thumb|180px|L'escudu del Reinu de Francia «modernu», usáu polos reis de la dinastía de los Capetos dende'l sieglu XIV, llevaba trés flores de lliriu d'oru sobre campu (fondu) d'azur
En heráldica, azur ye la denominación heráldica d'un color azul intensu o escuru. D'ente los esmaltes heráldicos, pertenez al grupu de los colores, xunto col gules (colloráu), el sable (negru), el sinople (verde) y el púrpura.
Per otra parte, azur ye un color que dende antiguu aplicóse a les coloraciones intenses intermedies ente'l celeste y l'índigo, polo que na moderna teoría del color puede considerase que l'azur ye un color espectral entemediu ente'l cian y l'azul, y por lo mesmo pertenez al círculu cromáticu natural.Maerz and Paul 1930. A Dictionary of Color
Sinónimos Dacuando esti esmalte foi llamáu turquí.
Etimoloxía El términu «azur» provién del francés azur,«azure», Online Etymology Dictionary, Douglas Harper, 2001–2012, consultáu'l 18 de xineru de 2013. que comparte orixe con «azul», al que se considera deriváu del árabe hispánicu lazawárd, esti del árabe lāzaward, 'lapislázuli', esti del persa laǧvard o lažvard, y esti del sánscritu rājāvarta, 'rizu del rei'. Otra interpretación sostién que'l persa laǧvard o lažvard derivaría de Lajward, una rexón de Turquestán onde, según Marco Polo, llográbase'l lapislázuli, piedra semipreciosa de color azul.
Historia Nos principios de la heráldica, ente los sieglos XII y XIII, l'azur yera un esmalte pocu emplegáu: el historiador Michel Pastoureau topó qu'apaecía solamente nel 10 al 15 % de les armeríes europees. Sicasí, escontra mediaos del sieglu sieglu XIV ganara terrén por cuenta del gules y del sable, volviéndose'l color predominante nos blasones europeos.
thumb|left|100px|Azur heráldicu convencional y manera de representalo por aciu un rayáu horizontal cuando nun se dispón de colores
Representación L'azur nun s'atopa definíu con exactitú. Arriendes d'ello, el tonu y el matiz d'azul a emplegar pa representalo queden a criteriu del artista heráldicu. Encamiéntase, sicasí, que l'azul seya fuerte y fiel a la so naturaleza; nun tien de ser purpúreo nin verdosu.
Cuando nun se dispón de colores, l'azur puede representase por aciu un rayáu bien finu de llinies horizontales paraleles, según el métodu atribuyíu al xesuita Silvestre Pietra Santa. Este ye'l métodu de representación que se ve comúnmente en grabaos a una tinta.
Exemplos d'usu Siguen tres ejemplos antiguos y notables del usu del azur.
Nel Muséu de Tessé, en Le Mans, caltiénse una placa esmaltada proveniente de la tumba de Godofredo Plantagenet que lo representa empuñando la so espada y el so escudu (d'azur, semáu de leoncillos d'oru). Esta efixe, que se remonta a alredor del añu 1160, ye considerada la imaxe más antigua d'un escudu en color que llegara hasta nós.
thumb|120px|Forru de vevos convencionales, alternando plata y azur
Usu nos vevos D'ente los forros heráldicos, los vevos son típicamente d'azur y plata, anque en rares ocasiones pueden ser d'otros colores. Créese que l'azur de los vevos provién del fechu de qu'esti motivu heráldicu, güei bien estilizado, yera d'antiguo un forru iguáu con munches pieles d'esguil gris, que se cosíen ente sigo alternando los retazos correspondientes al llombu (azur) colos que se tomaben del banduyu de los animales (plata).
Usu nes ondes La figura heráldica llamada «ondes», según les particiones y pieces ondulaes, usáronse con cierta frecuencia pa representar cuerpos y corrientes d'agua (el mar, ríos, etc.); nestos casos la suxerencia d'agua suel reforzase por aciu l'usu del esmalte azur.
Nel casu de les ondes, magar pueden representase en cualquier combinación de color y metal, pa faer referencia a l'agua suel recurrise a les de plata y azur.
Nomes, atribuciones y significaos en desusu Escontra l'entamu del Renacimientu desenvolvióse un sistema de correspondencies simbóliques pa los colores heráldicos que güei s'atopa en desusu. Ye de notar qu'escontra 1828 esti sistema yera consideráu absurdu pol heraldista inglés William Berry,«Dellos heraldos imaxinativos de tiempos pasaos, pa mayor distinción y honor del portador de les armes, llamaron na so ayuda non solo a los cuerpos celestes, sinón a les más precioses piedres del orbe pa describir los colores de les armes de los príncipes soberanu y noble de la tierra; y llevaron la so imaxinación entá más lloñe, atribuyendo a cada planeta, signu celestial [zodiacal], piedra preciosa, metal y color les virtúes que representen, según a los meses, díes, flores, elementos, estaciones del añu, complexones y númberos que por estos s'entendíen. Ensin suscribir a estos caprichos y fantasíes, nin col deséu de perpetuar estes llocures, sinón a cencielles al envís d'amosar l'entusiasmu estravagante con que la heráldica foi practicada delles vegaes, l'autor amestó un paradigma d'estos absurdos...» anque l'español Francisco Piferrer, en 1858, comentar como si inda fuera válidu.
Magar Jean Courtois, Heraldo Sicilia del Reinu d'Aragón, menta nel so tratáu -y blason des couleurs (1414) que cualesquier d'estes asociaciones del azur puede usase para blasonar, na práutica ye posible que solamente s'usaron el sistema planetariu y el sistema de piedres precioses. P'Alberto y Arturo García Caraffa (1919), el blasonado con xemes correspondía a los títulos y el de planetes a los soberanos. Arthur Fox-Davies cita un exemplu de blasonado con piedres precioses que data de 1458.Blasonado de les armes daes a Mödling bei Wien en 1458: Mit namen ain Schilt gleich getailt in fasse, des ober und maister tail von Rubin auch mit ainer fasse von Berlein, der under thail von grunt des Schilts von Schmaragaden, darinneain Pantel von Silber en Rampannt. «Esto ye, un escudu cortáu en partes iguales: la parte cimera y mayor de rubín, tamién con una faxa de perlla; la parte inferior del campu del escudu d'esmeralda, y nél una pantera de plata, rampante.»
Debaxo danse dalgunes de les antigües correspondencies simbóliques del azur, según dalgunos de los nomes que se-y atribuyeron.
Nomes «griegos»Los tratadistas heráldicos de sieglos pasaos sosteníen que los blasones aniciárense nel antiguu Exiptu, na antigüedá clásica o inclusive en socesos rellataos nel Antiguu Testamentu (ver García Caraffa, op. cit., p. 6). Pa Piferrer, los nomes citaos corresponderíen a les dómines anterior y posterior a la destrucción de Troya. sidero, veneto, stagonne, detrady Metal el cobre, el fierro, l'aceru Planeta Xúpiter, Venus Piedra preciosa el zafiru Signu del Zodiacu Tauro y Llibra Elementu l'aire Estación del añu la primavera, el seronda, el branu Mes abril y setiembre Día de la selmana el vienres, el xueves, el martes Númberos 4, 9 Árbol l'álamu, el carbayu Flor l'azucena azul, l'aciano, la violeta Ave el pavu real Cuadrúpedu el camaleón Edá del home la segunda infancia, los quince años Complexón humana sanguínea, griespa Virtúes teologales y cardinales la xusticia, la fortaleza Virtúes y cualidaes mundanes la llealtá, la ciencia, la fermosura, l'allabancia, la dulzura, la claridá, la pureza, la sonadía, la nobleza, l'esfotu, la vixilancia, la recreación, el celu Obligaciones del portador defender a los servidores de los príncipes que se quedaron ensin remuneración de los sos servicios
El color azur anguaño
Anguaño, l'azur ye un color usáu n'ocasiones nel ámbitu de la pintura decorativa, cosmética y otros. Ye importante la influyencia del idioma italianu, onde'l color azzurro (vèase azzurri) ye más claru que'l blu, pero más intensu que'l celeste. N'inglés azure defínese como'l color del cielu estenu.azure Merriam-Webster Dictionary, Encyclopædia Britannica Company En rusu, Голубой (goluboi = celeste y azul claro) ta definíu como un color distintu de Синий (sinii = azul y azul escuro).
Puede llamase azur a los tonos que se perciben como entemedios ente l'azul y el cian. El so color complementariu ye'l naranxa.
Variaciones y coloraciones similares
Galería
Ver tamién
Los metales heráldicos: Oru Plata
Los otros esmaltes heráldicos principales: Gules Sable Sinople Púrpura
Y amás: Heráldica Esmalte (heráldica) Azul Turquí Una llista de colores nel Colores
Notes
Referencies
Enllaces esternos
Categoría:Esmaltes heráldicos Categoría:Colores Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos