thumb|300px|Catedral d'Albi, llocalidá francesa que dio nome al movimientu relixosu combatíu pola fuercia pola Ilesia católica. La cruzada albigense —denominación derivada d'Albi, ciudá asitiada nel suroeste de Francia—, tamién conocida como cruzada cátara o cruzada contra los cátaros, foi un conflictu armáu que tuvo llugar ente 1209 y 1244, por iniciativa del papa Inocencio III col sofitu de la dinastía de los Capetos (reis de Francia na dómina), col fin d'amenorgar pola fuercia'l catarismo, un movimientu relixosu calificáu como herexía pola Ilesia católica y asitiáu dende'l sieglu XII nos territorios feudales del Languedoc, favoreciendo la espansión escontra'l sur de les posesiones de la monarquía capetana y los sos vasallos.
La guerra, que se desenvolvió en delles fases, empecipiar col enfrentamientu ente los exércitos de cruzaos súbditos del rei Felipe Augusto de Francia coles fuercies de los condes de Tolosa y vasallos, provocando la intervención de la Corona d'Aragón que remató na batalla de Muret. Nuna segunda etapa, na que primero los tolosanos algamaron ciertos ésitos, la intervención de Lluis VIII decidió la sumisión del condáu certificada pol Tratáu de París (1229). Nuna enllargada fase final, les operaciones militares y les actividaes de l'acabante crear Inquisición centrar na supresión de los focos de resistencia cátara, que, desprovistos de los sos sofitos políticos, terminaron per ser amenorgaos. La guerra destacó por episodios de gran violencia, provocó la decadencia del movimientu relixosu cátaro, el ocaso de l'hasta entós floreciente cultura languedociana y la conformanza d'un nuevu espaciu xeopolíticu n'Europa occidental.
Xeopolítica occitana de la dómina 350px|thumb|Mapa del territoriu en víspores de la batalla de Muret. A principios del sieglu XIII, les rexones del Languedoc atopar sol dominiu de dellos señores: El condáu de Tolosa, gobernáu por Ramón VI de Tolosa, apoderaba la zona entendida ente los valles del Garona, Rouergue y Quercy, a los que s'añader les sos posesiones na Alta Provenza. El condáu de Cominges, sol poder de Bernardo IV de Cominges, conde de Cominges y de Bigorra, primu hermanu del conde de Tolosa y vasallu del mesmu en cuantes que señor de Samatán y Muret. El condáu de Foix, que'l so titular yera Raimundo Roger I, vasallu del conde de Tolosa. El vizcondáu de Béarn. El vizcondáu de Carcassonne, Béziers, Albi y Limoux, que'l so señor feudal yera Ramón Roger Trencavel, sobrín de Raimundo VI. Tenía'l principáu que tomaba dende Carcassonne a Béziers. La familia Trencavel rindía solemne homenaxe a la Corona d'Aragón dende 1179, siendo al empar vasallos del Condáu de Tolosa. La dinastía feudal Trencavel caltenía coles mesmes aliances col Vizcondáu de Minerve. La Corona d'Aragón, dominios del rei Pedro II d'Aragón, a la que rindíen vasallaxe los condes de Tolosa.
Les cinco diócesis cátaras —Albi, Cahors, Carcassonne, Narbona y Toulouse—, ya inclusive Agen, ocupaben cuasi esautamente los territorios de los grandes señores feudales del Languedoc. Los cátaros recibíen el sofitu de dellos nobles y llograren asitiase gracies a l'acción exemplar de los Perfectos siguidores cátaros d'una vida ascética— y a la incapacidá del cleru católicu. Los Perfectos y Perfectes nun yeren bien numberosos, pero una gran parte de la población toleraba la so doctrina ya inclusive la favorecía.
Causes de la Cruzada
El catarismo
El catarismo ye frecuentemente clasificáu como una relixón de calter gnósticu y maniqueísta, especialmente inspirada nel movimientu de los bogomilos que surdieron nel sieglu X nos Balcanes y con influencies llitúrxiques del cristianismu primitivu.
Tuvo una fuerte puxanza mientres los sieglos XII y XIII n'Europa occidental onde aportaron a conocíos tamién como albigenses, n'alusión a la ciudá de Albi onde moraben dalgunes de les mayores comunidaes cátaras, xunto con otres establecíes nel norte d'Italia, nel reinu d'Aragón y condáu de Barcelona, anque'l so enclave principal atopar na rexón del Languedoc. Enllantóse principalmente nos burgos, poblaciones complexes nes que coesistíen los señores, caballeros, burgueses y xente del pueblu; pueblos y ciudaes con talleres, artesanos y comerciu. En 1178 Henri de Marcy, legáu del papa, calificó les poblaciones d'implantación cátara col llamatu en llatín de sedes Satanae —sedes de Satán—.
Doctrina El catarismo basar nuna interpretación dualista del Nuevu Testamentu (refugaben l'Antiguu por ser una crónica de la creación del mundu material pol falsu Dios, tamién denomináu Demiurgu). D'esta miente defendíen la esistencia de dos principios supremos: el 'Bien' y el 'Mal', siendo'l primeru'l creador de los espíritus y el segundu'l del mundu material. Tamién s'oponíen radicalmente al matrimoniu con fines de procreación, yá que consideraben un error traer una alma pura al mundu material y prindar nun cuerpu.
Pa ellos el mundu yera una plasmación d'esta dualidá na qu'analayaben les almes (espíritus puros creaos pol Dios bonu) envolubraes nos sos cuerpos (materia creada pol Dios malu). Refugaben el conceutu del infiernu, siendo l'equivalente a ésti'l mesmu mundu nel cual les almes debíen purificarse al traviés de socesives reencarnaciones hasta algamar un grau de autoconocimiento que los llevaría a la visión de la divinidá escapando del mundu material al paraísu inmaterial.
Pa llegar a esti estáu predicaben una vida ascético y contemplativa. A los que la siguíen denominábase-yos «Perfectos» y considerábase-yos una especie d'herederos o continuadores de les práutiques de los apóstoles teniendo'l poder d'absolver de los pecaos al traviés de la ceremonia del consolamentum, únicu sacramentu na relixón cátara.
Posición de la Ilesia católica 170px|thumb|Inocencio III. La doctrina cátara topetaba radicalmente cola predicada pola Ilesia. Ente otres coses: Negaba la esistencia d'un únicu Dios al afirmar la dualidá de les coses (esistencia d'un Dios malu). Negaba'l dogma de la Trinidá, refugando'l conceutu del Espíritu Santu y afirmando que Xesús nun yera'l fíu de Dios encarnáu sinón una apaición qu'amosaba'l camín a la perfeición. Plantegaba un conceutu del mundu y la Creación distinta (pa los católicos el mundu y l'home son bonos pos son creaos por Dios y el pecáu vien de la corrupción del home nel pecáu orixinal). Defendía la salvación al traviés de la conocencia en cuenta de al traviés de la fe en Dios.
Amás, la manera de vida ascéticu predicáu y practicáu polos Perfectos oldeaba cola corrupción y el luxu llargamente estendíos na Ilesia católica, representando una amenaza pa la sobrevivencia de les diócesis católiques nun mediu rural aprobetáu y cansáu de diezmos eclesiásticos.
Tamién refugaben los xuramentos, por ser atadures al mundu material, lo qu'atacaba de la mesma la mesma disposición de la sociedá feudal europea, onde dau l'analfabetismu reinante cuasi toles transaiciones comerciales y compromisos de fidelidá basar en xuramentos.
Por too ello la Ilesia romana col papa Celestino III trató de compensar la puxanza del catarismo por aciu una política misionera, multiplicando les fundaciones cistercienses y unviando a predicadores de relevancia como Bernardo de Claraval nel sieglu XII.
Yá a finales de dichu sieglu, Celestino III foi asocedíu por Inocencio III, que pol so orixe familiar yera un gran señor feudal. Creía na virtú de les armes cuando taben empuestes por Dios; tamién yera un xurista, formación que recibiera en París y Boloña. Entendió que'l catarismo surdiera por una falta de la Ilesia; había pocos clérigos católicos bien instruyíos, poques abadíes y obispos; munchos d'estos postreros nun visitaben les sos diócesis más que pa recoyer impuestos.
El 1 d'abril de 1198 escribió a los sos arzobispos encamentándo-yos a castigar a los herexes cátaros. En 1199 oldeóse la herexía al crime de lesa maxestá; en delantre, los herexes obstinados seríen proscritos y los sos bienes confiscados. Esta disposición estender a Occitania en xunetu del añu 1200. Instituyó mandaos y dio-yos plenos poderes: derechu d'escomunión, de pronunciar interdicto, de faese obedecer polos prelaos y, en casu necesariu, de sustituyilos por homes más decidíos. La so principal misión consistía en reformar el cleru llocal y combatir la herexía.
Les misiones 200px|thumb|Domingo de Guzmán. En 1203 Inocencio III designó como mandaos a dos hermanos cistercienses de l'abadía de Fontfroide, Raoul de Fontfroide y Pierre de Castelnau, un xurista de la orde del císter que se conducía cola intransixencia d'un xuez seguru de la llei qu'aplicaba. N'avientu dirixir a Toulouse onde fixeron xurar al conde que se extirparía la herexía. En febreru de 1204 tuvo llugar una xunta en Béziers presidida pol rei Pedro II d'Aragón. El rei reconociérase vasallu de la Santa Sede pero, en contra de lo que ciscaben los legaos, manifestó que nun taba dispuestu a faer usu de la espada contra los sos vasallos occidentales, sinón tou lo contrario.
Unos meses más tarde Arnaud Amaury, abá de Cîteaux, incorporar a la delegación, pero inclusive col refuerzu de Arnaud Amaury, los legaos nun llograben llogros. La so presentación nun yera la más fayadiza p'algamar l'ésitu que pretendíen: percorríen el país en luxosos coches de caballos acompañaos de too un cortexu de servidores. Ye lóxicu l'efeutu adversu que causaron cuando precisamente'l luxu y la suntuosidá yera lo que más reprochaba'l pueblu occitanu a la ilesia romana. En mayu de 1206 los abás decidieron tornar a les sos respeutives abadíes. Nel camín de regresu fixeron una parada en Montpellier y ellí coincidieron con dos castellanos que tornaben de Roma. Yeren Diego de Acebes, obispu d'Osma, y la so viceprior, Domingo de Guzmán, posterior fundador de la Orde dominica. Esti alcuentru foi decisivu. Los legaos plantegaron les sos dificultaes: cuando predicaben oxetábase-yos el comportamientu detestable de los clérigos, pero si dedicar a reformar a los clérigos, tendríen qu'arrenunciar a la predicación. Los castellanos plantegaron la solución: dexar de llau la reforma de los clérigos y dedicase puramente a la predicación pero, por que esta fuera eficaz, yera precisu que cumpliera una condición imperativa: la probeza, esto ye, viaxar con humildá, dir a cuerpu, ensin dineru, en pareyes de dos en dos, asonsañando les costumes de los Perfectos cátaros y que d'antiguo utilizaren los apóstoles.(Duby 2006: 273)
Adulces, los métodos de Diego de Acebes y Domingo de Guzmán llograben los sos efeutos, convirtiendo a creyentes cátaros ya inclusive a dellos Perfectos. Diego tornó a Osma y Domingo de Guzmán escoyó entós como compañeru a Guillem Claret, clérigu de Pamiers, col que s'instaló en Fanjeaux, el centru mesmu de la rexón, onde convirtió a un grupu de Perfectes y muyeres creyentes cátaras, a les qu'instaló nel monesteriu de Prouilhe, cerca de Fanjeaux, convirtiéndose nun centru educativo y hospitalario de rapaces, a semeyanza de les cases de les Perfectes».
El fracasu de les misiones y el casus belli 200px|thumb|Autu de Fe de Santu Domingu de Guzmán, obra del pintor renacentista Berruguete, exhibíu nel Muséu del Prado, reproduz una escena de la obra fracasada de conversión de los cátaros encargada a Domingo de Guzmán. Los llogros de Domingo de Guzmán poníen de manifiestu la eficacia de los sos métodos, pero tratar d'una predicación llargo y difícil qu'esixía modestia y paciencia, Domingo de Guzmán paecía afechu a esta situación pero non asina los cistercienses qu'esperaben una conversión en masa y entusiasta y, en llugar d'ello, teníen que dir de población en población enfrentándose a los contrapredicadores cátaros que n'ocasiones conocíen l'Evanxeliu meyor que los sos propios clérigos. Pa ellos, la campaña de 1207 foi un fracasu.