El pame, o más puramente les llingües pames ye un grupu de llingües indíxenes que se falen nel centru-norte de Méxicu poles etnies pames. La comunidá llingüística pame algama los 10 000 individuos, y viven sobre manera nel estáu de San Luis Potosí, anque axisten dalgunos falantes nel estáu d'Hidalgo.
Clasificación Xunto col idioma otomí, el matlatzinca, el mazahua y l'ocuilteco, el pame forma'l grupu otopameano de la familia llingüística otopame.
Ethnologue estrema dos variedaes d'esti idioma: el pame central,Ethnologue: Reporte pal pame central faláu en Santa María Acapulco; y el pame nortizu,Ethnologue: Reporte pal pame nortizu. faláu en delles comunidaes al norte de Ríu Verde (San Luis Potosí), cerca de la llende fronteriza con Tamaulipas. El pame sureñu considerar na actualidá estinguíu, anque Soustelle pudo documentar dalgunos falantes escontra 1935.J. Soustelle, 1937, páxs. 330-363 Dende un puntu de vista comparativu paez que les rellaciones de cercanía ente les variedaes lleven al siguiente esquema:
Descripción llingüística El pame ye una llingua tonal qu'estrema tonos mediu y alto, según el matiz altu-baxu.Suaréz, 1983:51.
Léxicu comparáu El siguiente cuadru amuesa los numberales y delles pallabres básiques en distintes variedaes de Pame:Soustelle, 1937, p. 364-365 GLOSA Pame Sur Pame CentralLos numerales 1-10 no proceden de Soustelle sino de Dr. Heriberto Avelino, 5 de noviembre de 2008, Northern P. Pame NorteLos numerales 1-10 no proceden de Soustelle sino de Dr. Heriberto Avelino, 5 de noviembre de 2008, Central P. PROTO-PAME (Jiliapan) (Tilaco) (Santa María) (Alaquines) 1 nna nna ndɑ sɑnte *nda 2 ti ti-yii nui nuyi *nui 3 niyũ ti-ñũn rɑnhũʔ rnuʔ *-nũʔ 4 tipiyã tyipya ki-ñui giriui *ki-nui 5 špitũnt šputun kikʔɑi gičʔɑi *kikʔɑi 6 tikiyen taken tiliyɑ teriɑ *te- 7 tekiti ki-yii tiliñũhũñ teriuhiñ *te-?i+2 8 teiniyun kyidinũn ndɑ ntsɑwʔ tenhiuñ *te-?-nũʔ 9 nahwẽn nawẽ 8 + 1 kɑrɑ 8 + 1 ? 10 stutʔu štusu seskɑʔɑi kɑrɑ 8 + 2 ? 'cabeza' kiñãu keyãw ganãw ganãu *kənaw 'güeyu' nta ndao gotao ntao *nta 'ñariz' šiñũ šiyõa ʦiñowa šiñõã *šiñũ(?) 'boca' kine kane kona kteye * 'pie' nogua nigowa mokwa mokwa *mokwa 'maíz' ʦʔiũ tyõã gu-dhwã tʔwã *tʔwã 'metate' mbot nabʔotʔ kʔyi kʔiyn ? 'chile' bihi mahi mahi lʔu *-hi 'tomate' mpia rumbay lapay dbipay *-pay 'frixol' tio tʔawuʔ gu-kʔwe kʔwi *kʔwi(?) 'carne' migu magiybi pakas pakas *mpak-(?) 'comer' dii, nii nii sihin sey *si- 'maguey' ši-nʤia pʔi-doa go-doa ndwa *ndoa 'alcohol' pinkʔi pingi ke-pi ki-pint ? 'viesca' mipwi setʔa mabwo kwãn *mikwV (?) 'flor' ntu ndʔow go-tun nkyun *ndo-ni 'perru' nnʔow nnʔow nadu dyo *ndʔo- 'caballu' pahan bhãn wahil pahal *pahal-(?) 'piedra' kido kudo kotu gitu *ki-nto 'sol' mpãẽ nimbay kunhu mpa *mpay 'lluna' mʔõ mʔãũ mʔau mʔãũ *mʔau 'agua' bisa masa kwote kãnte *nte 'monte' tʔoe tʔi go-loe toe *tʔoe 'sal' tʔiũs tʔũs lʔũs tʔũs *tʔũs 'mercáu' tityawt tetãwn kekywãw kikʔyič *teta- 'añu' špo šopʔaw ningyihin čyii ? 'selmana' nimpya nembẽ nembẽyn pyẽy *mpyẽ(y) 'nueche' sãu nasaw gu-sãw digun *sãw 'fríu' ʦe ʦe ʦee ʦee *ʦe(e) 'calor' pa mapa mapa mpa *(ma)pa
Referencies
Bibliografía Soustelle, Jacques (1992): La familia llingüística Otomí-Pame de Méxicu Central, Fondu de Cultura Económica, Méxicu DF, ISBN 968-16-4116-7. Suaréz, Jorge A, 1983, The Mesoamerican Indian Languages, Cambridge, CUP
Ver tamién Llingües otomangueanas Llingües de Méxicu
Categoría:Pueblu pame Pame Pame Pame