Mejillones ye una comuña y ciudá del norte de Chile, asitiada a 65 quilómetros al norte de la ciudá d'Antofagasta, en la provincia y rexón del mesmu nome.
El nome “Mejillones” vien ser plural de “moxón”, Choromytilus chorus, un moluscu de la familia Mytilidae conocíu en Chile como "choro" y que se caracteriza por ser un pequeñu bivalvu qu'abonda nes mariñes del norte del país y que constituyó unu de los alimentos principales de los primitivos habitantes aboríxenes del llugar.
Fundación Mejillón nació oficialmente'l 24 d'avientu de 1862 cuando'l Gobiernu chilenu da terrenos nel sector de La Caleta a la sociedá guanífera conformada por Juan "Chango" López, Matías Torres y Juan Garday.
Historia 200px|left|thumb|Mejillones circa 1910. Ente 1838 y 1839, Domingo Latrille afaya y esplota guanu blancu na ensenada y castros redoma a Punta Angamos. Tal actividá xenera la dictación d'una Llei l'añu 1841 por aciu la cual Chile define como la so frontera norte'l paralelu 23.
L'añu 1856 escósense estos xacimientos, pero l'añu 1862 Juan “Chango" López afaya guanu coloráu nel visu del cuetu de Mejillones, conocíu como "el Morru". Al pie de Matías Torres y Juan Garday formen una sociedá qu'esplota estos xacimientos, pero'l 17 de febreru de 1863 el Gobiernu chilenu revóca-y los permisos, por cuenta de reclamaciones de Bolivia.
L'añu 1866, Chile y Bolivia lleguen a un alcuerdu por aciu el cual Chile recula dende'l paralelu 23 al 24, apurriendo a Bolivia la soberanía de Mejillones y Antofagasta. De la mesma defínese un repartu común d'impuestos a la esplotación de guanu, salitre y otres sustancies ente los paralelos 23 y 25 (Tratáu de la medianería), polo cual constrúyese una aduana interventora en Mejillones.
200px|right|thumb|Edificiu de la pernomada municipalidá de Mejillones. 200px|miniaturadeimagen|derecha|Planu del Puertu de Mejillones de 1870 pol Inxenieru Hugo Reck. En 1874, dichu tratáu ye reemplazáu por otru qu'esanicia'l conceutu de medianería, cola sola esceición de que Bolivia se compromete a nun modificar los gravámenes a productos de compañíes chilenes por 25 años. Tres cambéu de réxime, en 1878 Bolivia establez un impuestu de 10 pesos al quintal de salitre, lo qu'a xuiciu de Chile fraya'l Tratáu y fai esixente la so torna a les antigües fronteres, nel paralelu 23. El 14 de febreru de 1879 Chile tómase Antofagasta, empecipiándose la Guerra'l Pacíficu. Esta invasión gatilla un tratáu de defensa recíproca suscritu secretamente ente Perú y Bolivia, polo cual esti país tamién ingresa a la Guerra.
Paradóxicamente el destín d'esa guerra atayar en gran parte frente a les mariñes de Mejillones, cuando'l 8 d'ochobre de 1879 la flota chilena captura al Huáscar, morriendo en combate l'Almirante Grau, l'amenaza más seria al poderíu bélicu chilenu. Chile gana la guerra y amiéstase l'actual Rexón d'Antofagasta, que taba en poder de Bolivia, y les rexones de Iquique y Arica, que pertenecíen al Perú.
En cuanto al perfil urbanu de la ciudá, créese que'l primer planu de Mejillonescomo ciudad puerto foi diseñáu por Ramón González, anque tamién s'embaraxa la opción de que realmente pudo ser diseñáu pol Capitán de Puertu y Xefe del Resguardu Marítimu d'esi entós Capitán Juan Forestal. Esti planu de 35 mazanes, ordenaes según el diseñu español de Damero tien fecha de 1871 nel llibru “Mejillones, un pueblo con historia”, tamién s'embaraxa la opción de que'l planu sía aproximadamente de 1867.
Tres esti diseñu, vien l'ambiciosu proyeutu del inxenieru chilenu Hugo Reck en 1873. Esti proyeutu de 680 mazanes tenía de reemplazar a la estrozada ciudá d'Acovez, mas productu de la Guerra y d'otres causes esternes, el proyeutu non pudo llevase a cabu.
Años más tarde, en 1906 contratar a don Emilio De Vidts cuando la necesidá de modernizar la infraestructura urbana, de la mano de la Compañía de Ferrocarril Antofagasta Bolivia (FCAB), faíase cada vez más urxente. Esti planu, menor que l'anterior, de solu de 139 mazanes, tampoco se llevó a cabu enteru y amás tien la particularidá de tener delles mazanes idéntiques al planu de Reck.
Rematada la Guerra del Pacíficu, empecípiase un ordenamientu alministrativu completu na recién anexada zona norte de Chile, que nel casu de Mejillones arreya la confección d'un nuevu planu de la ciudá que'l gobiernu da en lotear pal so posterior remate.
En 1970, aprobar por mayoría de votos el proyeutu presentáu pol alcalde Don Luis Cuadra Araya pa financiar la construcción d'un teatru municipal allugáu na parte posterior de la plaza d'armes de la ciudá, allugada en cai Almirante Latorre. Los trabayos llevar a cabu con apurras concedíu pol ministeriu de vivienda y urbanismu, pola suma de $ 500.000 de la dómina, obres que quedaron inconclusas pos dichu financiamiento nun satisfaía la demanda íntegra qu'implicaba la total operatividad del proyeutu, paralizando los trabayos nel añu 1972. Polo anterior el gobiernu rexonal axustaba un nuevu préstamu'l cual nun llogró concretase pol golpe d'estáu de les Fuercies Armaes del 11 de setiembre de 1973.
Demografía La superficie total de la comuña ye de 3.803,9 km². Según los datos del censu 2002 apurríos pol Institutu Nacional d'Estadístiques (INE), el total d'habitantes de Mejillones ye de 10.042.
Alministración
Mejillones pertenez al Distritu Eleutoral nᵘ4 y a la segunda Circunscripción Senatorial (Antofagasta). Ye representada na Cámara de Diputaos del Congresu Nacional poles diputaes Marcela Hernando Pérez del Partíu Radical Socialdemócrata y Paulina Núñez Urrutia de Renovación Nacional. De la mesma, ye representada nel Senáu polos senadores Alejandro Guillier Álvarez (Independiente pro PRSD) y Pedro Araya Guerrero (Independiente pro Nueva Mayoría).
El so actual alcalde (periodu 2016-2020) ye Sergio Vega Venegas (Ind./PRI)
L'alcalde cunta con un conceyu municipal que ta conformáu por:
Luz Vargas Herrera (PPD) Armando Aillapán Nahuelpán (Ind./PRO) Sidney Biaggini Ocaranza (RN) Guillermo Ferreira Díaz (PS) Juan Alvarado Díaz (PRO) Grecia Biagginni Sánchez (Ind./RN)
Industrialización 500px|thumb|Panorámica de Puertu Angamos Mejillones al atapecer. Dada la so posición costera nuna protexida badea, Mejillones viose afeutáu esta postrera década por un creciente procesu de industrialización, teniendo como principal veceru a les mineres de la rexón.
Les primeres manifestaciones de la crecedera económica na ciudá, vense reflexaes a empiezos de los años 80 en llantar procesadores de Farina de pexe. Con 3 d'estes industries funcionando a máxima capacidá (Guanaye, Angamos y Lloa), la ciudá entornar d'esta manera al sector pesqueru. Magar los llargos años de puxanza económica y llaboral, l'alta demanda na cuota de captura del pexe termina per escosar parcialmente'l vital recursu, poniendo fin, d'esta manera al periodu de bonanza nesti importante sector empresarial, lo cual vese reflexáu nel zarru y esmantelamientu de 2 de les 3 plantes procesadores (Guanaye y Lloa) quedando, d'esta manera solamente en funcionamientu l'actual Pesquera Angamos produciendo de manera esporádica.
250px|thumb|Planta Corpesca Mejillones. Nel periodu que va dende mediaos de los años 90 hasta l'actualidá, desenvolviéronse na comuña una gran cantidá d'industries amestaes al sector mineru. Ente elles destaquen les centrales termoeléctriques de la empresa Edelnor y la Central Térmica de ciclu Combináu Gas Atacama, qu'en xunto aproven d'enerxía a gran parte del norte grande y n'especial a la minería. Amás anguaño execútense variaos proyeutos, como lo son; la construcción de la central termoeléctrica Cobra S.A y tamién la central térmica propiedá de Posco Y&C. Amás del proyeutu de planta de procesamientu de gas natural GNL ente otros. Por esta incesante industrialización, na comuña presentáronse altos índices de contaminación ambiental.
Ye necesariu nomar el proyeutu Complejo Portuario Mejillones S.A. (CPM). La preparación d'esti gran mega-proyeutu llevar a cabu al traviés de llicitación internacional, con oxetu d'axudicar una concesión de calter priváu pa la so construcción.
250px|thumb|Central térmica Cobra Mejillones mientres la so construcción. El proyeutu consta de 6 etapes, de les cualos la primera yá ta en total funcionamientu y empobinada al mercáu mineru del Norte Grande, los sos abastecedores son, principalmente la minería, como asina tamién empreses ya industries de países vecinos.
Les carauterístiques de la badea y los sos terrenos faen del Puertu de Mejillones una de les instalaciones portuaries ya industriales más curioses de la mariña pacíficu d'América del Sur. El proyeutu roxura tomando forma a midida en qu'aumenten les esportaciones y el tráficu marítimu. Poro, el so términu definitivu ta previstu ente 40 y 50 años más aproximadamente. El Complexu Portuariu Mejillones incorpora teunoloxía d'última xeneración, única en Suramérica. Parte del so equipamientu constituyir dos grúes portuaries con capacidá pa cargar hasta 100 tonelaes caúna. Amás d'un modernu sistema de descarga de concentráu de plomu, que mengua l'alta contaminación ambiental qu'esti productu provoca.
Flora y fauna El gaviotín chicu (Sternula lorata) ta clasificáu como en peligru d'estinción a nivel nacional y mundial pola Comisión Nacional del Mediu Ambiente (CONAMA, 2006), y pola Unión Internacional pal Caltenimientu de la Naturaleza (UICN) respeutivamente.
Considérense como les causes del so amenorgamientu, fundamentalmente la cayida de los stocks de anchoveta, y la perda y alteración de les árees de nidificación per construcción d'aeropuertos, caminos, fábriques, empreses ya instalaciones de braniantes.
Al coincidir proyeutos enerxéticos, mineros y portuarios de Mejillones con una de les principales zones de nidificación del Gaviotín Chicu, reconozse un efeutu sobré l'área y trabayar pa poder establecer un desenvolvimientu equilibráu, y asina protexer y caltener el Gaviotín.
Surde entós la Fundación pa la Sustentabilidad del Gaviotín Chicu como la primer esperiencia qu'esiste en Chile onde participen entidaes públiques y privaes pa contribuyir col caltenimientu del Gaviotín Chicu y el so patrimoniu en forma compatible col desenvolvimientu industrial de Mejillones.
El parque nacional Morru Moreno, allugáu na península de Mejillones, ye unu de los sitios de biodiversidá que tien la comuña.
Cultura 200px|thumb|Monumentu al trabayador ferroviariu.
Nel ámbitu artísticu, dende 1976 a la fecha esiste la Escuela Lliteraria "Azotacalles", que nació'l 26 de payares de 1976 sol nome de Grupu Lliterariu Genésis Poéticu y qu'en 1980 adquirió la so nominación actual. Integrar escritores como (1948 -2013), y Wilfredo Santoro Cerda (, El Chango López y la llagartesa, Poetes y Pioneros, Les huaneras de Mejillones reedición), toos ellos integrantes de la SECH (Sociedá d'Escritores de Chile). Tamién forma parte d'ésta'l periodista Víctor Santoro Flores, autor del llibru "La caxa de les especies".
Infraestructura La ciudá cunta con una amplia gama d'edificios históricos, carauterísticos de la influencia europea de principios del sieglu XIX y que reflexen de forma fidedigna'l puxante pasáu ferrocarrilero de la rexón.
L'edificiu del Ex Serviciu d'Aduanes foi construyíu ente los años 1906 y 1910. Anguaño funciona como Muséu históricu y Natural de Mejillones. Contién pervalible información histórica de Mejillones dende los sos principios nel sieglu XIX como centro estractor de guanu hasta'l presente. Llibros y fotografíes atestigüen la so evolución tanto comunal como rexonal. N'abril de 1909 se licitó la construcción de tres edificios correspondientes a los servicios d'Aduana, como lo fueron l'edificiu de la Tenencia d'Aduana, el Resguardu y les oficines d'Aduana. El costu d'esta construcción algamó a $ 34.704,50 y d'alcuerdu a lo establecío nel Decretu Nᵘ2102 del 11 d'ochobre de 1904, este importe foi asumíu pola empresa del Ferrocarril. Asígnase-y la mazana 20 del loteo orixinal del proyeutu del Inxenieru consultor de l'Armada Don Emilio de Vidts y executáu en 1906.