right|300px|thumb|Koncentracijski logori u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj označeni brojevima od 1 do 40. Dva takva logora na pripojenim teritorijama su označeni brojevima 54 i 55. Koncentracijski logori u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj bili su logori osnovani tokom Drugog svjetskog rata a kojima su upravljale uglavnom hrvatske vlasti a nekima i vlasti Nacističke Njemačke i Fašističke Italije.
Prvi koncentracijski logori koje su ustaške vlasti uspostavile hronološki su prethodili velikim njemačkim koncentracijskim logorima smrti poput Auschwitza i Treblinke.
Pozadina Tokom prvih dana invazije Nacističke Njemačke na tadašnju Kraljevinu Jugoslaviju, uspostavljena je NDH, fašistička marionetska država, kojom je upravljao ustaški režim. Ideologija ustaškog pokreta bila je spoj nacizma, katoličanstva i hrvatskog ultranacionalizma. Ustaše su podržale stvaranje Velike Hrvatske koja bi se prostirala do rijeke Drine i periferije Beograda.Viktor Meier. Yugoslavia: a history of its demise English edition. London, UK: Routledge, 1999, p. 125. Pokret je naglasio potrebu stvaranja čiste Hrvatske što je neminovno značilo istrebljenje svih nehrvata kao i Hrvata protivnika takve ideologije.
Veliki ideološki utjecaj na hrvatski nacionalizam ostvario je Ante Starčević, političar iz 19. vijeka i po mnogima otac domovine koji je svojim djelima postavio temelj hrvatskog nacionalizma. Propagirao je stvaranje Velike Hrvatske, domovine svih Hrvata a koja je trebala obuhvatila teritorije naseljene drugim slavenskim narodima Bošnjacima, Slovencima i Srbima pri tome smatrajući Bošnjake i Srbe Hrvatima koji su konvertirali na islam odnosno pravoslavlje dok su Slovenci smatrani "planinskim Hrvatima".
Ustaške vlasti NDH-a su koristile Starčevićeve teorije za opravdanje pripajanja Bosne i Hercegovine Hrvatskoj, a Hrvatsku su smatrali kao spoj dvije glavne etnokulturne komponente: Hrvata katolika i Hrvata muslimana,Butić-Jelić, Fikreta. Ustaše i Nezavisna Država Hrvatska 1941–1945. Liber, 1977. jer su ustaše bosanske muslimane odnosno Bošnjake doživljavali kao religiju koja istinski čuva krv Hrvata. Ustaše su veličali oružanu borbu, genocid i terorizam.Djilas, p. 114.
Povodeći se tom ideologijom tokom Drugog svjetskog rata na prostoru tadašnje NDH osnovani su mnogi koncentracijski logori.
Logori kojima su upravljali ustaše
Koncentracijski logor Lokacija Period postojanja Broj zatvorenika Broj ubijenih Jasenovac (I–IV) Jasenovac, Slavonija 23. august 1941 – 22. april 1945. 100.000+ oko 100.000 Stara Gradiška (Jasenovac V) Stara Gradiška, Slavonija 1941–1945. 12.790+ 9.586+ Đakovo Đakovo, Slavonija 1. decembar 1941 – 7. juli 1942. 3.000najmanje 516 ili 650 Tenja Tenja, Osijek, Slavonija mart 1942 – august 1942. 3.000 Jevreja Sisak Sisak, Banovina august 1942 – januar 1943. 6.693 djece, uglavnom Srba Gospić Gospić, Lika juni – august 1941. 42.246 Jadovno Gospić, Lika 1941 – august 1941. 10.000–68.000 Lepoglava Lepoglava, Sjeverna Hrvatska 1941–1945. 2.000+ politički zatvorenici Danica Koprivnica, Sjeverna Hrvatska 15. april 1941 – juli 1941.: "Surviving inmates transferred to Jadovno" 5.600 Lobor Lobor, Sjeverna Hrvatska 9. august 1941 – novembar 1942. 2.000+ žena i djece, većinom Jevreja i Srba 200+ Kerestinec Kerestinec, Zagreb 1941–1945. Jastrebarsko Jastrebarsko, Zagreb 12. juli – oktobar 1942. oko 1.500 djece Slana Pag, Dalmacija juni 1941 – august 1941.: "Closed August 1941, when the Italians occupied the island. Men were sent on to Jadovno, women to Kruščica" 16.000 4.000–12.000 ili 8.500 Metajna Pag, Dalmacija 1941–1945. Kruščica (Vitez) Vitez, Srednja Bosna 1941 – kraj septembra 1941.: "Surviving inmates to Jasenovac" 3.000
Logori pod upravom Nacističke Njemačke
Osim koncentracijskih logora koji su se nalazili na teritoriji NDH-a a kojima su upravljale hrvatske vlasti tokom drugog svjetskog rata postojali su i logori koji su bili pod upravom Trećeg Rajha a to su sljedeći logori:
Koncentracijski logor Sajmište (Zemun) Koncentracijski logor Sisak Koncentracijski logor Vinkovci Koncentracijski logorJankomir
Logori pod kontrolom Italijana
Vlasti Fašističke Italije logore na teritoriji NDH-a su uglavnom osnivali na nekim od ostrva koji su se nalazili pod italijanskom sferom uticaja. Ti logori su bili: Koncentracijski logor Kraljevica Koncentracijski logor na Braču Koncentracijski logor na Hvaru Koncentracijski logor Gruž Koncentracijski logor Kupari Koncentracijski logor na Lopudu
Logori na pripojenoj teritoriji Koncentracijski logor na Molatu Koncentracijski logor na Rabu
Napomene
Reference
Kategorija:Holokaust N Kategorija:Koncentracijski logori u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj