José Manuel Zelaya Rosales ye un políticu honduranu. Foi'l séptimu presidente constitucional de la República d'Hondures dende la torna a la democracia en 1982. Ganó les eleiciones del 2005 pol Partíu Lliberal, frente al so contrincante del Partíu Nacional, Porfirio Lobo Sosa. Asumió'l 27 de xineru de 2006, asocediendo a Ricardo Maduro pol periodu que duraría hasta'l 27 de xineru del 2010.
El 28 de xunu de 2009 foi destituyíu y espulsáu illegalmente del país, depués de dellos meses d'una crisis política qu'enfrentó a los poderes del Estáu. La destitución producir por órdenes de la Suprema Corte de Xusticia d'Hondures por cuenta de la comisión de delitos graves, como traición a la Patria y otros. Roberto Micheletti, entós Presidente del Congresu Nacional d'Hondures, asumió'l cargu como socesor llegal.delitu-al-sacar-a-Zelaya-del-pais.html «L'Exércitu d'Hondures reconoz que cometió un delitu al sacar a Zelaya del país», artículu nel diariu L'Economista (Madrid) del 3 de xunetu de 2009.«ALBA refugó ante la ONX golpe d'Estáu n'Hondures», artículu nel sitiu web Telesur (Caracas) del 25 de xunu de 2009.
Estos fechos fueron condergaos per gran parte de la comunidá internacional, incluyendo la Organización de los Estaos Americanos y les Naciones Xuníes, que los calificaron como un golpe d'Estáu y abogaron pola restitución de Zelaya.«Asamblea Xeneral de la ONX demanda restauración de Zelaya», artículu n'español del 30 de xunu de 2009, nel sitiu web de les Naciones Xuníes. Menta que l'Asamblea Xeneral de la ONX aprobó una resolución de condena al golpe d'Estáu n'Hondures y la deposición del presidente Manuel Zelaya. El testu, aprobáu por aclamación, demandó la inmediata ya incondicional restauración del Gobiernu y que'l presidente Zelaya concluya'l mandatu pal que foi electu democráticu. Tamién fixo un llamamientu firme y categórico a tolos Estaos a nun reconocer a nenguna otra autoridá nel país centroamericanu que nun sía la del presidente Zelaya. El documentu cuntó col auspicio de los gobiernos de tolos Estaos del continente, incluyíu ―de manera inédita― el d'Estaos Xuníos.«EE. XX. y la OEA refugaron el golpe d'Estáu n'Hondures. Tanto'l presidente Barack Obama como l'organismu internacional, condergaron el golpe nesi país y esixeron la torna a les sos funciones del presidente depuestu», artículu nel diariu Clarín (Buenos Aires) del 28 de xunu de 2009. N'Hondures produciéronse diverses manifestaciones populares, tantu de condena a la deposición de Zelaya y esixendo el so regresu al poder, como de sofitu al nuevu gobiernu. Los fechos fueron finalmente consideraos un golpe d'Estáu.
El presidente de l'Asamblea Xeneral de la ONX, el nicaraguanu Miguel d'Escotu, llanzó l'acusación de qu'Estaos Xuníos podría tar detrás d'un golpe d'Estáu.
Zelaya actuó como gobiernu nel exiliu presidente nel exiliu, y caltúvose na embaxada de Brasil en Tegucigalpa dende'l 22 de setiembre de 2009 dempués de tornar clandestinamente al país. El 27 de xineru de 2010, abandonó'l país con camín de República Dominicana per mediu de salvoconducto robláu pol nuevu presidente, Porfirio Lobo Sosa,«Zelaya sale d'Hondures», artículu nel diariu L'Universal (Caracas) del 27 de xineru de 2010. Consultáu'l 27 de xineru de 2010. onde se quedó como «güéspede distinguíu».
El 28 de mayu de 2011 Zelaya tornó a Hondures dempués de casi dos años, esta vegada pa siguir la so vida política ellí.La Prensa: «Lobo y Zelaya roblen alcuerdu pa torna d'Hondures a la OEA», artículu nel diariu La Prensa (Tegucigalpa) del 22 de mayu de 2011. Fundó'l Partíu Llibertá y Refundación, que superó al tradicional Partíu Lliberal nes eleiciones de 2013 y en les de 2017.
Estudios Zelaya nació en Catacamas, Olancho el 20 de setiembre de 1952. Recibió la so educación escolar nos colexos Neñu de Jesús de Praga y Luis Landa, y estudios secundarios nel Institutu Salesianu San Miguel, en Tegucigalpa.Según reportes del 2008 del ex-embaxador d'Estaos Xuníos Carlos A. Ford , peneraos por Wikileaks en 2010, Zelaya nun concluyó los sos estudios secundarios.
Empecipió estudios universitarios n'inxeniería civil, pero abandonar en 1976, al trate forzáu a ocupase de los negocios familiares debíu al arrestu del so padre José Manuel Zelaya Órdoñez, que foi implicáu y condergáu polos asesinatos que se cometieron en propiedá del acusáu nel fechu conocíu como la masacre de los Forcones.Rigoberto Padilla Rush. La matanza tuvo como principales protagonistes a les Fuercies Armaes d'Hondures, al gobiernu del Xeneral Juan Alberto Melgar Castro y los terratenientes de la zona, ente ellos Manuel "Mel" Zelaya Ordóñez en que la so facienda, Los Forcones, apaecieron soterraos 14 cadabres. Mel Zelaya Ordoñez, Carlos Barh, Chinchilla y Plata fueron señalaos pola comisión investigadora de les Fuercies Armaes como los responsables de too. Fueron recluyíos na Penitenciaría Central hasta'l 16 de xunu de 1979, dempués de ser condergaos a 20 años de cárcel por homicidiu peracabáu y non por asesinatu como tuvo de ser. Memories d'un comunista. Páxina 406Cuando les Segovias lloraron sangre: La odisea de la familia Moncada. Juan Moncada. los otros condergaos fueron el Mayor José Enrique Chinchilla, Sub-teniente Benjamín Plata, José Manuel Zelaya Órdoñez (dueñu de la propiedá) y Carlos Bhar, fueron condergaos y llevaos a la Penitenciaria Central; dempués de tar cuatro años en prisión, fueron favorecíos pol Xefe d'Estáu xeneral Policarpo Paz García al ser benefiados con un Indultu en 1979.Pa la casa más que pal mundu: sufraxismu y feminismu na hestoria de... Rina Villars (páxina 473)
Trayeutoria política Manuel Zelaya ingresó nel Partíu Lliberal d'Hondures (PLH) en 1980 como coordinador d'organización y conseyeru departamental n'Olancho pol Movimientu Lliberal Modista (MLM). En 1983, l'inxenieru José Azcona del Fuexu rompió col MLM. Esta rotura dio llugar a una nueva facción del Partíu Lliberal, que denominóse Movimientu Azconista, al que se xunió Manuel Zelaya. En payares de 1985, José Azcona del Fuexu ganó les eleiciones presidenciales, y Mel Zelaya llogró la so primer diputación como representante del departamentu de Olancho nel Congresu honduranu.
Mientres el so primer periodu como diputáu (1985-1989), tamién foi presidente de les comisiones de Recursos Naturales y Petroleu del Congresu. Coles mesmes, ocupó'l cargu de Secretariu de la Xunta Directiva del Congresu Nacional los dos últimos años. Nes siguientes dos eleiciones (de 1989 y de 1993) foi reelecto como diputáu, pero'l Presidente Carlos Roberto Reina nomar Ministru y Direutor Executivu del Fondu Honduranu d'Inversión Social (FHIS). Mientres la so alministración perdiéronse 40 millones de lempires, pero llogró evitar l'acusación por arriquecimientu ilícitu. Tamién foi diputáu pol departamentu de Francisco Morazán de 1998 a 1999; asesor del presidente Carlos Roberto Flores Facussé en 1998; secretariu d'Organización y Propaganda del Conseyu Central Executivu ente 1999 y 2004; miembru del FONAC (Foru Nacional de Converxencia), ente otros cargos públicos.
El 20 de febreru de 2005, Zelaya participó nes eleiciones internes del Partíu Llibera al traviés del so "Movimiento Esperanza Lliberal" (MEL) resultando victoriosu col 52% de los 289,300 votos lliberales, contra un 17% de Jaime Rosenthal y 12% de Gabriela Núñez. Ganó tamién los comicios xenerales del 27 de payares con 918.669 votos, que representó'l 49.9% de los votantes, ganando al nacionalista Porfirio Lobo Sosa que llogró'l 46.17%.
Presidencia (2006-2009) Antes de tomar posesión, Zelaya esixó al Congresu Nacional qu'aprobara la Llei de Participación Ciudadana.Llei de Participación Ciudadana, nel sitiu web Angelfire. Esta llei sigue los lineamientos del lliberalismu políticu, onde se cree que'l pueblu tien de participar en decisiones públiques.El desafíu de la participación ciudadana nel Estáu de Derechu . Ricardo Sol Arriaza. Facultá Llatinoamericana de Ciencies Sociales. El 27 de xineru de 2006 Manuel Zelaya Rosales asocedió nel cargu presidencial a Ricardo Maduro. Esi mesmu día aprobóse la Llei de Participación Ciudadana.
Gabinete Al integrase'l gabinete de gobiernu, defensores de los derechos humanos sollertaron sobre la inclusión de miembros del antiguu Batallón 3-16 n'altos cargos, ente ellos: Álvaro Romero como Ministru de Seguridá, Erick Sánchez como asesor de seguridá, Onofre Oyuela Oyuela, Billy Xoya, Napoleón Nassar, Salomón Escotu Salinas y René Maradianga Panchamé. El gabinete tuvo compuestu por:
Secretaría de la Presidenciaempobinada Yani Rosenthal Secretariu priváuRaúl Valladares Secretaría Ministru Secretaría de Rellaciones EsterioresMilton Jiménez Secretaría de GobernaciónJorge Arturo Reina Direición Executiva d'IngresosArmando Sarmiento Secretaría de FinancesHugo Noé Pinu Secretaría de SeguridáÁlvaro Romero Secretaría d'EducaciónRafael Pineda Ponce Secretaría de Cultura, Artes y Deportes Rodoldo Pastor Secretaría de DefensaArístides Mejía Secretaría de TurismuRicardo Martínez Secretaría d'Obres Públiques, Tresporte y ViviendaSaro Bonano Secretaría de Trabayu y Seguridá Social (Hondures)Rixie Moncada Secretaría de Recursos Naturales y AmbienteMayra Mejía Secretaría Téunica y de Cooperación InternacionalKaren Zelaya Secretaría d'Industria y Comerciu Lizzie Azcona Secretaría d'InversionesLeo Starkman Secretaría de Ciencia y TeunoloxíaMiriam Mejía Asesor llegalEnrique Flores Lanza Secretaría d'Agricultura y GanaderíaHéctor Hernández Institutu Honduranu de Seguridá SocialEfraín Bú
2006 thumb|250px|Manuel Zelaya xunto col ex-presidente d'Estaos Xuníos, George W. Bush, el 18 de setiembre de 2006.
Díes dempués d'empecipiada la nueva alministración, declaróse emerxencia enerxética pola crisis de la Empresa Nacional d'Enerxía Llétrica. El so primer añu de gobiernu viose marcáu por una fola de protestes de distintos grupos sociales. Tuvo so la presión del maxisteriu, que-y esixía'l cumplimientu del Estatutu del Docente. Sicasí, munchos observadores vieron esto como una forma del gobiernu d'Estaos Xuníos pa primir a Manuel Zelaya y evitar de dalguna manera, la rellación d'este col presidente venezolanu Hugo Chávez. El 27 d'ochobre de 2006, el procesu de cites p'aplicaciones de visa foi vueltu a entamar pola embaxada de los Estaos Xuníos.
A pesar de tolos problemes a los que tuvo qu'enfrentar mientres el so primer añu de gobiernu, Manuel Zelaya amosóse satisfechu coles meyores de la so alministración nel campu de la economía.
A fines de 2006, la CEPAL asitió a Hondures nún de los primeros llugares de crecedera económica de la rexón centroamericana.
2007
El 21 de xineru de 2007, el gobiernu de Zelaya salió beneficiáu cola condonación de la delda esterna per parte del Bancu Interamericano de Desenvolvimientu (BID). Manuel Zelaya dixo sentise estimáu con dichu organismu pola condonación de siquier 1400 millones de dólares d'Estaos Xuníos.
El 26 d'abril de 2007 los taxistes amenaciaron al mandatariu honduranu con llevar a cabu nuevos paro si nun s'aprobaba una nueva rebaxa nos precios de los combustibles. Zelaya realizó esti amenorgamientu.
Esi añu ratificó nos sos puestos a la mayoría de los sos funcionarios. Sicasí, Rafael Pineda Ponce (ministru d'Educación) y Marlon Lara (encargáu del FHIS [Fondu Honduranu d'Inversión Social] y exalcalde de Puerto Cortés) fueron reemplazaos.
Nel añu 2007, Manuel Zelaya Rosales empezó'l so programa de proteición a los montes honduranos, particularmente nuna de les zones bien importantes: l'ecosistema del ríu Plátanu (na Mosquitia hondurana).
Pa finales de 2007, dio un xiru diplomáticu al averase a los gobiernos d'enclinos socialistes del nicaraguanu Daniel Ortega y el venezolanu Hugo Chávez Frías, amosando'l so interés d'integrar el so país al ALBA (Alianza Bolivariana pa les Américas).