thumb|Mapa de les comarques d'Asturies. miniaturadeimagen|Los Landkreise o contornes alemanes. thumb|Los 326 districts d'Inglaterra. thumb|Los 32 counties tradicionales d'Irlanda. Los d'Irlanda del norte subdividiéronse apocayá en 26 districts, y los de la República d'Irlanda en 34 counties. thumb|Los 379 powiats o contornes polaques. thumb|Los arrondissements o contornes belgues. thumb|Los 84 Bezirke o contornes austriaques. thumb|Los 1464 县 Xiàn ("condáu"), dientro del total de 2862 demarcaciones del nivel "condal"; son comparables a les contornes (les de la parte oriental del país, non les de la parte occidental, d'enforma mayor tamañu). Na dómina imperial yeren el nivel más baxu de l'alministración.
thumb|Los 郡 gun o contornes xaponeses. thumb|Los 3144 counties d'Estaos Xuníos. Les sos dimensiones y les sos formes son bien desemeyaes ente los Estaos del Este (más pequeños ya irregulares -colo que ye más probable la so identificación col ámbitu de la contorna-) y del Oeste (más grandes y trazaos "a cuadrícula" -vease tamién township-).
thumb|Los 2457 conceyos de Méxicu tienen ente sigo una gran disparidad en tamañu (de más de diez mil quilómetros cuadraos los mayores -particularmente nes Californies, onde hai namái cinco en caúna- a menos de cinco quilómetros cuadraos los más pequeños -particularmente en Tlaxcala o en Oaxaca, onde hai más de quinientos-); anque polo xeneral, pol so númberu total y distribución son comparables a contornes.
thumb|Nesti mapa marquen les de mayor producción, pero la gran mayoría de les zones productores de quesu en Francia, como otres AOC (Appellation d'origine contrôlée), son contornes rurales tradicionales. El so númberu, mayor de trescientos, convirtióse nun tópicu (un tipu de quesu p'acaldía del añu).
Contorna ye una división de territoriu qu'abarca delles poblaciones. Les sos dimensiones son variables,Na sociedá preindustrial, los mercaos comarcales, onde los llabradores surtir de productos non cotidianos o comercializaben los escedentes de la so propia producción, nun podíen sirvir a un área bien estensa (country market -mercáu, llugar de mercáu, área de mercáu, hinterland, teoría de los llugares centrales-, feria de ganáu). La distancia máxima a la que podíen tar estos centros dependía d'una teunoloxía de tresporte acorde col so nivel de desenvolvimientu, y nun tenía sentíu que fuera cimeru a una xornada de viaxe a cuerpu: un conceutu antropométricu, d'imposible universalización, que puede faese equivalir a cinco llegües (hores de camín), esto ye, unos venti quilómetros en terrén llanu (un radiu de venti quilómetros da un círculu d'unos 1200 quilómetros cuadraos de superficie).<p> En países del tamañu de los mayores de la Europa Occidental (como España, con mediu millón de quilómetros cuadraos de superficie) hai espaciu pa mediu millar de contornes. Nos países más pequeños (como Irlanda, con unos setenta mil quilómetros cuadraos de superficie) hai espaciu pa mediu centenar de contornes. En países del tamañu de los mayores del mundu (como Méxicu, con unos dos millones de quilómetros cuadraos) hai espaciu pa dellos miles de contornes. En tol mundu (nos cerca de 150 millones de quilómetros cuadraos de superficie de tierres remanecíes) habría espaciu pa más de cien mil contornes, pero hai que tener en cuenta que gran parte del espaciu xeográficu ta ocupáu por unidaes xeográfiques bien estenses, despoblaes o bien pocu poblaes y con poco o nenguna diferenciación interna que dexe faer subdivisiones (como los glaciares, los desiertos, la tundra, la taiga, la estepa o dalgunes de les selves tropicales); colo que la comarcalización ye un conceutu aplicable sobremanera na zona templada, y namái parcialmente na templada. pero tienden a coincidir con una rexón natural que comparte non yá carauterístiques físiques (orografía, hidrografía, clima, vexetación, suelos), sinón humanes (demografía, usos económicos, vivienda rural, urbanismu) y históriques, toes elles determinantes de la so paisaxe xeográfico. La so denominación y delimitación (comarcalización) efectúase tantu con criterios intelectuales como políticos, atendiendo a tou tipu d'intereses y metodoloxíes; puede aportar a un asuntu polémicu, al afectar a lo identitario.
Evolución del conceutu Paez, pos, que'l sentíu de la pallabra contorna pasó de ser un términu referíu al ámbitu fronterizu, o cuandoquier a un área de llende, a aplicase pa referise al área qu'arrodia un llugar, calteniendo'l sentíu d'espaciu colindante, al referilo a esi puntu significáu qu'entá se caltién- y, finalmente, pa referise a un ámbitu espacial d'escala entemedia ente l'ámbitu local y el rexonal. Esta evolución, que debió producise dende'l XVI d'equí p'arriba, acelerar dende fines del XVIII y precísase a lo llargo del XIX, cuando la Xeografía convertir nun preséu necesariu pa modernizar la nación española y redáctense diccionarios (Madoz) y llibros de testu nos que ye necesariu describir los ámbitos rexonales y les árees destacaes que nellos hai.
Llegaos al sieglu XX, y nesti contestu xeográficu, el dilema de si l'ámbitu d'una rexón ye una suma de contornes o bien la contorna ye un espaciu estremáu ente otros que nun lo son, vieno resolvese a favor de la última hipótesis, considerando la contorna como un área de traces singulares y destacada nun ámbitu onde pue haber otres árees que nun s'individualicen. Como les traces que singularizan les contornes correspuenden sobre manera a la historia y al mediu físicu, hai xeógrafos que consideren que la contorna ye un fechu del pasáu, al mesmu títulu que les llamaes rexones históriques, de manera qu'anguaño escarecen de funcionalidad y, ello ye que munches perdieron inclusive l'elementu que-yos daba sentíu o s'integraron n'otros ámbitos, de la que surden otres formes de diferenciación del territoriu, bien sían debíes a razones económiques o urbanes, polo que güei nun procedería falar de contornes, sinón d'otru tipu d'espacios o unidaes espaciales. Nesti sentíu decántense dellos estudios rexonales y manuales qu'o bien estremen los espacios singulares en contornes tradicionales y contornes evolucionaes o bien falen direutamente d'espacios singulares o d'unidaes d'analises. Ello ye que nun ye frecuente atopar esti términu definíu nos diccionarios de Xeografía por consideralo un conceutu d'usu xeneral, a pesar de qu'esti avérase más al sentíu xeográficu que al que-y dan los diccionarios de la llingua española.
N'España, nel postreru cuartu del sieglu XX, l'apaición de disfuncionalidades na estructura territorial formada por rexones históriques, provincies, partíos xudiciales y conceyos plantegada nel XIX, y la nacencia de les Comunidaes Autónomes, que primero busquen establecer formes d'organización territorial propia, fai resurdir la idea de contorna, agora con un sentíu más téunicu, como una entidá territorial qu'arrexunta dellos conceyos y articúlase sobre una cabecera de contorna, de manera que la Comunidá Autónoma pueda descomponese nuna serie de contornes. Asina, acomuñáu a esti nuevu sentíu de la contorna, poner en circulación el verbu comarcalizar y el resultáu d'aplicalo que ye la comarcalización. Tampoco esta idea de contorna consiguió imponese de forma xeneral. Al pie de estes interpretaciones sobrevive la idea definida nel Diccionariu de 1780, la contorna entendida como'l territoriu articuláu alredor d'una población que vien ser la so capital o centru de servicios, idea que dio llugar a toa una llinia de trabayos sobre los centros de mercáu como xeneradores de contornes.
Precisiones pa la definición tradicional del términu Frente a la serie d'unidaes alministratives españoles: pedanía o parroquia, conceyu, partíu xudicial, provincia..., la contorna inscribir n'otra categoría de referencies que s'empecipia nel llugar o puntu xeográficu, el pagu, la contorna y la rexón. Toos ellos identifíquense por un elementu o calter que-yos da nome. Nel casu de los llugares ye un elementu: bien seya una fonte, una casa, un pasu nun altu o sobre un cursu d'agua; nel casu de los pagos, pue ser una traza física: los Cascayos, los Berrocales, la Paul (del llatín padul> área pantanosa), una propiedá o condición histórica: El Quintanar, les Capellaníes: un acontecimientu: les Guerres, la forma en que se punxo en cultivu o s'esplota: raspiar de.... el tipu de cultivu o'l so valor: les Cabañeres (de tierres cada añeres, que se cultivaben tolos años, ensin barbechu).
Les contornes identificar por procedimientos paecíos anque afechos a una dimensión mayor. Como los pagos, lleven siempres l'artículu delantre de la traza con que les identifica, pos l'artículu referir al área, ente que'l nome referir al elementu o traza que lu sirve de referencia. La mayoría de les contornes asina identificaes respuenden a traces físiques y suelen llevar la pallabra valle (anque valle ye tamién la denominación d'una forma d'organización del espaciu), llanu o otra denominación física ante'l nome: El Valle del Jerte, Las Loras (por esta forma de relieve), la Terra Chá (Tierra Llana), otres respuenden a demarcaciones históriques como'l Condáu de Treviño, La tierra de Medina (referíu al ámbitu de la Comunidá de Villa y Tierra de Medina del Campo), El Campu de Calatrava (por la Orde Militar que lo alministraba); a una comunidá o a una traza etnográficu: Maragatería (de mercatores, meyor que de maures captos); al tipu de vexetación o al usu que se faía d'ella: los Montes Torozos, los Montes Universales; Los Monegros (de mons niger,>monte negru, de xuru d'encina, cuando'l nome respondía a la realidá). En non poques ocasiones, les contornes, que respuenden a una traza física o históricu, tienen una denominación antigua d'etimoloxía difícil d'esplicar: Llébana (¿de.... lepana o lepania?, bien seya deriváu de lepor>prestu, prestar; o bien de lepus>llebre o ¿seique de la diosa Levana?).
Polo xeneral, les contornes son más abondoses nes árees de monte o de relieve, hidrografía o vexetación complexes que nes árees homoxénees, porque nel primer casu hai más cambeos d'unes árees a otres y ye más evidente la diferencia ente espacios que nel segundu. Eso produz importantes diferencies de tamañu ente unes zones y otres, pos, mientres nel monte podemos atopar contornes de namái delles decenes de km², como Besaya en Cantabria; na llanura les contornes tienen centenares o millares de km² como asocede coles de la rexón de La Mancha, na metá sur de la Pandu. Tamién ye más fácil atopar contornes nos espacios pocu evolucionaos o más tradicionales, porque la evolución y el desenvolvimientu delmodo de vida urbanu fai homoxéneu l'espaciu y anula traces que al sumir dexen ensin sentíu la identificación de la contorna.
Concretando, la contorna suel entender n'España como un ámbitu de referencia espacial, que nun tien de confundir se coles referencies alministratives. Anque la so escala ye variable, dependiendo de les condiciones del espaciu en que s'alluga, podemos dicir que se refier a un ámbitu entemediu ente los pagos, y les rexones. Nun ye condición necesaria que tea poblada, anque lo normal ye la esistencia de dellos nucleos de población y la presencia d'unu d'ellos que la encabeza y puede articulala. Nun tien llendes precises porque, en realidá designa l'área en redol al elementu o traza que la identifica, por eso nos mapes namái figura'l nome ensin establecer llendes.
Convién ser cuidadosu col usu del términu pa evitar el tracamundiu ente la concepción tradicional y unidaes o entidaes territoriales de calter alministrativu, pasando pol usu en trataos antiguos. Dende un puntu de vista xeográficu, la contorna puede sirvir pa identificar espacios singulares, siguiendo un costume tradicional nos manuales de Xeografía Rexonal.
La contorna como unidá territorial o de xestión