que'l llinguaxe (componentes llingüísticos y ontolóxicos) ufierta un reflexu fiel de la realidá, y por tanto constitúi un métodu heurísticu p'algamar la conocencia de la realidá. El convencionalismu niega una conexón direuta de tala forma que l'usu de los nomes ye por convención social (nomoi construyíos por ethoi). Niega pos la capacidá del llinguaxe d'ufiertar un reflexu fiel de la realidá.