Xuan Pablu I (en llatín: Ioannes Paulus PP. I), de nome secular Albino Luciani foi'l papa númberu 263º de la Ilesia católica y soberanu de la Ciudá del Vaticanu dende'l 26 d'agostu de 1978 hasta la so muerte, asocedida 33 díes dempués. El so pontificáu foi unu de los más curtios de la hestoria, dando llugar al más recién añu de los trés papes. Foi'l primer papa nacíu nel sieglu XX y tamién el postreru en morrer en dichu sieglu. Coles mesmes ye l'últimu pontífiz italianu hasta la fecha, y el postreru d'una llarga socesión ininterrumpida de papes italianos a lo llargo de más de cuatro sieglos, empecipiada con Clemente VII en 1523.
Foi declaráu Siervu de Dios pol so socesor, Xuan Pablo II, el 23 de payares de 2003, el primer pasu nel camín a la santidá. El papa Francisco confirmó la so virtú heroica'l 8 de payares de 2017 y proclamó-y Venerable.
Antes de celebrase'l cónclave que lu escoyó, espresó'l so deséu de nun ser escoyíu, confesando a aquellos más cercanos a él qu'arrenunciaría al papáu si yera escoyíu, pero cuando los cardenal escoyer sintióse obligáu a aceptar. Foi'l primer papa qu'escoyó un nome compuestu, "Xuan Pablu", n'honor a los sos dos predecesores, Xuan XXIII y Pablo VI. Esplicó que quixo homenaxar a dambos al sentise estimosu y en delda con ellos por nomalu obispu y cardenal, respeutivamente. Tamién foi'l primer papa n'utilizar el númberu "I" nel so nome, llamándose "Xuan Pablu Primeru".
Los sos dos socesores, Xuan Pablo II y Benitu XVI, recordaron la so actitú cercana, atenta y cariñosa en múltiples ocasiones. N'Italia ye recordáu colos apellativos de "Il Papa del Sorriso" (El papa de la sorrisa)Raymond and Lauretta, The Smiling Pope, The Life & Teaching of John Paul I. Our Sunday Visitor Press, 2004. y "Il Sorriso di Dio" (La sorrisa de Dios).Papa Luciani: Il sorriso di Dio (Pope Luciani: The Smile of God). Radiotelevisione Italia 2006 documentary. La revista Time y otres publicaciones referir a él como "The September Pope" (El papa de setiembre).The September Pope , cover story in Time, Llunes, 9 d'ochobre de 1978, webpage found 3 April 2010.
Biografía
Infancia thumb|left|200px|Casa natal d'Albino Luciani.
Albino Luciani nació na pequeña llocalidá italiana de Forno di Canale, Belluno (llamada Canale d'Agordo a partir de 1964) el 17 d'ochobre de 1912. Fíu de Giovanni Luciani, un albañil, y Bortola Tancon. Foi bautizáu pola matrona qu'ayudó nel partu, yá que se tarrecía que morriera. El so bautismu foi formalizáu dos díes depués pol párrocu del pueblu, Achille Ronzon. Foi'l mayor de cuatro hermanos del matrimoniu Luciani; los otros hermanos fueron Eduardo, Nina y Federico, que finó a curtia edá. La familia de Luciani, d'orixe humilde, pasó penuries mientres la Primer Guerra Mundial.
Cuando tenía 6 años, recibió'l sacramentu de la confirmación de manes del obispu Giosuè Cattarossi. A los diez años, la so madre morrió y el so padre contraxo nueves nupcias con una muyer de gran devoción; foi entós cuando nació la so vocación sacerdotal, según él declaró, gracies a la predicación d'un flaire capuchín.
Primer etapa de la so vida sacerdotal En 1923 ingresó nel seminariu menor de la llocalidá de Feltre. En 1928 coló al Seminariu Gregorianu de Belluno, onde foi ordenáu subdiácono en 1934, diáconu en febreru de 1935 y finalmente presbíteru el 7 de xunetu del mesmu añu na ilesia de San Pedro en Belluno. Dos díes depués foi nomáu cura párrocu de la so ciudá natal; meses más tarde foi tresferíu, como profesor de relixón del Institutu Téunicu de Mineros d'Agordo. En 1937 foi nomáu vicerrector del Seminariu Gregorianu de Belluno, cargu qu'ocupó hasta 1947. Ente otres materies, dio clases de teoloxía dogmática y moral, derechu canónicu y arte relixoso.
thumb|Placa conmemorativa de Luciani como Patriarca de Venecia.
En 1941, Luciani empezó a estudiar pa llograr un doctoráu en teoloxía negativa pola Pontificia Universidá Gregoriana, que riquía un añu d'estancia en Roma. Sicasí, los sos superiores nel seminariu queríen que siguiera dando clases mientres los sos estudios, lo que consiguió por aciu una dispensa concedida por Pío XII el 27 de marzu de 1941. El so tesis, L'orixe de l'alma humana según Antonio Rosmini, oponíase frontalmente a la teoloxía de Rosmini, y apurrió-y el so doctoráu magna cum laude.
Vida de 1947 a 1958 En 1947 foi nomáu vicariu xeneral de la diócesis de Belluno pol obispu Girolamo Bortignon. Dos años más tarde, en 1949, foi nomáu direutor de la oficina de catequesis de la diócesis.
El 15 d'avientu de 1958, foi nomáu obispu de la diócesis de Vittorio Veneto por Xuan XXIII y consagráu como tal na Basílica de San Pedro, pol mesmu papa, el 27 d'avientu d'esi añu.
L'obispu Luciani thumb|180px|Albino Luciani, obispu de la diócesis de Vittorio Veneto, en 1959. Tomó posesión de la diócesis de Vittorio Veneto el 11 de xineru de 1959. Mientres 11 años exerció'l so ministeriu nesta diócesis, realizando'l so primera visita pastoral el 17 de xunu de 1959.
En 1962 asistió a l'apertura del Conceyu Vaticanu II en Roma; taría presente en cuatro de les sesiones de dichu Conceyu.
Patriarca de Venecia thumb|180px|Albino Luciani, patriarca de Venecia, acompaña a Pablo VI mientres la so visita a la ciudá. El 15 d'avientu de 1969, Pablo VI nomar patriarca de Venecia, asocediendo a Giovanni Urbani y a Angelo Giuseppe Roncalli. Tomó posesión del cargu'l 3 de febreru de 1970. El mesmu Pablo VI alzar a la dignidá cardenalicia'l 5 de marzu de 1973. Nel so primer Ángelus en siendo nomáu papa, recordó la vergüenza que pasó cuando Pablo VI quitó'l so propia estola y asitiar a él sobre los costazos:
Pontificáu
Eleición
Luciani foi escoyíu na cuarta votación del cónclave d'agostu de 1978, un cónclave inusualmente curtiu, el segundu más curtiu del sieglu XX, tres el de 1939. El cardenal protodiácono Pericle Felici foi l'encargáu d'anunciar la decisión del Colexu cardenaliciu d'escoyer al Patriarca de Venecia, Albino Luciani, como'l 263° (doscentésimu sesentenu tercer) papa de la Ilesia Católica, el 26 d'agostu de 1978,Diariu El País, 27 d'agostu de 1978: "El cardenal Luciani, escoyíu papa, adopta'l nome de Xuan Pablu I" siendo asina'l tercer Patriarca de Venecia en ser nomáu papa, tres Giuseppe Melchiore Sarto (escoyíu como Pío X en 1903) y Angelo Giuseppe Roncalli (escoyíu como Xuan XXIII en 1958). Escoyó'l nome de Xuan Pablu, convirtiéndose nel primer papa de la hestoria con un nome compuestu, xestu col que pretendía honrar a los sos dos predecesores, Xuan XXIII, que-y nomó obispu, y Pablo VI, que lu nomó Patriarca de Venecia y cardenal.http://www.papaluciani.com/esp/conclave.htm El cónclave: 25 - 26 d'agostu de 1978 Tamién foi'l primer papa n'usar l'ordinal "primero" nel so nome.Yallop, p. 75.
Llegar a pensar que la so eleición foi debida a la división ente miembros de distinta ideoloxía dientro del Colexu cardenaliciu: Los conservadores y curialistas sofitaben al cardenal Giuseppe Siri, que defendía una interpretación más conservadora o inclusive una correición de les reformes del Conceyu Vaticanu II. Nos círculos sedevacantistas esiste la opinión de que Siri foi escoyíu nel cónclave de 1958 y qu'inclusive escoyó'l nome de Gregorio XVII pal so pontificáu, pero foi obligáu a arrenunciar a la eleición por cuenta de les represalies que podría xenerar al otru llau del Telón d'Aceru. Los que defendíen una interpretación más lliberal de les reformes del Vaticanu II, y otros cardenales italianos, sofitaben al cardenal Giovanni Benelli, pero nun llogró los votos abondos polos sos enclinos "autocrátiques".
Ente los cardenales procedentes de fora d'Italia, nun Colexu cardenaliciu cada vez más internacionalista, había figures como la del cardenal Karol Wojtyła. Nos díes posteriores al cónclave, los cardenales declararon con prestu qu'escoyeren al "candidatu de Dios". El cardenal arxentín Eduardo Pironio declaró que "fuimos testigos d'un milagru moral". La Madre Teresa dixo: "Foi'l meyor regalu de Dios, una rayada del amor de Dios que relluma na escuridá del mundu".
Programa de reformes
Humanización del papáu Tres la so eleición, Xuan Pablu I tomó una serie de decisiones que fixeren "más humanu" al papa, almitiendo públicamente que s'amermeyó cuando Pablo VI nomólu Patriarca de Venecia. Foi'l primer papa modernu en falar en singular utilizando "yo" en llugar del plural maxestáticu, anque les grabaciones oficiales de los sos discursos fueron reescritas d'una manera más formal por dalgunos de los sos ayudantes más tradicionalistes, que reincorporaron el plural maxestáticu en notes de prensa y nes noticies de L'Osservatore Romano. Tamién foi'l primeru en refugar la siella gestatoria, hasta que lu convencieron de que yera necesaria por que los fieles pudieren ve-y. thumb|Apertura de la segunda sesión del Conceyu Vaticanu II.
Xuan Pablu I escoyó como lema del so papáu la espresión llatina Humilitas ("humildá"), lo que se reflexó nel so polémicu refugu de la coronación y de la tiara papal na ceremonia de entronización, sustituyéndola por una simple invistiduraEl País, 30 d'agostu de 1978: "L'arrenunciu de Xuan Pablu I a los signos de poder, bien acoyida nel mundu" en contra de lo prescrito pola Constitución Apostólica Romanu Pontifici Eligendo, promulgada por Pablo VI en 1975.
Una de les sos declaraciones, de gran repercusión na prensa, foi que "Dios ye Padre, y entá más, ye madre", refiriéndose a , que compara a Dios con una madre que nun escaez al so fíu Sion. El papa realizó esti comentariu mientres el so Ángelus del 10 de setiembre de 1978, nel que tamién pidió que se rezara polos Alcuerdos de Camp David.
Encíclica sobre la devolución Xuan Pablu I tenía entamáu promulgar una encíclica pa consolidar les reformes del Conceyu Vaticanu II, que calificó como "un estraordinariu acontecimientu de gran algame históricu y de crecedera pa la Ilesia", y pa reforzar la disciplina de la Ilesia na vida de los cargos eclesiásticos y de los fieles. Como reformista, tamién llanzó delles iniciatives como la devolución del 1% de los ingresos de cada ilesia pa destinalo a les ilesies del Tercer mundu. La visita del dictador Jorge Rafael Videla, presidente d'Arxentina, a la Ciudá del Vaticanu, tamién causó gran discutiniu, especialmente cuando'l papa recordó-y les violaciones a los derechos humanos asocedíes n'Arxentina mientres la llamada guerra puerca.
Teoloxía moral El periodista John L. Allen afirma que "ye casi seguro que Xuan Pablu I nun revertiría les enseñances de Pablo VI, sobremanera porque nun yera un radical doctrinal. Amás, como Patriarca de Venecia dalgunos vieron un endurecimientu de la so postura en temes sociales col pasu de los años. Sicasí, "ye razonable suponer que Xuan Pablu I nun aportunara nel xuiciu negativu na Humanae Vitae tan agresiva y públicamente como Xuan Pablo II facer, y probablemente nun lo entendería como una enseñanza casi infalible. Siguiera siendo una cuestión más "abierta".National Catholic ReporterKay Withers, "Pope John Paul I and Birth Control," America, 24 March 1979, pp. 233–34 Según les versiones, ente que como Patriarca de Venecia "Luciani yera intransixente col so defensa de la enseñanza de la Ilesia y severu con aquéllos que por arguyu intelectual y desobediencia nun faíen casu de la prohibición de la Ilesia sobre l'anticoncepción", anque ensin condonar el pecáu, yera tolerante con aquellos que bonalmente intentáu y fracasaron vivir acordies coles enseñances de la Ilesia".
Personalidá Xuan Pablu I yera consideráu un arteru comunicador y escritor, inclusive publicó dellos escritos. El so llibru Illustrissimi, qu'escribió cuando yera cardenal, consiste nuna serie de cartes empobinaes a un gran númberu de personaxes históricos y ficticios. Ente elles tán les cartes empobinaes a Xesús, al rei David, al barberu Fígaro, a la emperatriz María Teresa y a Pinocho. Otres tán dirixíes a Mark Twain, Charles Dickens y Christopher Marlowe.