La cuenca de la Plata ye la parte d'América del Sur drenada pol pro ríu de la Plata y los sos afluentes. La cuenca hidrográfica de la Plata cubre un área d'unos 3 170 000 km², lo que la convierte na segunda mayor de Suramérica y la quinta del mundu, por detrás de les Amazones, Congo, Nilu y Mississippi, y toma territorios de cinco paísesː Brasil, Bolivia, Paraguái, Arxentina y Uruguái.
Les precipitaciones que cayen nel so ámbitu axuntar en dos grandes cursos,los ríos Paraná y Uruguái, que depués arramen les sos agües nel Ríu de la Plata el que finalmente desagua nel océanu Atlánticu Sur.
El conxuntu fluvial de la Cuenca de la Plata forma'l principal sistema de recarga del acuíferu Guaraní, unu de les mayores reserves continentales d'agua duce del mundu; los gobiernos de los países implicaos estudien la manera d'aprovechalo de forma sustentable, asegurando asina la provisión d'agua potable a los sos habitantes. La cuenca sirve d'asientu a una población de más de 100 millones d'habitantes, polo que la interaición humana cola mesma a lo llargo del tiempu en forma incontrolada produz cambeos significativos tantu pa la cuenca como pa la calidá de vida de los sos habitantes.
Los dos grandes ríos de la cuenca, el Paraná y l'Uruguái, tienen una trupa rede d'afluentes, subafluentes y tributarios menores, como los ríos Paraguay, Pilcomayo, Bermejo, Saláu, Carcarañá, ríu Terceru, ríu Cuartu, Iguazú, Saláu, Gualeguay, regueru Nogoyá, Mocoretá, Gualeguaychú, Miriñay, Aguapey, Ríu Negru, Guaycurú, Pilagá, San Javier, Queguay, Arapey, Guayquiraró y Samborombón, ente otros.
Allugamientu xeográficu
La Cuenca de la Plata atopar nos paralelu 15° latitud sur y 35° latitud norte y los meridianos 68° longitud oeste y 44° longitud oeste, con aproximadamente 3 170 000 km², tomando parte de Brasil y Arxentina, la totalidá del Paraguay y gran parte del Uruguái y l'Arxentina. Ye xeopolíticamente importante n'América del Sur, pos toma zones con distintes carauterístiques hidrográfiques, económiques y socioculturales: la cuenca del ríu Paraguay, la del Alto Paraná, la del ríu Uruguái, y la del Paraná Mediu ya inferior.
Principales ríos del sistema
La cuenca de la Plata se compone de cuatro importantes subcuencas, les de los ríos: Uruguái, Paraná, Paraguay, y la mesma cuenca del Ríu de la Plata. El conxuntu entiende les cuenques de los tributarios andinos d'estos, como'l ríu Bermejo, el ríu Pilcomayo, y el Saláu del norte, ente otros. En tan enorme estensión pueden atopase distintos ambientes acuáticos naturales, que van dende los típicos d'agua duce hasta aquellos en qu'esta s'entemez con agua de mar, formando un ecosistema estuarial, na desaguada del Ríu de la Plata.
Carauterístiques xenerales de la cuenca de la Plata La Cuenca de la Plata tien 3 200 000 km², na que se destacar el ríu Paraná, unu de los más grandes y caudalosos del mundu, y los ríos Paraguay y Uruguái. Esti conxuntu hidrográficu desagua nel Ríu de la Plata y, por entemediu d'este, nel Océanu Atlánticu. El caudal mediu de la cuenca ye de 23 000 m³. La mayoría d'estos cursos son navegables por buques de medianu porte y cuasi toos ellos por barcaces.
Esisten numberoses represas hidroeléctriques n'operación, principalmente na cuenca del ríu Paraná. En territoriu uruguayu, sobre'l ríu Negru oriental allúguense Rincón del Bonete, Rincón de Baygorria, y Pasu del Palmar. Nel ríu Uruguái, na frontera ente Uruguái y Arxentina, atópase la represa de Reblincu. Tamién n'Arxentina atópase'l banzáu de Cabra Corral, nel Saladillo, provincia de Salta; y na provincia de Corrientes, na frontera con Paraguay, atópase la Represa de Yacyretá, sobre'l ríu Paraná. Agües enriba d'esti cursu, na frontera del Paraguay col Brasil se emplaza la mayor del mundu: Itaipú. Otres represas en territoriu brasilanu son Paranoa, Dourada, Furnas, Isla Soltera, y Jupiá. El ríu Iguazú tamién cunta con delles represas, toes elles en territoriu brasilanu: Gobernador Bento Munhoz da Rocha Neto, Gov. Ney Aminthas de Barros Brag, Represa de Saltu Caxias, Represa de Salto Santiago, Represa de Saltu Osório, y Represa de Foz de Areia.
Nes nacientes del ríu Paraná la precipitación media añal son del orde de 1200 a 1700 mm. Nel ríu Paraguay la precipitación media añal varia ente 1000 y 1400 mm. Dambos ríos xunir en confluencia a 50 km agües enriba de la ciudá de Corrientes, na zona conocida como Pasu de la Patria, y drenan cuenques d'aproximadamente'l mesmu tamañu. L'apurra del Alto Paraná na zona de Pasu de la Patria ye de 12 000 m³/s, y el Ríu Paraguay contribúi con un caudal mediu añal de 4000 m³/s, totalizando un caudal mediu añal de 16 000 m³/s.
Hasta dichu puntu la cuenca del ríu Paraná tien pendientes bien marcaes y una rede de drenaxe bien desenvuelta; sicasí, nel ríu Paraguay les rimaes son enforma menores y la rede de desaguadorios ye menos desenvuelta. Na cuenca cimera del ríu Paraguay esiste una rexón de grandes banzaos, d'una estensión d'unos 400 000 km², llamada El Gran Pantanal, onde les agües remansan retrasando la so escurrimiento.
La reserva natural del Iberá atopar na zona centro-norte de la provincia arxentina de Corrientes; componer los esteros y les llagunes del Iberá con una estensión de 13 000 km², drenando al ríu Paraná por entemediu del ríu Corriente.
Tola cuenca ye frecuentada por pescadores, tantu los comerciales, como los que lo faen como deporte, pos atopen nella un importante y variáu conxuntu d'especies de pexes deportivos.
Les subcuencas y los sos afluentes Cuenca del ríu Paraná
La cuenca del ríu Paraná ye la de mayor superficie (1 510 000 km²) y el ríu, nacíu de la unión de los ríos Paranaíba y Grande, ye, al empar, el cursu más llargu: 2570 km. Si sumir los 1200 km del ríu Paranaíba, el llargor total xube a 3770 km. Dende la so nacencia hasta la desaguada pueden estremase tres tramo: el superior o Alto Paraná (hasta la confluencia del ríu Paraguay, 1550 km), el Paraná Mediu (722 km) hasta la ciudá de Diamante, y el Paraná inferior o Delta (hasta la confluencia col ríu Uruguái, 298 km).
L'Alto Paraná
El puntu clave nel cursu del Alto Paraná —nel que recibe, pela marxe izquierda, al postreru de los sos grandes tributarios, el Iguazú, que s'arrama nél dempués de percorrer 1320 km baxando dende la Sierra del Mar con aldu esti oeste, xunto'l Tieté— integra'l grupu de les grandes víes fluviales que dexaron la espansión de la colonización portuguesa por cuenta de los dominios hispánicos.
L'Alto Paraná ye un ríu de pandu que cuerre encajonado ente abruptas fuécares llabraes nes tendalaes de meláfiros (roques efusives permo-carboníferes) que dan orixe a la formación de rabiones, correderes y tabayones, ente les que se destacar les tabayones del Guayrá, allugaes 193 km agües enriba de l'arribación del Iguazú. Sobre la so marxe derecha alcuéntrase'l territoriu del Paraguay y sobre la so marxe izquierda alcuéntrense los territorios de Brasil primeru y Arxentina dempués.
Agües enriba de Corpus, onde'l llechu predresu topar a solu 5,50 m de fondura, l'Alto Paraná tien fondura abonda pa la navegación de regular caláu hasta Puerto Méndez, en Brasil. En Puerto Iguazú, el postreru de los puertos arxentinos, onde'l hidrómetro marca con frecuencia altures cimeros a los 20 m, l'afondadura del calce pol volume d'agües qu'abasna foi más intensu que'l de los sos afluentes, de cuenta que estos formen saltos de distinta magnitú antes de desaguar nél. thumb|280 px|right|Vista aérea de les Tabayones del Iguazú. El casu más bultable ye'l del ríu Iguazú, pol enanche del calce agües arriba de los tabayones que lleven el so nome, pos estes son incapaces d'absorber al traviés de la Gargüelu del Diañu tol so caudal; d'esta manera, aníciase un hemiciclu de derrames de 2,7 km de llargor (de los cualos 2,1 correspuenden a Arxentina) qu'arramen escontra l'estrechu valle de non más de 100 m d'anchu pol que, al traviés d'un trayeutu de 28 km, el Iguazú entornar al Paraná. Esta ye la consecuencia de la erosión diferencial de cuatro tipos distintos de saltos, trés d'ellos salvaos por aciu dos gradies en basaltu bien resistente a la erosión, en tanto'l cuartu tipu, correspondiente al Salto Unión, presenta una escarpia basáltica d'un material menos compacto, esponxosu y per ende más desgastable, asitiada sobre arenisca triásica de Botuc, que facilita la erosión na base y l'efeutu retrocedente qu'allarga'l Gargüelu del Diañu, que la so estensión amontar acaldía.
La cayida d'agua forma dos bucles, unu que erosiona el pie del tabayón y otru que se pulveriza y alza en forma de nube, aniciando'l frecuente espectáculu del arcu iris cola lluz del sol. Esti gargüelu, enmarcada ente parés de más de 60 m d'altor y menos de 100 m d'anchu, solo ye navegable nos 20 km finales. Agües enriba de los tabayones el caudalosu Iguazú, qu'a lo llargo de 115 km ye frontera ente l'Arxentina y Brasil, ve atayada la so navegabilidad pola presencia de correderes y l'enanche del calce, que mengua la so fondura. Estes torgues fueron los qu'impulsaron a Álvar Núñez Cabeza de Vaca, el primeru qu'esploró esti ríu, a siguir el so trayeutu per tierra, afayando los tabayones en 1542.
El ríu Iguazú recibe un pequeñu tributariu, el San Antonio, ríu fronterizu que'l so cursu tropezosu puede siguise pol vivu contraste que presenta la ocupación humana a una y otra marxe: desmontada y densamente poblada la de Brasil, despoblada y col monte cuasi virxe la de l'Arxentina, onde nes estribaciones de la sierra de la Victoria desenvuélvese'l Parque Nacional Iguazú.
thumb|280px|Hinchentes n'Arxentina nel añu 2003; semeya de la NASA.
L'alta pluviosidá d'esta zona da orixe a incontables ríos y regueros de cursu meandroso, identificables solo nos casos en que'l desmonte facilitó la erosión hídrica, dexando al descubiertu los faldeos desnudos, pos el restu d'estos cursos d'agua queden ocultos sol trupu mantu de la selva desenvueltu nesti ambiente subtropical.
L'Alto Paraná y el Iguazú caracterizábense como ríos de pandu, pol tonu claru de les sos agües, pero la intensificación del desmonte, el frecuente derrompimientu de los suelos pola espansión agrícola y l'aceleramientu de la erosión contribuyeron a que tengan nel presente un color acentuadamente acoloratáu por cuenta de los materiales que lleven en suspensión. Oldeen, por casu, colos tonos más escuros de les decantaes agües del ríu Acaray, qu'en territoriu paraguayu fueron represadas a pocos quilómetros de la so desaguada nel Alto Paraná pa la producción d'enerxía hidroeléctrica que'l so principal mercáu, en 1973, yera la provincia de Misiones.
Dende 1973 el cursu del Alto Paraná foi esviáu por cuenta de la construcción de la presa brasilanu-paraguaya d'Itaipú, amontándose tamién en forma esplosiva la población de Foz de Iguazú. Esta obra provoca considerables cambeos nel réxime del ríu de resultes de les esixencies del funcionamientu de les turbines de la central hidroeléctrica, lo qu'incide sobre los proyeutos téunicos ellaboraos pola Arxentina y Paraguay pa los aprovechamientos de Corpus y Yacyretá.
Tamién la vida del ríu podría ser alteriada si munchos de los sos peces nun atopen yá les condiciones aparentes pa la so esistencia, en tantu otros exemplares de la fauna fluvial podríen ver que s'amplía'l so hábitat, ente ellos el vector de la esquistosomiasis (qu'habita nes agües someres de lentu escurrimiento), flaxelu que yá aflixe al Brasil.