Celia de la Serna «Celia de la Serna y Llosa b. 21 June 1906 d. 18 May 1965», artículu xenealóxicu nel sitiu web Rodovid. Consultáu'l 16 de marzu de 2013. foi una militante política y feminista arxentina, reconocida como la madre del Che Guevara.
Dende la cómoda infancia d'una neña de "bona familia" nacida a principios del sieglu XX, la so educación nun elegante colexu de Buenos Aires, una prematura vocación relixosa, los desafíos xuveniles a la sociedá de la dómina, en tiempos en que'l pelo curtiu y el pitu en manes femenines yeren cuasi un insultu, el so activu compromisu cola República española mientres la Guerra civil nesi país, la participación n'organismos de sofitu a los aliaos na Segunda Guerra Mundial, hasta la defensa de la Revolución cubana.
Antepasaos Los primeros De la Serna establecer na Arxentina a empiezos del sieglu XVIII. Los ascendientes arxentinos de Celia yeren dignos representantes de lo que se dio en llamar «la oligarquía ganadera arxentina» qu'atroparía, dende los tiempos coloniales, un exuberante poder económicu.
Infancia y mocedá Celia de la Serna pertenecía a una tradicional familia de clase altaÁrbol xenealóxicu de la familia De la Serna. Consultáu'l 16 de marzu de 2013. de grandes estancieros bonaerenses. Foi la menor de siete hermanos. El so padre ―el doctor Juan Martín de la Serna, profesor de lleis na Facultá de Derechu de la Universidá de Buenos Aires, embaxador y políticu―«Biografía del Che» , artículu nel sitiu web Urumelb. suicidóse cuando ella tenía dos años y la so madre Edelmira Llosa morrió cuando tenía quince.«Ernesto "Che" Guevara. Primeros años», artículu de William Gálvez, en La Jiribilla. Consultáu'l 16 de marzu de 2013. Ellos fueron posesores d'una fortuna bien importante y calteníen fuertes raigaños anticlericales.
Celia quedó dende esi años (1921) al cuidu de la so hermana mayor Carmen ―quien en 1928 casóse col poeta Cayetano Córdova Iturburu, de filiación comunista―«Los padres [del Che]», artículu anónimu y ensin fecha nel Campus Virtual de la Universidá Complutense de Madrid. Consultáu'l 16 de marzu de 2013. y de la so única tía paterna, Sara de la Serna Llosa.«Edelmira Llosa Lacroze», artículu xenealóxicu nel sitiu web Xenealoxía Familiar. Consultáu'l 16 de marzu de 2013.
Celia educóse y graduóse nel colexu francés del Sagráu Corazón, na ciudá de Buenos Aires. Nesos años espresó'l so deséu de convertise en monxa.«La complexa rellación ente Ernesto Guevara Lynch y Celia de la Serna, los padres del Che» , por André Jouffé, nel diariu El Periodista, añu 4, nᵘ 100, 10 de marzu de 2006. Consultáu'l 16 de marzu de 2013.
Dende la so mocedá, Celia demostró una gran fortaleza de calter, fondos convencimientos y un despreciu acentuáu poles normes y preceptos que imperaban na dómina. Gradualmente, por influencia de la so hermana, convertir n'atea.«El “Che” Guevara y la relixón», artículu d'Enrique Díaz Araujo del 2 de mayu de 2012. Consultáu'l 17 de marzu de 2013.
Perteneció a una xeneración de muyeres arxentines de clase alta progresistes que promovieron el feminismu, la llibertá sexual y l'autonomía de les muyeres, que la so más fiel representante foi Victoria Ocampo.
Anque primero yera católica militante, más tarde volvióse lliberal y bohemia, y ablucaba al so mediu social desafiando prohibiciones, regles y costumes. Fumaba, cortábase'l pelo como un home. Celia amaba l'aventura, el riesgu, la llectura, los viaxes, les transgresiones y les situaciones que la allugaben na llende de dexar. Estes partes fondes de la so personalidá y comportamientu fueron los distintivos que la madre del Che priorizó nel momentu d'educar a los sos fíos.
Ernesto Guevara Lynch Celia convertir nuna persona bien independiente, a la cual interesába-y descomanadamente la política. Celia de la Serna y Ernesto Guevara Lynch (1901-1987) conocer en Buenos Aires siendo estudiantes. Él faía llamar «Inxenieru Guevara», y dicía que yera «constructor civil».
Cuando yera un adolescente nos primeros años de la escuela secundaria (el Colexu Nacional), el so compañeru Jorge Luis Borges (quien nel futuru convertir nun afamáu escritor), denunciar ante un profesor: «Señor, esti mozu nun me dexa estudiar». A la salida del colexu, Guevara dio-y una bofetada a Borges. A otru día foi espulsáu del colexu.
Guevara llograba ingresos del estelleru Río de la Plata, que yera propiedá de dellos miembros de la so familia y taba allugáu en San Fernando hasta que s'amburó en 1930.
Matrimoniu Cuando Celia enterar de que taba embarazada, pidió-y el so heriedu a la so familia pero negar. Les lleis arxentines que rexíen nesa dómina dictaben que les muyeres de menos de 21 años nun podíen casase o cobrar los sos heriedos ensin el consentimientu de los sos padres o tutores. Celia tenía 20 años. Como estrataxema, asonsañó que se fugaba y escondióse na casa d'una de les sos hermanes mayores; el plan concebíu dio resultancia, porque forzó a la familia a dar el consentimientu. Igualmente tuvieron de recurrir a la xusticia pa cobrar parte del so heriedu.
El mesmu Ernesto reconocía que se sacara la llotería al casase con Celia, «preferida por toos y alcanzada por nengunu».
Ernesto abandonó los sos estudios d'arquiteutura, y col dineru del heriedu mercó un plantíu de yerba mate en Puertu Caraguataí, una zona rural de la provincia de Misiones, nel área de Montecarlo, a unos 200 km al norte de la capital Posadas, sobre'l ríu Paraná, y a 1200 quilómetros al norte de Buenos Aires.
El xueves 10 d'avientu de 1927, Ernesto y Celia ―embarazada de tres meses― contraxeron matrimoniu na casa de la so hermana. Pa despintar que l'embaranzu yá taba avanzáu, darréu entamaron l'aventura de dise a vivir al yerbatal de Misiones. El fechu resultaba condenable pa la moral d'aquellos años, polo que pa ella esa foi'l so transgresión más coraxosu, siendo menor d'edá.Ernesto Guevara Lynch: El mio fíu'l Che, 1987, páx. 123.
En Caraguataí, Ernesto construyó coles sos propies manes una casa que güei entá esiste.
Ernesto yá nun desenvolvería los so oficiu de constructor, sinón qu'empobinó les sos actividaes a planiar y desenvolver negocios de distinta índole, que fracasaríen toos.
thumb|300px|La entrada al departamentu nel primer pisu de cai Entre Ríos 480 (na ciudá de Rosario, 300 km al norte de Buenos Aires). Foi'l primer llar del Che Guevara per poques selmanes.
Familia Naquellos tiempos, y hasta l'empiezu del peronismu, los trabayadores de los yerbatales, conocíos como mensúes, taben sometíos a un réxime d'esplotación llaboral práuticamente d'esclavitú, como ilustra la novela El ríu escuru, d'Alfredo Varela, sobre la que se realizó la película Les agües baxen turbies, ambientada nel trabayu de los yerbatales d'aquellos años. La propiedá foi bautizada col nome de La Misionera y la so esplotación llevó a instalar depués un molín yerbatero en Rosario.«Un muséu del Che Guevara en Misiones. Che Guevara porá», artículu nel diariu Páxina/12, del 25 d'ochobre de 2000. Consultáu'l 16 de marzu de 2013.
Pa despintar los verdaderos tiempos del embaranzu, vivieron dellos meses en Caraguataí. A mediaos de mayu de 1928, cuando Celia yá cumplía 8 meses y mediu d'embaranzu, viaxaron a Rosario, onde arrendaron un departamentu nun edificiu en cai Entre Ríos 480 (en plenu centru de la ciudá). Ella internóse nel Hospital Centenariu y parió a Ernestito (quien en Cuba sería llamáu «el Che») el 14 de mayu de 1928 a les 15:05 h. A pesar de que'l neñu había cuasi cumplíu'l so términu, facer pasar como sietemesín, y el parteru aportó a falsificar el certificáu hospitalariu de nacencia. L'acta de nacencia del Rexistru Civil indica que nació'l 14 de xunu de 1928.
Esti secretu de familia» alrodiu de la falsificación de la fecha de nacencia del Che ―que nin el mesmu Che conocía― foi publicada per primer vegada pola periodista Julia Constenla (1927-2011), amiga personal de Celia de la Serna, na revista La Muyer, el 5 de xineru de 1959 (dos díes depués del trunfu de la Revolución cubana, nuna entrevista de títulu «Siempres foi'l mio fíu más rebalbu».
En 1997, l'historiador Jon Lee Anderson ―biógrafu del Che― pescudó per otros medios esta mesma versión.Jon Lee Anderson: Che Guevara: una vida revolucionaria. Barcelona: Anagrama, 1997, páxs. 17-18.
En 2004, Constenla publicó Celia, la madre del Che (Buenos Aires: Suramericana), onde reprodució esa entrevista.«La entrañable fortaleza», entrevista a la periodista Julia Constenla realizáu por Luciana Peker, nel diariu Páxina/12 (Buenos Aires), del 25 de febreru de 2005. Consultáu'l 16 de marzu de 2013.
Poco tiempu dempués volvieron a Buenos Aires.
thumb|300px|Casa qu'arrendó la familia Guevara en Alta Gracia (Córdoba), escontra 1938. Na entrada puede trate una estatua d'Ernesto de neñu, sentáu sobre la paré.
Dempués camudáronse a Córdoba, onde Ernesto padre instaló con un sociu una empresa de construcción civil (que quebraría en 1947). En Córdoba camudar de casa ―o inclusive de ciudá― cada unu o dos años. Celia tendría cinco fíos. Dempués de Ernestito, el 31 d'avientu de 1929 tuvo a Celia, la primera de les fíes del matrimoniu. El 18 de mayu de 1932 tuvo a Roberto, el 28 de xineru de 1934 a Ana María y el 18 de mayu de 1943 tuvo a Juan Martín, el quintu y postreru de los sos fíos.
Magar que educárase nun colexu católicu, llegó a un completu alcuerdu col so maríu de nun participar o pertenecer a nenguna relixón, y con eses mesmes idees ellos inculcaron a los sos fíos.
Camudáronse delles vegaes: Villa Allende, Córdoba Capital (y el xalé quedó-yos como casa de fin de selmana), Pantanillo, y Carlos Paz. Finalmente, en 1943 camudar a una casa en calle Chile 288, de la ciudá de Córdoba. Mientres esi periodu, tolos miembros de la familia fueron socios de la Córdoba Lawn Tenis Club, diben a la piscina, xugaben tenis y ping-pong. «Ernesto Guevara, híper arxentín (parte II)», artículu de Rolando Hanglin nel diariu La Nación (Buenos Aires). Consultáu'l 17 de marzu de 2013.
En 1938 empezaron a llegar a Arxentina los exiliaos de la Guerra Civil Española (1936-1939). Un refuxáu famosu vecín de los Guevara n'Alta Gracia foi'l compositor español Manuel de Falla, qu'escapó de los franquistes por cuenta de la so homosexualidá.
En 1945, a Celia diagnosticóse-y un tumor nuna mama, bien activu. Foi operada per primer vegada, en que se-y estraxo'l tumor, ensin tener que extirpar el senu completu.
thumb|400px|Celia cola so familia, de vacaciones na ciudá balnearia de Mar del Plata, escontra 1943.Esa semeya foi sacada en Mar del Plata, yá qu'en esta otra semeya tán toos vistíos coles mesmes ropes, y no fondero vese'l Casino de Mar del Plata.
A la fin de la Segunda Guerra Mundial (que trescurrió ente 1939 y 1945), Guevara padre afiliar a Aición Arxentina, un movimientu antifascista qu'investigaba la filiación política de los numberosos alemanes qu'empezaron a instalase na zona de Villa General Belgrano (provincia de Córdoba). El so fíu Ernestito ―el futuru Che Guevara―, de 17 años, participó como miembru activu de Aición Arxentina.
Les penuries económiques, les mudances y les aventures amoroses estramatrimoniales d'Ernesto foliaron permanentemente la rellación con Celia. Los amoríos del padre del Che circulaben boca oreya nuna sociedá conservadora y condenatoria como la cordobesa. Guevara nun faía nengún esfuerciu por despintar los sos affaires.
A fines de 1946, Ernestito terminó los sos estudios secundarios. La empresa constructora d'Ernesto quebró, y los Guevara decidieron camudase a Buenos Aires. Dende xineru de 1947 vivieron nel departamentu de la güela, allugáu nel quintu pisu d'un edificiu n'Arenales y Uriburu, nel esclusivu barriu de Recoleta, o Barriu Norte, a dos cuadres de la Facultá de Medicina de la Universidá de Buenos Aires.
En mayu de 1947 la madre d'Ernesto, Ana Isabel Lynch Ortiz, careció de muerte. Una tarde Ernesto llevó a la so casa a una de les sos amantes, la cubana Raquel Hevia. Eso enchió'l poder de tolerancia de Celia.