Luis Miguel Sánchez Cerro foi un militar y políticu peruanu, qu'ocupó la presidencia de Perú en dos causes: la primera, del 27 d'agostu de 1930 al 1 de marzu de 1931, como Presidente d'una Xunta de Gobiernu instalada entós que derrocara al presidente Augusto B. Leguía; y la segunda, como Presidente Constitucional, depués de ganar unes reñíes eleiciones en 1931, a la cabeza del so partíu, la Unión Revolucionaria. Nun cumplió'l so periodu constitucional pos morrió a manes d'un militante del partíu aprista, organización a la qu'había proscritu poles sos actividaes subversives, anque nun se determinó si foi víctima d'un actu individual o d'una intriga.
Una de les razones de la gran popularidá que tuvo en vastos sectores de la población foi la so marcada fisonomía de mestizu o cholo, faciendo que la xente viéralo «como unu más d'ellos», pero dizse qu'en realidá yera afroperuano, teniendo como base una lleenda urbana qu'aseguraba que nació en La Mangachería, famosu arrabalde piurano pobláu de descendientes d'esclavos mangaches.L'escritor Mario Vargas Llosa, piurano por adopción, diz al respeutu nes sos memories: «La lleenda inventó que'l xeneral Sánchez Cerro —dictador que fundó la UR y que foi asesináu por un aprista el 30 d'abril de 1933— naciera en La Mangachería y por eso tolos mangaches yeren urristas, y toles cabañes de folla y caña brava d'esi barriu de cais de tierra y llenu de churres y piajenos (como se llama a los neños y a los pollinos na xíriga piurana) llucíen bailoteando nes parés dalguna descolorida imaxe de Sánchez Cerro.» (El pexe na agua, 1993, páx. 27).L'historiador Héctor López Martínez describir como «un home de curtia estatura, magro de carnes, de tez escura, con güeyos negros y chispeantes, xestos enérxicos y don de mandu.»López Martínez, Héctor: Semblanza de Luis M. Sánchez Cerro. Consultáu'l 17/11/2010. Tamién contribuyó a la so popularidá la so nacionalismu y la so pretensión de desconocer el tratáu de llendes con Colombia robláu mientres el gobiernu de Leguía, lo que provocó un enfrentamientu bélicu con dicha nación.
Del so curtiu mandatu destaca la promulgación de la Constitución Política de 1933 (la cual afitaba en seis años'l periodu presidencial, prohibía la reelección inmediata del presidente de la República, enllantaba la llibertá de cultu y reconocía el divorciu); coles mesmes dio a los obreros vacaciones y el descansu remunerado pel día del trabayu, creó los restoranes populares, suprimió la llei de conscripción vial, fornió les Fuercies Armaes, siguió la construcción de la carretera Central, etc. Por cuenta de la so actuación política en mediu del periodu más aturbolináu de la historia peruana del sieglu XX, Sánchez Cerro ye ensin dulda una personalidá bien revesosa, ya inda tien nel Perú acérrimos detractores según agafaos defensores.
Biografía Luis Miguel Sánchez Cerro foi fíu d'Antonio Sánchez y Rosa Cerro de Sánchez, la so familia yera de clase media, modesta, pero bien constituyida. Fixo los estudios primariu y secundariu nel colegio San Miguel de Piura de la so ciudá natal, siendo unu de los sos amigos escolares Luis Antonio Eguiguren.Basadre, 2005, tomu 15, páxs. 14-15.
En 1906 treslladar a Lima pa ingresar a la Escuela Militar de Chorrillos, de la cual egresó como subteniente d'infantería en 1910. Al so pidíu foi darréu destacáu a Sullana, onde se topaba acantonáu'l reximientu que guarnía la frontera con Ecuador, metanes l'amenaza de guerra con esi país arriendes de la rebelión ecuatoriana contra'l fallu arbitral del rei d'España sobre'l diferendo estremeru. La guerra nun españó y Sánchez Cerro pasó a Sicuani en 1911 y depués a Lima, en 1912.
Col grau de teniente participó viviegamente nel golpe que baltó al presidente Guillermo Billinghurst en 1914, quedando gravemente mancáu; de los cinco mancaes de bala que sufrió, una anició-y la perda de dos deos de la mano derecha, lo que-y valió'l llamatu quechua de «el collota» y l'apelativu criollu de «el mocho».
Promovíu a capitán, sirvió como adscritu al Estáu Mayor, ye dicir foi alloñáu del mandu de tropes, ensin dulda por medranes polítiques. En 1915 foi nomáu adxuntu militar en Washington, Estaos Xuníos; ellí permaneció pocos meses y de vuelta nel Perú, actuó como capitán nel Serviciu Xeográficu del Exércitu. Yá sol segundu gobiernu de José Pardo foi destacáu a un reximientu d'Arequipa (1915); depués foi unviáu como xefe provincial a Carabaya (1916) y aína a la guarnición de Loreto (1918), onde, yá como sarxentu mayor, tuvo una destacada actuación na frontera con Ecuador, deteniendo, casi ensin auxiliares, la meyora de 50 soldaos ecuatorianos al mandu del teniente Miguel Bonilla (3 de marzu de 1919).Basadre, 2005, tomu 15, p. 15.
Xubíu a mayor foi destacáu nuevamente a Arequipa (1920) y depués a Sicuani (1921). Poles sos actividaes conspirativas contra'l segundu gobiernu de Leguía foi dixebráu del so reximientu y nomáu xuez militar sustitutu nel Cuzco, onde'l 21 d'agostu de 1922 efectuó un pronunciamientu contra'l gobiernu, que foi reprimíu fácilmente depués de cayer gravemente mancáu. Un mes dempués foi confináu na isla Taquile, nel llagu Titicaca, pasando dempués a la isla San Llorienzo, frente al Callao, otru de los centros de reclusión de la dictadura leguíista.Basadre, 2005, tomu 15, p. 16.
Separáu del exércitu, pasó grandes dificultaes y dedicóse al negociu de la venta de carbón de palu. Nun pasó sicasí enforma tiempu pa llograr la so realmisión nel exércitu, una y bones el presidente Leguía solía amosase arrogante con aquel oficiales dispuestos a reconciliase con él. En 1924 dexóse-y volver como ayudante nel ministeriu de Guerra; depués foi nomáu xefe del batallón de zapadores Nᵘ 4 que se sulevara en Pampes (Cuzco), escontra onde coló solo, negándose llevar consigo tropes lleales. Contra tou pronósticu, llogró disciplinar y reorganizar dicha unidá. Pero por cuenta de suspicacias polítiques foi dixebráu sópito del mandu del so batallón.
Foi nomáu xefe provincial de Cajatambo pero nun aceptó'l cargu y por resolución supremu del 18 d'agostu de 1925 foi unviáu a Europa en misión d'estudiu militar. Tuvo n'Italia y en Francia hasta 1929; dizse tamién que s'apuntó nel exércitu español y que participó mientres 14 meses na guerra del Rif, desenvuelta nel norte d'África.Sicasí, l'historiador Jorge Basadre diz que «nun ye exacta» esta versión de la so actuación nel Rif. Op. cit., tomu 15, p. 18.
Como resultáu de los sos viaxes, Sánchez Cerro llegó a tener bon conocencia del idioma francés; l'inglés aprender mientres la so estancia n'Estaos Xuníos en 1915, y sabía tamién daqué d'italianu.
El 15 de xineru de 1929 retornó al Perú y al paecer reinició'l so llabor conspirativa contra'l gobiernu de Leguía, que venía gobernando yá casi una década, tres socesives reeleiciones dende 1919. Lo cierto ye qu'en febreru d'esi añu, Sánchez Cerro asumió la Direición d'Infantería y de marzu a xunu foi xefe provincial n'Alto Amazones. Depués foi nomáu comandante del batallón de zapadores Nᵘ 3, acantonáu en Arequipa. En febreru de 1930 foi xubíu a teniente coronel reteniendo la xefatura de dichu batallón. En teoría, portábase como un oficial lleal al gobiernu y concedíense-y puestos públicos, pero pocu dempués empecipió'l llevantamientu que pondría fin al Oncenio de Leguía.Basadre, 2005, tomu 15, p. 18. La siguiente parte de la so biografía correspuende yá a la historia de Perú de 1930 a 1933.
Golpe d'Estáu contra Leguía thumb|right|230px|El comandante Luis Miguel Sánchez Cerro dirixéndose al ensame en Arequipa, el 22 d'agostu de 1930. El 22 d'agostu de 1930, Sánchez Cerro, encabezando la guarnición d'Arequipa, sulevar contra'l gobiernu d'Augusto Leguía. El pronunciamientu respeutivu foi redactáu pol xurista arequipeño José Luis Bustamante y RiveroBasadre, 2005, tomu 14, p. 292. (qu'años dempués se convertiría en presidente constitucional de Perú). El movimientu revolucionariu arrobinóse rápido pel sur del país. Tamién en Lima l'ambiente yera favorable pa la revolución. P'apoderar la situación, Leguía pretendió formar un gabinete militar, pero nes primeres hores de la madrugada del 25 d'agostu la guarnición de Lima solicitó'l so arrenunciu.
Leguía aceptó y arrenunció el mandu, que quedó en manes d'una Xunta Militar de Gobiernu presidida pol xeneral Manuel María Ponce Brousset. Como midida de proteición treslladar a Leguía al buque Almirante Grau, onde tendría de ser conducíu al estranxeru. Sicasí, pocu dempués, ante la esixencia de los revolucionarios d'Arequipa, Leguía foi tomáu prisioneru a bordu del buque y obligáu a desembarcar.Basadre, 2005, tomu 14, p. 295. Decretóse'l receso del Congresu y l'amnistía xeneral.
El 27 d'agostu llegó a Lima, vía aérea, el comandante Sánchez Cerro, siendo recibíu apoteósicamente.Basadre, 2005, tomu 15, p. 23. Nel actu constituyó una Xunta Militar de Gobiernu so la so presidencia. Leguía foi treslladáu prisioneru a la Penitenciaría. Producir en Lima grandes manifestaciones populares y l'asaltu a la casa del ex-presidente y los principales miembros del so réxime.Basadre, 2005, tomu 15, p. 21.
El llevantamientu de Sánchez Cerro foi unu de dellos que se dieron en tol país; sicasí, foi escoyíu polos insurrectos por qu'asumiera la direición del país. Dau esti acontecimientu ganó popularidá en tol país, pos el gobiernu dictatorial de Leguía había vistu amenorgada la so aprobación nun contestu de crisis económica mundial.
Presidente de la Xunta de Gobiernu (1930-1931) thumb|left|280px|Sánchez Cerro nel día de la juramentación como presidente de la Xunta de Gobiernu de 1930.
La Xunta de Gobiernu presidida por Sánchez Cerro gobernó del 27 d'agostu de 1930 al 1 de marzu de 1931. Foi un periodu especialmente críticu pal país. La crisis económica mundial qu'españó en 1929 repercutió mientres el final del gobiernu de Leguía y mientres el gobiernu de la xunta de Sánchez Cerro. Cayeron los precios de los productos d'esportación como algodón, llana, azucre, minerales. La moneda menguó'l so poder adquisitivu, producióse la restricción en materia de creitos, el comerciu d'importación menguó notablemente por cuenta de la falta de capital y los ingresos fiscales sufrieron una amenorga considerable. Cayeron munches entidaes financieres y de creitu, como'l Bancu Perú y Londres. La desocupación foi amontándose mes a mes.
La crisis económica causó naturalmente'l descontentu social. Asocedieron disturbios obreros en Baltara, Cerro de Pasco y La Oroya, socatraos polos partíos izquierdistes apocayá apaecíos, y que fueron severamente reprimíos. Na ponte de Mal Pasu, cerca de La Oroya, morrieron munchos obreros a manes de la policía. En Oyolo (departamentu d'Ayacucho) hubo un choque sangrientu ente la policía y los indíxenes.Basadre, 2005, tomu 15, p. 48. Asocedieron tamién conflictos estudiantiles que remataron cola captura de la Universidá de San Marcos polos estudiantes, los que fueron desallugaos poles fuercies del gobiernu causando la muerte del estudiante de medicina Guido Cai, el 4 de febreru de 1931.Basadre, 2005, tomu 16, p. 161.
Midíes tomaes pola Xunta de Gobiernu thumb|right|280px|Sánchez Cerro xura como presidente de la Xunta de Gobiernu de 1930. Establecióse'l Tribunal de Sanción Nacional pa xulgar los casos d'arriquecimientu ilícitu mientres la dictadura leguiísta. Derogóse, el 31 d'agostu, la llei de conscripción vial; tamién llamada la Mita Republicana, llei que fuera enllantada por Leguía y pola cual obligábase a la población —sobre manera indíxena— a trabayar temporalmente nes obres viales del país. Esta disposición reivindicativa contribuyó a la mayor popularidá a Sánchez Cerro. Establecióse'l matrimoniu civil obligatoriu, que tenía precedencia al matrimoniu relixosu, según el divorciu absolutu. Expediéronse disposiciones de calter moralizador tales como la prohibición del xuegu de envite y aquella qu'obligaba a los funcionarios públicos a declarar los sos bienes.