«Studia Białorutenistyczne» (Беларусазнаўчыя даследаванні, ) — польскі рэцэнзаваны навуковы штогоднік па беларусазнаўстве, які выдаецца ў Любліне Выдавецтвам Універсітэта Марыі Кюры-Складоўскай (UMCS). Першы том выйшаў у 2007 годзе; заснавальнікамі і першымі рэдактарамі выдання былі Рышард Радзік і Міхал Саевіч.
Часопіс прысвечаны Беларусі, а таксама польска-беларускім культурным, літаратурным і моўным сувязям у гістарычнай перспектыве. Публікуюцца працы па літаратуразнаўстве, мовазнаўстве, гісторыі, сацыялогіі і культуралогіі. Рэдакцыя вызначае выданне як міждысцыплінарную пляцоўку для даследчыкаў з Польшчы і іншых краін, якія займаюцца Беларуссю і беларусазнаўчай праблематыкай.
Галоўны рэдактар — беларускі літаратуразнавец Сяргей Кавалёў. Друкаваны ISSN выдання — 1898-0457, электронны — 2449-8270. З 2021 года часопіс выходзіць толькі ў электроннай форме і распаўсюджваецца ў адкрытым доступе.
Гісторыя
Першы том «Studia Białorutenistyczne» быў выдадзены Выдавецтвам Універсітэта Марыі Кюры-Складоўскай у 2007 годзе пад рэдакцыяй Рышарда Радзіка і Міхала Саевіча. Выданне мела 420 старонак і ISBN 978-83-227-2630-3. Бібліятэка UMCS датуе існаванне серыяльнага выдання 2007 годам і фіксуе паралельныя назвы Belarusaznaŭčyâ Dasledavannì і Belarusian Studies.
У выдавецкай анатацыі да першага тома мэтай штогодніка называлася пашырэнне ведаў пра Беларусь у польскіх навуковых асяродках, зацікаўленых усходнім суседам Польшчы. Ад пачатку тэматыка ахоплівала гісторыю, сацыялогію, культуралогію, літаратуразнаўства і мовазнаўства. Пры гэтым выданне задумвалася не толькі як польскамоўная пляцоўка для польскіх даследчыкаў: рэдакцыя падкрэслівала намер публікаваць таксама аўтараў з Беларусі, у тым ліку па-беларуску, і развіваць навуковыя сувязі па абодва бакі польска-беларускай мяжы.
Адным з першапачатковых тэматычных прыярытэтаў стала вывучэнне польска-беларускіх адносін у гістарычнай перспектыве, а таксама тых аспектаў гісторыі і культуры Беларусі, якія рэдакцыя лічыла недастаткова даследаванымі і значнымі для польскіх і беларускіх навукоўцаў. Гэты міждысцыплінарны профіль у асноўных рысах захаваўся: сучаснае апісанне часопіса таксама вылучае культурныя, літаратурныя і моўныя сувязі паміж Польшчай і Беларуссю і комплекснае вывучэнне Беларусі гуманітарнымі і грамадскімі навукамі.
Электронны архіў на Платформе часопісаў UMCS ахоплівае выпускі пачынаючы з тома 7 за 2013 год. Для электроннай версіі быў прысвоены e-ISSN 2449-8270; у міжнародным рэестры ISSN яна пазначана як шматмоўнае штогадовае навуковае перыядычнае выданне з Любліна, звязанае з UMCS. З 2021 года выданне цалкам перайшло ў электронны фармат.
25—26 чэрвеня 2026 года ў Любліне Інстытут мовазнаўства і літаратуразнаўства і Інстытут гісторыі UMCS правялі міжнародную навуковую канферэнцыю «Polsko-białoruskie związki historyczne, literackie i językowe», прымеркаваную арганізатарамі да 20-га юбілею «Studia Białorutenistyczne». У ёй удзельнічалі 67 дакладчыкаў з Польшчы, Беларусі, Украіны, Літвы, Аўстрыі і Вялікабрытаніі. Канферэнцыя пачалася дыскусійнай панэллю пра пачаткі і развіццё часопіса, у якой узялі ўдзел яго заснавальнікі і першыя рэдактары Міхал Саевіч і Рышард Радзік, галоўны рэдактар Сяргей Кавалёў і яго намеснікі Ядвіга Казлоўская-Дода і Дарыюш Тарасюк.
Профіль і змест
«Studia Białorutenistyczne» мае міждысцыплінарны характар. Да асноўнай тэматыкі належаць гісторыя Беларусі, беларуская культура, літаратура, мова, грамадскія і культурныя працэсы, а таксама польска-беларускія гістарычныя, літаратурныя і моўныя сувязі. Рэдакцыя імкнецца далучаць да супрацоўніцтва аўтараў, рэцэнзентаў і членаў навуковай рады з замежных беларусазнаўчых цэнтраў.
У змесце тома 19 за 2025 год навуковыя артыкулы размеркаваны паміж трыма асноўнымі тэматычнымі блокамі: гісторыя, культура і сацыялогія; літаратуразнаўства; мовазнаўства.
Акрамя даследчых артыкулаў, часопіс публікуе рэцэнзіі, рэцэнзійныя артыкулы, справаздачы з навуковых канферэнцый і біяграфічныя матэрыялы. У выпуску 19 (2025), напрыклад, пасля асноўных тэматычных блокаў змешчаны раздзел рэцэнзій і рубрыка In memoriam.
Матэрыялы прымаюцца на польскай і беларускай мовах, а таксама на рускай, англійскай і нямецкай мовах. Для навуковых артыкулаў патрабуюцца назвы на мове арыгінала, англійскай, польскай і беларускай мовах, а анатацыі і ключавыя словы — на англійскай, польскай і беларускай; бібліяграфія афармляецца паводле стылю APA.
Такі моўны склад адлюстроўваецца і ў асобных выпусках: у томе 19 (2025) апублікаваны артыкулы па-беларуску, па-польску, па-руску і па-англійску. Гэта дазваляе часопісу выступаць пляцоўкай для даследчыкаў Беларусі і беларусазнаўства з розных нацыянальных акадэмічных традыцый.
Рэдакцыя і навуковая рада
Галоўным рэдактарам «Studia Białorutenistyczne» з'яўляецца прафесар UMCS Сяргей Кавалёў. Яго намеснікі — Ядвіга Казлоўска-Дода і Дарыюш Тарасюк; у склад рэдакцыйнай групы ўваходзіць таксама Алена Маркава з Карлава ўніверсітэта ў Празе. У выпуску 19 (2025) Кавалёў, Казлоўска-Дода і Тарасюк пазначаны таксама як навуковыя рэдактары тома.
Навуковая рада мае міжнародны склад. У ёй прадстаўлены даследчыкі, звязаныя з установамі Польшчы, Беларусі, Аўстрыі, Германіі і іншых еўрапейскіх краін, у тым ліку з Беларускім дзяржаўным універсітэтам, Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі, Варшаўскім універсітэтам, Беластоцкім універсітэтам, Зальцбургскім, Ольдэнбургскім і Патсдамскім універсітэтамі. Міхал Саевіч, адзін з заснавальнікаў і першых рэдактараў штогодніка, уваходзіць у навуковую раду выдання.
Спісы рэцэнзентаў публікуюцца штогод. У спісе за 2025 год прадстаўлены даследчыкі з універсітэтаў і навуковых інстытутаў Польшчы, Беларусі, Аўстрыі, Літвы і Украіны, у тым ліку супрацоўнікі Польскай акадэміі навук і Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Рэцэнзаванне і выдавецкая палітыка
Навуковыя артыкулы спачатку праходзяць папярэднюю ацэнку рэдакцыі на адпаведнасць профілю часопіса, тэматыцы выпуску і рэдакцыйным патрабаванням. Перад перадачай рэцэнзентам тэкст правяраецца сістэмай выяўлення плагіяту. Да ацэнкі артыкула прыцягваюцца не менш як два незалежныя рэцэнзенты па-за ўстановай, з якой звязаны аўтар, і па-за ўстановай выдаўца; прынамсі адзін з іх павінен прадстаўляць замежную ўстанову.
Рэцэнзаванне ажыццяўляецца паводле мадэлі падвойнай ананімнасці (), калі асобы аўтара і рэцэнзента ўзаемна не раскрываюцца. Калі адна рэцэнзія станоўчая, а другая адмоўная, прызначаецца трэці рэцэнзент; дзве адмоўныя рэцэнзіі з'яўляюцца падставай для адхілення артыкула. Паводле правілаў часопіса, звычайная працягласць працэсу рэцэнзавання складае каля двух-трох месяцаў.
Рэдакцыя не спаганяе плату ні за разгляд рукапісу і рэдакцыйную апрацоўку, ні за публікацыю. Выданне працуе ў мадэлі адкрытага доступу: поўныя тэксты можна бясплатна чытаць, капіраваць, друкаваць, распаўсюджваць, індэксаваць, цытаваць і шукаць пры захаванні аўтарскіх правоў. У томе 19 за 2025 год для матэрыялаў пазначана ліцэнзія CC BY 4.0.
Выдавецкі цыкл разлічаны на адзін выпуск у год: паводле апублікаванай палітыкі, матэрыялы збіраюцца да канца другога квартала, а выпуск рыхтуецца да канца чацвёртага квартала.
Індэксацыя і даступнасць
Часопіс індэксуецца ў базах і бібліяграфічных сістэмах Slavic Humanities, Arianta, Index Copernicus, ERIH Plus, BazHum, CEJSH і DOAJ. У выпуску 19 (2025) асобна пазначана наяўнасць анатацый апублікаваных артыкулаў у базе CEJSH.
Міжнародны цэнтр ISSN пацвярджае для электроннай версіі нумар ISSN 2449-8270 і звязаны з ім ISSN-L 1898-0457; у рэестры выданне класіфікуецца як польскае шматмоўнае перыядычнае выданне гадавой перыядычнасці. Друкаваны ISSN 1898-0457 працягвае пазначацца ў выхадных звестках, хоць з 2021 года часопіс выходзіць толькі ў электроннай форме.
Поўныя тэксты выпускаў, змешчаных на Платформе часопісаў UMCS, даступныя без рэгістрацыі. Электронны архіў платформы ўключае тамы ад № 7 (2013), а бібліяграфічны запіс Бібліятэкі UMCS ахоплівае выданне ад часу яго заснавання ў 2007 годзе.
Крыніцы
Гл. таксама Acta Albaruthenica Przegląd Środkowo-Wschodni Беларусазнаўства Беларускае мовазнаўства
Спасылкі
Архіў выпускаў на Платформе часопісаў UMCS «Studia Białorutenistyczne» у лічбавай бібліятэцы UMCS Запіс электроннай версіі ў ISSN Portal
Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы Катэгорыя:Часопісы Польшчы Катэгорыя:Часопісы Польшчы на беларускай мове Катэгорыя:Універсітэт Марыі Складоўскай-Кюры Катэгорыя:Беларусазнаўства ў Польшчы Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 2007 годзе