thumb|250px| Freyja conduciendo'l so carru con gatos y flanqueada por querubinos renacentistes, nuna pintura de Nils Blommér. Freyja, o Freya, ye una diosa de la mitoloxía nórdica y xermánica, de la cual caltuviéronse numberosos rellatos que la arreyen o la describen. Por cuenta de que les fontes meyor documentaes d'esta tradición relixosa fueron tresmitíes y alteriaes por historiadores cristianos medievales, y, en munchos casos, escrites más de sieglu y mediu más tarde, el so verdaderu rol, les práutiques paganes y el so cultu son inciertos.
Nes Eddas, Freyja ye descrita como la diosa del amor, la guapura y la fertilidá. La xente invocábalo pa llograr felicidá nel amor, asistir nos partos y pa tener bones estaciones.
Freyja tamién yera acomuñada cola guerra, la muerte, la maxa, la profecía y la riqueza. Les Eddas menten que recibía a la metá de los muertos en combate nel so palaciu llamáu Fólkvangr, ente que Odín recibía la otra metá nel Valhalla. L'orixe del seidr y la so enseñanza a los Æsir atribuyíase-y a ella.
Frigg y Freyja son los dos dioses principales de la relixón nórdica y son descrites como les cimeres ente les Ásynjur. Freyja ye la diosa más venerada xunto con Frigg, y el so cultu paez ser el más prevalente ya importante de los dos. Na saga Droplaugarsona descríbese que nel templu de Ölvusvatn, Islandia, les estatues de Frigg y Freyja allugar nes posiciones más importantes, frente a les de Thor y Freyr. Estes estatues taben iguaes con ellaboraos paños y afataes con oru y plata.
En Heimskringla presentar a Freyja dende un puntu de vista evemerista como una mitolóxica princesa de Suecia. El so padre Njörðr ye vistu como un míticu rei de Suecia y tamién se menta al so hermanu Frey. La madre de Freyr y Freyja ye la hermana de Njörðr, quien xeneralmente ye rellacionada cola antigua diosa xermánica Nerthus,como yera costume ente los Vanir y dexáu poles sos lleis.
Más palantre en Heimskringla, rellátase que munchos templos y estatues de los dioses paganos nativos fueron asaltaos y destruyíos por Olaf I de Noruega y Olaf II el Santu mientres el gradual y violentu procesu de cristianización d'Escandinavia. Mientres y depués d'estendíu y completáu el procesu de cristianización, Freyja y munchos elementos acomuñaos con ella fueron demonizadas pola creciente influencia de misioneros cristianos. Depués de que la influencia cristiana fuera consolidada en llei, restos de la so fe caltener na clandestinidá, principalmente en zones rurales, sobreviviendo hasta tiempos modernos nel folclor xermánicu y más apocayá reconstruyida en delles formes del neopaganismu xermánicu.
Etimoloxía Los nomes Frey y Freyja deriven de pallabres xermániques que los sos significaos son "el señor" y "la señora" respeutivamente (cognaos xermánicos inclúin: el góticu Fráuja "señor, amu", Fráujo "señora, ama", nórdicu antiguu Frú "ama, señora, muyer", danés Frue, suecu Fru, alemán Frau "señorita, muyer, esposa", antiguu altu alemán Frouwa, anglosaxón Freo, Frea). Al igual que la pallabra francesa dame (del llatín apodera), que la so forma masculina (dominus) pereció, el significáu pa "señor" nun s'utiliza más, pero'l títulu de "Frau" entá esiste nes llingües xermániques.
El nome de Freyja, sicasí, ta potencialmente rellacionáu al nome de Frigg (que deriva de fri "amar"), porque "muyer" y "amor" tán n'última instancia rellacionaos, según piénsase que Freyja y Frigg de cutiu son avatares una de la otra (cf. Frige, Friia, Frija, Frea).
Edda prosaica Gylfaginning Freyja ye presentada en Gylfaginning, el primer llibru de la Edda prosaica. Nárrase que depués de la guerra que se desamarrara ente los Æsir y los Vanir polos malos tratos daos a Gullveig per parte de los Æsir; el tratáu de paz incluyía l'intercambiu de rehenes ente dambos grupos de dioses. El dios Njörðr foi unviáu polos Vanir dende'l Vanaheim al Asgard onde nició dos fíos bien bellos.
{| align="center" | Njörðr í Nóatúnum gat síðan tvau börn, hét sonr Freyr en dóttir Freyja. Þau váru fögr álitum ok máttug. [...] Freyja er ágætust af ásynjum, hon á þann bœ á himni er Fólkvangar heita, ok hvar sem hon ríðr til vígs, þá á hon hálfan val, en hálfan Óðinn [...]
Salr hennar, Sessrýmnir, hann er mikill ok fagr. En er hon ferr, þá ekr hon köttum tveim ok sitr í reið. Hon er nákvæmust mönnum til á at heita, ok af hennar nafni er þat tignarnafn er ríkiskonur eru kallaðar fróvur. Henni líkaði vel mansöngr. Á hana er gott at heita til ásta. | Njördr en Nóatún más tarde nició los sos fíos: el fíu foi llamáu Freyr, y la fía Freyja; dambos bellos y poderosos. [...] Freyja ye la diosa de más sonadía; tien nel cielu una morada llamada Fólkvangr, y siempres qu'acaballa a les guerres, tien una metá de los muertos, y Odín la otra metá [...]
El so salón Sessrúmnir ye grande y formosu. Cuando se mueve, conduz los sos gatos y siéntase nel so carru; ella respuende les plegaries de los homes, y della vien el nome del honor, Frú, pol cual munches muyeres nobles son llamaes. Los cantares d'amor complácen-y y ye bonu invocala pa fortuna nel amor. |- |Gylfaginning, capítulu 24
Freyja er tignust með Frigg. Hon giftist þeim manni, er Óðr heitir. Dóttir þeira er Hnoss. Hon er svá fögr, at af hennar nafni eru hnossir kallaðar, þat er fagrt er ok gersimligt. Óðr fór í braut langar leiðdir, en Freyja grætr eftir, en tár hennar er gull rautt. Freyja á mörg nöfn, en sú er sök til þess, at hon gaf sér ýlos mios heiti, er hon fór með ókunnum þjóðum at leita Óðs. Hon heitir Mardöll ok Hörn, Gefn, Sýr. Freyja átti Brísingamen. Hon er ok kölluð Vanadís.Freyja ye la de trubiecu más noble (xunto con Frigg): ta casada col home llamáu Óðr. La so fía ye Hnoss: ye tan bella, que toles coses bellu y preciosu son llamaes hnossir. Óðr viaxa per llargues xornaes, y Freyja llora por él, y les sos llárimes son oru colorao. Freyja tien munchos nomes, y esto ye por cuenta de qu'adquiría distintos nomes cuando viaxaba ente xente desconocío buscando a Óðr: ye llamada Mardöll y Hörn, Gefn, Sýr. Freyja tenía'l collar Brisingamen. Tamién ye llamada, la "Dama de los Vanir".Gylfaginning, capítulu 35
Los trés dioses menores mentaes depués de Freyja en Gylfaginning son con frecuencia consideraes como los sos asistentes: Sjöfn (una diosa d'amor), Lofn (una diosa de les bodes), y Vár (una diosa de les promeses ente homes y muyeres).
Skáldskaparmál thumb|200px|"Heimdall torna'l collar Brisingamen a Freyja" pol pintor suecu Nils Blommér. En Skáldskaparmál, atópense munchos kenningar informativos sobre Freyja. Hvernig skal Freyju kenna? Svá, at kalla hana dóttur Njarðar, systur Freys, konu Óðs, móður Hnossar, eigandi valfalls ok Sessrúmnis ok fressa, Brisíngamens, Vanagoð, Vanadís, it grátfagra goð, ástaguð. - Svá má kenna allar ásynjur at nefna annarrar nafni ok kenna við eign yða verk sín yða ættir.¿Cómo podría unu perifrasear a Freyja? Llamándola Fía de Njörðr, Hermana de Frey, Esposa de Óðr, Madre de Hnoss, Posesora de los cayíos en combate, de Sessrúmnir, de los gatos, y del Brisingamen; Diosa de los Vanir, Dama de los Vanir, Diosa formosa en llárimes, Diosa del amor. Skáldskaparmál, capítulu 28
Más palantre en Skáldskaparmál, dellos kenningars pa Freyja centrar nes llárimes qu'arrama, que tán feches d'oru colorao: "¿Cómo l'oru podría ser perifraseado? Llamándolo, Fueu de Ægir, y Aguyes de Glasir, Pelo de Sif, Cofia de Fulla, Llárimes de Freyja [...] Agua o bastiu de Draupnfir, o de los güeyos de Freyja [...]"
Una parte del poema Húsdrápa en Skáldskaparmál rellata la hestoria del robu del collar Brisingamen per parte de Loki. Cuando Freyja decatar de l'ausencia del so collar, solicitó l'ayuda de Heimdall pa buscalo. A la fin atoparon al lladrón que resultó ser Loki quien se tresformara nuna foca. Heimdall tamién se tresformó nuna y combatir. Depués d'una llarga batalla, Heimdall venció y tornó el Brisingamen a Freyja. La rivalidá de Loki y Heimdall por Brisingamen ye un eventu importante, yá que marca un odiu mutuu qu'a futuru los destinará a combatise y matase l'unu al otru nel final del Ragnarök.
Esti mitu que tien llugar nel mar, ta quiciabes rellacionáu col orixe d'unu de los nomes de Freyja, "Mardöll" (Rellumu del mar), siendo'l rellumu equí'l del collar robáu Brisingamen (brísinga significa "brillante, centelleante, flameante"). Nel nome de Heimdall, la pallabra dallr (lluz) ye'l masculín de döll, y heim significa "tierra de" (cf. Vanaheim, Alfheim). Esta ye quiciabes una de les hestories que se perdieron sobre los viaxes de Freyja en busca del so maríu. Freyja y el so maríu Óðr representaben la situación habitual de delles families de nobles na antigua Escandinavia onde por cuenta de los duros ambientes y les campañes de guerra, los homes partíen en llargues xornaes de guerra y les muyeres quedaben al cargu de la casa con un poder considerable.
Edda poética Grímnismál En Grímnismál, na Edda poética descríbense les principales moraes de los dioses nórdicos. Ente elles méntase la residencia de la diosa Freyja, el so palaciu llamáu Fólkvangr, onde recibía a la metá de los guerreros cayíos en combate.
Fólkvangr er inn níundi, en þar Freyja ræðr sessa kostum í sal; halfan val hon kýss hverjan dag, en halfan Óðinn á.Fólkvangr ye'l novenu, :ellí Freyja dirixe :los asientos nel salón. Escueye la metá de los cayíos acaldía, :y Odín la otra metá.Grímnismál, estrofa 14
Según lo que rellata Snorri Sturluson na Edda prosaica "siempres qu'acaballa a la guerra, ella tien la metá de los muertos". El nome de Fólkvangr puede ser traducíu como "campu de la xente" o "campu del exércitu". El so salón, Sessrúmnir, ye traducíu como "ampliu n'asientos". Estos nomes indiquen ciertu paralelismu col Valhalla, que alluga los Einherjar, l'exércitu de los muertos escoyíos poles valquiries pa Odín que se preparar pal Ragnarök.
Völuspá Völuspá ye'l primeru y unu de los principales poemes de la Edda poética. Nel poema, una völva brinda muncha información sobre los eventos futuros y pasaos al dios Odín. Freyja ye mentada de volao nel poema, siendo mentada cuando los dioses axuntar pa romper l'alcuerdu col constructor de les muralles del Asgard y dueñu del caballu semental Svadilfari, pa protexer a la diosa. La diosa ye citada nesta composición como la "novia de Óðr".
Þrymskviða El poema Þrymskviða rellata qu'un día Thor afaya que'l so martiellu perdióse. Diríxese xunto con Loki a la residencia de Freyja, Fólkvangr, a pidi-y la so capa de plumes de ferre. Depués Loki usa esta capa pa tresformase nun páxaru y buscar el martiellu de Thor y afaya que'l xigante Thrym despintar y pide que se-y apurra a Freyja en cuenta de devolvelo. La diosa, enllena de roxura, fai tremecer les moraes de tolos dioses y, debíu al temblón, el collar Brisingamen saltó esprendíu del so pescuezu. Tolos dioses y dioses axuntar en conceyu y, siguiendo les suxerencies de Heimdall, llograron convencer a Thor de que se vistiera como Freyja y llevara les sos xoyes. Loki, vistíu como una criada, acompañó a Thor cola so disfraz de Freyja, polo que'l xigante Thrym dio-yos la bienvenida. Na llacuada de receición el xigante sorprender pol gran mambís de la novia y Loki siempres respuende de forma intelixente argumentando la so estraña conducta. A la fin el xigante asitia'l martiellu Mjolnir na falda de la supuesta novia y nesi momentu Thor quítase'l disfraz de Freyja, toma'l martiellu y matu al xigante y a tolos sos invitaos.