El cheroqui (autoglotónimu ᏣᎳᎩ tsalagi) ye una llingua americana de la familia iroquesa, falada pol pueblu cheroqui. Ye carauterística la so falta de les oclusives llabiales p y b. Escríbese n'alfabetu llatín y en silabariu cheroqui. 280px|right|thumb|Llocalización actual de los falantes de cheroki, Oklahoma al oeste y Carolina del norte al este.

Fonoloxía

Consonantes El cheroqui tien once consonantes fonémicas: Llabial Alveolar Palatal Velar Glotal Oclusiva Africada Fricativa Nasal Aproximante

Vocales El cheroqui tien seis vocales fonémicas:

AnteriorMediaPosteriorZarrada Entemedia Abierta

Diptongu El cheroqui tien un únicu diptongu nativu:

Como esceición atopa l'usu modernu n'Oklahoma de la pallabra automobil, que tien los fonemes ingleses de y .

Tonu El cheroqui ye una llingua tonal.

Silabariu cheroqui El cheroqui escríbese por aciu un silabariu inventáu por Sequoyah (tamién llamáu George Guess). Nesti sistema, cada símbolu representa una sílaba y non un fonema. Los 85 símbolos del silabariu cheroqui ufierten un métodu fayadizu d'escritura pa la so llingua. Anque dellos símbolos paécense a les lletres del alfabetu llatín, los soníos son dafechu distintos (la forma de la lletra cheroqui que correspuende al soníu de la nuesa "a" paezse a la lletra "D" mayúscula llatina, por casu).

Vocales →Consonantes ↓ a[a]~[ə] e[e]~[ɛ] i[i]~[ɪ] o[o]~[ɔ] u[u]~[ʊ] v[ə̃] — Ꭰꭰ a Ꭱꭱ e Ꭲꭲ i Ꭳꭳ o Ꭴꭴ u Ꭵꭵ v g[ɡ] Ꭶꭶ ga Ꭷꭷ ka Ꭸꭸ ge Ꭹꭹ gi Ꭺꭺ go Ꭻꭻ gu Ꭼꭼ gv h[h] Ꭽꭽ ha Ꭾꭾ he Ꭿꭿ hi Ꮀꮀ ho Ꮁꮁ hu Ꮂꮂ hv l[l] Ꮃꮃ la Ꮄꮄ le Ꮅꮅ li Ꮆꮆ lo Ꮇꮇ lu Ꮈꮈ lv m[m] Ꮉꮉ ma Ꮊꮊ me Ꮋꮋ mi Ꮌꮌ mo Ꮍꮍ mu n[n] Ꮎꮎ na Ꮐꮐ nah Ꮏꮏ hna Ꮑꮑ ne Ꮒꮒ ni Ꮓꮓ no Ꮔꮔ nu Ꮕꮕ nv qu[kʰw] Ꮖꮖ qua Ꮗꮗ que Ꮘꮘ qui Ꮙꮙ quo Ꮚꮚ quu Ꮛꮛ quv s[s] Ꮝꮝ s Ꮜꮜ sa Ꮞꮞ se Ꮟꮟ si Ꮠꮠ so Ꮡꮡ su Ꮢꮢ sv d/t[d]/[t] Ꮣꮣ da Ꮤꮤ ta Ꮥꮥ de Ꮦꮦ te Ꮧꮧ di Ꮨꮨ ti Ꮩꮩ do Ꮪꮪ du Ꮫꮫ dv tl[t͡ɬ] Ꮬꮬ dla Ꮭꮭ tla Ꮮꮮ tle Ꮯꮯ tli Ꮰꮰ tlo Ꮱꮱ tlu Ꮲꮲ tlv ts[t͡s]~[d͡ʒ] Ꮳꮳ tsa Ꮴꮴ tse Ꮵꮵ tsi Ꮶꮶ tso Ꮷꮷ tsu Ꮸꮸ tsv w[ɰ] Ꮹꮹ wa Ꮺꮺ we Ꮻꮻ wi Ꮼꮼ wo Ꮽꮽ wu Ꮾꮾ wv y[j] Ꮿꮿ ya Ᏸᏸ ye Ᏹᏹ yi Ᏺᏺ yo Ᏻᏻ yu Ᏼᏼ yv

N'informática El cheroqui ta codificáu nel estándar Unicode nos intervalos de caráuteres U+13A0-U+13FF y U+AB70-U+ABFF.

 0123456789ABCDEF13AᎠᎡᎢᎣᎤᎥᎦᎧᎨᎩᎪᎫᎬᎭᎮᎯ13BᎰᎱᎲᎳᎴᎵᎶᎷᎸᎹᎺᎻᎼᎽᎾᎿ13CᏀᏁᏂᏃᏄᏅᏆᏇᏈᏉᏊᏋᏌᏍᏎᏏ13DᏐᏑᏒᏓᏔᏕᏖᏗᏘᏙᏚᏛᏜᏝᏞᏟ13EᏠᏡᏢᏣᏤᏥᏦᏧᏨᏩᏪᏫᏬᏭᏮᏯ13FᏰᏱᏲᏳᏴᏵ  ᏸᏹᏺᏻᏼᏽ    0123456789ABCDEFAB7ꭰꭱꭲꭳꭴꭵꭶꭷꭸꭹꭺꭻꭼꭽꭾꭿAB8ꮀꮁꮂꮃꮄꮅꮆꮇꮈꮉꮊꮋꮌꮍꮎꮏAB9ꮐꮑꮒꮓꮔꮕꮖꮗꮘꮙꮚꮛꮜꮝꮞꮟABAꮠꮡꮢꮣꮤꮥꮦꮧꮨꮩꮪꮫꮬꮭꮮꮯABBꮰꮱꮲꮳꮴꮵꮶꮷꮸꮹꮺꮻꮼꮽꮾꮿ

Notes

Referencies

Enllaces esternos

Categoría:Llingües iroqueses Categoría:Llingües polisintétiques Categoría:Llingües tonales Categoría:Llingües d'Estaos Xuníos