Alfonso López Pumarejo foi un empresariu y políticu colombianu, presidente de Colombia nos periodos de 1934—1938 y 1942—1945 pol Partíu Lliberal.
Mientres el so segundu mandatu presidencial, la división del Partíu Lliberal y l'aportunante oposición conservadora irrogaron la capacidá de maniobra del presidente y amontaron el descontentu xeneral, al puntu de que por dos díes (xunetu 10 y 11 de 1944) fuera prindáu en San Juan de Pasto pol coronel rebalbu Dióxenes Gil. Consiguió, gracies a Darío Echandía, designáu a la presidencia, quien asumió'l mandu, y al so ministru de gobiernu Alberto Lleras Camargo, develar la combalechadura y caltenese nel poder.
Biografía Los sos padres fueron Pedro A. López Medina y Rosario Pumarejo Cotes, de Valledupar, quien tuvieron seis fíos, toos nacíos n'Honda. Alfonso foi'l terceru y el mayor de los homes. Pedro A. López foi un destacáu empresariu nos sectores del comerciu y les finances, natural de Bogotá, onde'l so padre Ambrosio López dedicar a la xastrería y aportara a líder del influyente gremiu d'artesanos de la ciudá na década de 1840; Ambrosio de la mesma foi fíu de Jerónimo López.
Vivió la so infancia en Fonda hasta 1893 cuando la familia treslladar a Bogotá, onde asocedió la muerte de la so madre, a los 28 años. A principios de 1901, viaxó a Inglaterra a siguir los sos estudios nel London School of Economics and Political Science, enfocándose nes temes financieres. Darréu viaxó a los Estaos Xuníos onde adelantró estudios d'economía y comerciu na Packard School de Nueva York. Nunca llogró un títulu profesional, magar la so preparación nel esterior dexó-y tener una visión más contemporánea del mundu, de la economía y de la política; volvió a Bogotá en 1904, empezando a collaborar nos negocios del so padre (la prestixosa Casa López), llegando a entamar la fundación del Bancu Mercantil Americanu en 1918, la Casa Mercantil d'Ultramar y el Diariu Nacional.
Al respective de les sos rellaciones na vida privada, yera cercanu d'importantes personaxes cómo Enrique Olaya Herrera, Eduardo Santos, Luis Cano Villegas, y Luis Eduardo Nieto Caballero.
Carrera política miniaturadeimagen|López Pumarejo nos entamos de la so carrera política. Al par col so ascensu como empresariu, López Pumarejo empezó a destacar como dirixente del Partíu Lliberal, el mesmu partíu al que'l so güelu Ambrosio ayudara a ganar la so primer eleición presidencial en 1849. Desempeñóse primero como diputáu a l'Asamblea del Tolima, la so tierra natal, en 1915 y depués como representante a la Cámara (1925-1930). Destacóse asina mesmu como columnista políticu del "Diariu Nacional" y "La República", dende onde empezó a llamar l'atención de los círculos de poder, según ente la xente del común, siendo reconocíu como un líder comprometíu cola causa del so partíu, que taba próximu a afaer mediu sieglu na oposición de la política. Por esta dómina conoció y trenzó amistá col mozu líder conservador Laureano Gómez, quien tamién yera reconocíu como embravecíu columnista, amás de ser una de les futures promeses parllamentaries del so partíu. Mientres el gobiernu del Presidente conservador Marco Fidel Suárez, Gómez atopar nun sector contrariu a ésti dientro del mesmu partíu y atopó en López el sofitu ideal pa buscar la forma de sacalo del poder; foi según en 1921, Gómez denunció nel Congresu que'l Presidente vendiera'l so sueldos y acusar d'indignidá, mientres López amosaba les pruebes nos medios; en payares del mesmu añu llograron el so cometíu col arrenunciu de Suárez a la Presidencia. La so alianza con Gómez nun duraría enforma, pos años dempués al convertise cada unu nel xefe máximu del so Partíu, seríen acérrimos contradictores. En 1922, exerció per dellos meses el Ministeriu de l'Ayalga nel gobiernu de Pedro Nel Ospina. Entamara un ciclu de conferencies nel Teatru Municipal de Bogotá, dientro del cual criticó al gobiernu por abusar del creitu esternu y llograr lo que denominó una "prosperidá a debi". Esi mesmu añu foi escoyíu direutor del Partíu Lliberal Colombianu n'acomuño de los xenerales Antonio Samper Uribe y Leandro Cuberos Neñu. Los xenerales Samper y Cuberos yeren dos veteranos militares, fieles mientres tola so vida pública al Partíu Lliberal y a los sos líderes, los finaos xenerales Rafael Uribe Uribe y Benjamín Herrera; por esta razón fueren escoyíos como direutores del partíu, pero fueron opacados rápido por López, quien yera muncho más arteru como políticu. Causó una gran movición cuando na convención lliberal d'esi añu propunxo que "El lliberalismu tien de preparar pa retomar les riendes del poder", nun momentu en que nun paecía haber forma de ganar a un Partíu Conservador que gobernaba dende 1886.Pa les eleiciones de 1930 el conservadorismu nun llogró axuntase alredor de una candidatura, y los sos eleutores banciar# ente'l xeneral Alfredo Vázquez Cobo y el poeta y ex ministru Guillermo Valencia. Esti fechu foi vistu por López como la oportunidá de recuperar la presidencia pal lliberalismu. A sabiendes de que la so candidatura podría provocar la unión conservadora (por cuenta de la so franca belixerancia contra'l réxime), López favoreció y coordinó la candidatura del embaxador de Colombia n'Estaos Xuníos, Enrique Olaya Herrera, un destacáu lliberal qu'en delles ocasiones sirviera como ministru de los gobiernos conservadores y nun xeneraba muncha suspicacia ente los dirixentes d'esi partíu. Efeutivamente nes eleiciones ganó'l partíu lliberal, gracies a la división de Vázquez y Valencia y al manexu estratéxicu que López-y dio a esta oportunidá cola candidatura d'Olaya.Mientres el gobiernu d'Olaya, López tuvo una participación destacada como diplomáticu, claro qu'ensin nengún cargu determináu, sinón como delegáu del Presidente pa dellos asuntos trascendentales, como la negociación final de la paz con Perú, apautada na ciudá de Rio de Janeiro en 1933, tres la guerra de 1932. Mientres estos años López caltúvose a lo más líder del Partíu Lliberal, y pocos duldaben de la so candidatura presidencial pal siguiente periodu.
Primer mandatu presidencial
Pa les eleiciones de 1934, nun hubo nel Partíu Lliberal naide capaz d'enfrentar a López Pumarejo pola candidatura presidencial, ente que'l Partíu Conservador, previendo l'apolmonante mayoría que llograría'l candidatu lliberal, decidió abstenese. Enfrentando solo al líder indíxena Eutiquio Timoté, candidatu del Partíu Comunista de Colombia, López foi escoyíu por cuasi un millón de votos; la mayor votación rexistrada hasta entós na historia del país y que solo sería batida quince años dempués pol so antiguu amigu, Laureano Gómez.
Mientres el so gobiernu concibió y llevó a términu un conxuntu de reformes nos ámbitos constitucional, agrariu, tributariu, xudicial, universitariu, llaboral y de política internacional. El so gobiernu recibió'l nome de Revolución en Marcha, conceutu remanáu por él mesmu como "el deber del home d'Estáu d'efeutuar per medios pacíficos y constitucionales tou lo que fadría una revolución".
El cuatrieniu de 1934 a 1938 foi un discutiniu de principiu a fin. Caúna de les reformes propuestes pol presidente amenó la reaición sollertada d'un sector acomodáu de la población que vía frayaos los sos privilexos. Ye según la oposición al gobiernu concentróse, amás del Partíu Conservador, na Ilesia, los industriales y los terratenientes.
Reforma constitucional En 1936 reformó parcialmente la Constitución de 1886, dando pasu a una nueva concepción del Estáu, pa lo cual cuntó col lideralgu del so ministru de Gobiernu Darío Echandía, quien como voceru del gobiernu foi'l gran protagonista nel Congresu de la República . Echandía foi más tarde tamién Presidente de la República. Na reforma del 36 camudóse la concepción del Estáu xendarme, mesma de la Constitución de 1886, pola del Estáu como entidá capaz d'obligar al ciudadanu al cumplimientu de los sos deberes sociales. La reforma del 36 tuvo influyencies de la Constitución de la Segunda República Española de 1931 y, pa dalgunos, formuló los primeros enunciaos de lo que dempués se conoció como Estáu social de derechu.
Aplicó n'economía la teoría intervencionista del New Deal, promovida por Franklin Delano Roosevelt n'Estaos Xuníos y por John Maynard Keynes dende l'academia; estableciendo con eso constitucional el intervencionismu d'Estáu; agora ésti intervendría na economía del país, cola intención non solo de racionalizala, sinón de dar al trabayador una proteición, introduciendo un equilibriu ente les rellaciones obreru-patronales; precisamente la reforma reconoció llegalmente el derechu a la fuelga y el gobiernu promovió viviegamente la formación de sindicatos.
La reforma constitucional estableció la definición de la propiedá pola so función social. Ente los efeutos más bultables d'esta nueva norma, atópase'l derechu del Estáu pa realizar espropiaciones de terrenos, sol principiu de la utilidá pública, especialmente nos estensos territorios ociosos de los terratenientes.
A pesar de les intenciones de López por modificar la estructura de la propiedá colombiana dexó ante les presiones de los grupos terratenientes, de los cualos escontra parte.
Reforma agraria ...
Reforma educativa Mientres el gobiernu de López Pumarejo mercáronse los terrenos y empezóse a construyir la Ciudá Universitaria de Bogotá, p'allugar nun solu ambiente a toles facultaes y escueles que formaben la Universidá Nacional de Colombia y que taben distribuyíes por tola ciudá. Asina mesmu promovió la integración de facultaes ya institutos, la dotación de recursos financieros suficientes, la democratización de les sos autoridaes (el rector yera escoyíu por un conseyu cimeru, nel que teníen participación profesor y estudiantes), l'establecimientu de les llibertaes académiques, l'autonomía relativa, la participación de profesores y estudiantes nel manexu del claustru, la presencia de la muyer, l'apertura de nueves y más diverses carreres, l'estímulu a la investigación, los servicios sociales y la función d'estensión académica. Estes reformes dexaron llevar a la Universidá a la vanguardia educativa de la dómina, so les polítiques del primer Secretariu Xeneral que López Pumarejo designó pal plantel, l'intelectual payanés Manuel Antonio Arbolea, prematuramente fináu na traxedia de Fúquene. En reconocencia, l'Estadiu Alfonso López Pumarejo y unu de los auditorios más importantes de la Universidá lleven el nome del ex-presidente. El Ministru d'Educación qu'implementó la reforma educativa de 1935 foi l'escritor Jorge Zalamea
Les carauterístiques de la reforma universitaria estender al restu del sistema educativu, cutiendo duramente a la Ilesia, por cuenta de la laicización y lliberación de la educación básica y media (secundaria), yá que s'amenorgaben les hores selmanales d'educación relixosa, pa dar pasu a les primeres clases d'educación sexual nel país, según dábase nes cátedres de filosofía, la importancia antes ensin conceder a les teoríes lliberal y naturalista, defendíes por autores antes prohibíos pol cleru (Soren Kierkegaard, Friedrich Nietzsche, etc).
Rellaciones esteriores Mientres esti mandatu hubo dos asuntos de gran interés pal gobiernu nacional en materia de política esterior, d'una parte les negociaciones del tratáu de paz con Perú y d'otra, les rellaciones con Estaos Xuníos.
Tocantes a les rellaciones con Perú, el gobiernu llogró, depués de cuasi dos años de caltener charres y faer un alderique nel Congresu, l'aprobación del tratáu robláu en Rio de Janeiro, al que'l conservadorismu punxera ensame de torgues.