Esta é a lista dos emperadores romanos, indicando a data en que estes reinaron dende o establecemento do Principado até á caída do Imperio Romano de Occidente, no 476.
Os emperadores romanos foron os gobernantes do Imperio Romano desde a concesión do nome e título de Augusto a Octavio polo Senado romano no ano 27 a. C. en diante.Mosshammer 2008, pp. 342–343Kienast, Eck & Heil (2017), pp. 53–54 Augusto mantivo unha aparencia de goberno republicano, rexeitando os títulos monárquicos pero chamándose a si mesmo princeps senatus (primeiro home do Senado) e princeps civitatis (primeiro cidadán do estado). O título de Augusto foille conferido aos seus sucesores no cargo imperial, e os emperadores volvéronse gradualmente máis monárquicos e autoritarios.Loewenstein 1973, pp. 329, 403
Nótese que, ao contrario do que moita xente pensa, Xulio César nunca foi emperador (princeps), aínda que foi nomeado ditador vitalicio en -45 (a pesar de teren existido outros ditadores romanos antes del) e, aínda, a pesar dalgúns historiadores romanos así o designaren. Por outro lado, o nome César tornouse nome de familia da primeira dinastía, sendo usado como un título, manténdose esa tradición por todo o imperio. Suetonio, por exemplo, fala dos Doce Césares, incluíndo as dúas primeiras dinastías e o propio Xulio César, que sen o ter sido era xa, case lendariamente, o primeiro emperador romano.
Para a adoración do emperador romano como Deus, véxase Culto imperial
Principado (27 a. C. – 284)
Xulio-Claudianos ou dinastía Xulio-Claudia (27 a. C. - 68)
RetratoNome / Nome romanoReinado Tempo de reinadoCausa da morteSucesión100pxOctavio Augusto IMPERATOR CAESAR DIVI FILIVS AVGVSTVS16 de xaneiro do 27 a.C. - 19 de agosto do 14 40 anos, 7 meses e 3 díasCausas naturais ou talvezenvelenado pola súa esposa, Livia. Sobriño neto e fillo adoptivo de Xulio César. Converteuse en emperador de facto como resultado do "primeiro acordo" entre el e o Senado romano.100pxTiberio TIBERIVS IVLIVS CAESAR AVGVSTVS18 de setembro do 14 - 16 de marzo do 37 22 anos, 5 meses e 27 díasProbablemente causas naturais, posiblemente asasinado por Calígula. Fillo natural de Livia Drusilla, a terceira esposa de Augusto, dun matrimonio anterior; adoptado por Augusto como o seu fillo e herdeiro.100pxCalígulaGAIVS IVLIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS18 de marzo do 37 - 24 de xaneiro do 41 3 anos, 10 meses e 6 díasAsasinado nunha conspiración que involucra a senadores e Garda Pretoriana. Sobriño neto e neto adoptivo de Tiberio, fillo natural de Xermánico, bisneto de Augusto.100pxClaudio TIBERIVS CLAVDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS25/26 de xaneiro do 41 - 13 de outubro do 54 13 anos, 9 mesesProbablemente envelenado pola súa esposa Agripina menor, en favor do seu fillo Nerón, posiblemente por causas naturais. Sobriño de Tiberio, irmán de Xermánico, tío de Calígula, e sobriño neto de Augusto; proclamado emperador pola Garda Pretoriana.100px Nerón NERO CLAUDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS13 de outubro do 54 - 9 de xuño do 68 13 anos, 8 meses9 de xuño do 68 Suicidouse logo de ser declarado inimigo público polo Senado. Neto de Xermánico, sobriño de Calígula, tatara sobriño de Tiberio, e sobriño bisneto de Augusto; sobriño neto, fillastro, xenro, e fillo adoptivo de Claudio.
Ano dos catro emperadores (crise do 68-69) RetratoNomeReinadoCausa da morteSucesión 100pxGalba SERVIVS SVLPICIVS GALBA CAESAR AVGVSTVS 08 de xuño do 68 - 15 xaneiro do 69 7 meses e 7 díasAsasinado pola Garda Pretoriana no golpe de Estado encabezado por Otón. Tomou o poder logo do suicidio de Nerón, co apoio das lexións de Hispania. 100px Otón MARCVS SALVIVS OTHO CAESAR AVGVSTVS 15 de xaneiro do 69 - 16 de abril do 69 3 meses 1 día (91 días)Suicidouse logo de perder batalla de Bedriacum contra Vitelio Designado pola Garda Pretoriana 100px Vitelio AVLVS VITELLIVS GERMANICVS AVGVSTVS 17 de abril do 69 - 20 de decembro do 69 8 mesesAsasinado polas tropas de Vespasiano Tomou o poder co apoio das lexións do Rin (en oposición a Galba / Otón)
Dinastía Flavia ou Flavianos (69 - 96)
RetratoNomeReinadoCausa da morteSucesión 100px Vespasiano Titvs FLAVIVS CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS 21 de decembro do 69 -24 de xuño do 79 10 anos Causas naturais Tomou o poder co apoio das lexións orientais (en oposición a Vitelio) 100px Tito Titvs FLAVIVS SABINUS VESPASIANUS AVGVSTVS 24 de xuño do 79 - 13 de setembro do 81 2 anos, 3 meses Causas naturais (febres) Fillo de Vespasiano 100px Domiciano Titvs FLAVIVS CAESAR DOMITIANVS AVGVSTVS 14 de setembro do 81 - 18 de setembro do 96 15 anos Asasinado por funcionarios da corte Fillo de Vespasiano
Nerva e dinastía antonina: (96 - 192)
RetratoNomeReinadoCausa da morteSucesión 100px Nerva MARCVS COCCEIVS NERVA CAESAR AVGVSTVS 18 de setembro do 96 - 27 de xaneiro do 98 1 ano, 4 meses Causas naturais Nomeado polo Senado 100px Traxano CAESAR MARCVS VLPIVS NERVA 'TRAIANVS' AVGVSTVS 28 de xaneiro do 98 - 7 de agosto do 117 19 anos, 7 meses Causas naturais Fillo adoptivo e herdeiro de Nerva 100px Hadriano CAESAR PVBLIVS AELIVS TRAIANVS HADRIANVS AVGVSTVS 11 de agosto do 117 - 10 de xullo do 138 21 anos Causas naturais Fillo adoptivo e herdeiro de Traxano 100px Antonino Pío CAESAR TITVS AELIVS HADRIANVS ANTONINVS AVGVSTVS PIVS 10 de xullo do 138 - 7 de marzo do 161 22 anos, 7 meses Causas naturais Fillo adoptivo e herdeiro de Hadriano 100px Marco Aurelio CAESAR MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS 7 de marzo do 161 - 17 de marzo do 180 19 anos Causas naturais (andazo) Fillo adoptivo e herdeiro de Antonino Pío. Coemperador con Lucio Vero ata 169 100px Lucio Vero CAESAR LVCIVS AVRELIVS VERVS AVGVSTVS 7 de marzo do 161 - ? marzo de 169 8 anos Causas naturais (andazo) Fillo adoptivo e herdeiro de Antonino Pío. Coemperador con Marco Aurelio ata a súa morte. 100px Cómodo CAESAR MARCVS AVRELIVS COMMODVS ANTONINVS AVGVSTVS 177 - 31 de decembro do 192 15 anos Asasinado no palacio, estrangulado Fillo natural de Marco Aurelio Cmperador conxunto no 177
Ano dos cinco emperadores (193) (Nota: Os outros pretendentes durante o Ano dos Cinco Emperadores foron Pescenio Níxer e Clodio Albino, xeralmente considerados usurpadores; e Septimio Severo, enumerado na seguinte sección). RetratoNomeReinadoCausa da morteSucesión 100px Pertinax CAESAR PVBLIVS HELVIVS PERTINAX AVGVSTVS 1 de xaneiro do 193 - 28 de marzo do 193 3 meses Asasinado pola Garda Pretoriana Proclamado emperador pola Garda Pretoriana, recoñecido como emperador por Septimio Severo. 100px Didio Xuliano CAESAR MARCVS DIDIVS SEVERVS IVLIANVS AVGVSTVS 28 de marzo do 193 - 1 de xuño do 193 2 meses, 4 días (65 días) Executado por orde do Senado Gañou o cargo de emperador pola Garda Pretoriana en poxa.
Dinastía dos Severos (193 - 235) RetratoNomeReinadoCausa da morteSucesión 100px Septimio Severo CAESAR LVCIVS SEPTIMIVS SEVERVS PERTINAX AVGVSTVS 9 de abril do 193 - 4 de febreiro do 211 17 anos, 10 meses Causas naturais Tomou o poder co apoio das lexións de Pannonia.Os outros demandantes ao trono no Ano dos Cinco Emperadores foron Pescenio Nixer e Clodio Albino, co apoio das lexións sirias e británicas respectivamente. Aínda que non foron completamente derrotados ata 197, non foron aceptados formalmente polo Senado e polo tanto non foron tecnicamente emperadores. 100px Caracalla CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ANTONINVS PIVS AVGVSTVS 198 - 8 de abril do 217 19 anos Asasinado por un militar como parte dunha conspiración que involucra a Macrino Fillo de Septimio Severo. Coemperador con Severo desde 198, con Severo e Xeta desde 209 ata febreiro do 211 e coemperador con Xeta ata decembro do 211 100px Xeta CAESAR PVBLIVS SEPTIMIVS GETA AVGVSTUS 209 - 26 de decembro do 211 3 anos Asasinado por orde de Caracalla Fillo de Septimio Severo. Coemperador con Severo e Caracalla desde 209 ata febreiro de 21, coemperador con Caracalla ata decembro do 211. 100pxMacrino MARCVS OPELLIVS SEVERVS MACRINVS AVGVSTVS PIVS FELIXcon: Diadumeniano
MARCVS OPELLIVS ANTONINVS 'DIADUMENIANVS ' 11 de abril do 217 - 8 de xuño do 218 1 ano, 2 meses Ambos executados en favor de Heliogábalo Prefecto do pretorio con Caracalla, probablemente conspirou para asasinar a Caracalla e proclamarse emperador trala morte de Caracalla. Designou ao seu fillo Diadumeniano emperador en maio do 217.100px Heliogábalo MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS 8 de xuño do 218 - 11 de marzo do 222 3 anos, 9 meses Asasinado pola Garda Pretoriana Neto da cuñada de Septimio Severo, suposto fillo ilexítimo de Caracalla. Proclamado emperador polas lexións sirias. 100px Alexandre Severo CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ALEXANDER AVGVSTVS 13 de marzo do 222 - 18 de marzo do 235 13 anos Asasinado polo exército Neto da cuñada de Septimio Severo, primo e herdeiro adoptivo de Heliogábalo.
Crise do século III (235 - 285)
RetratoNomeReinadoCausa da morteSucesión100pxMaximino Tracio CAESAR GAIVS IVLIVS VERVS MAXIMINVS AVGVSTVS 20 de marzo 235 – xuño de 238 3 anos, 3 mesesAsasinado pola Garda Pretoriana Proclamado emperador polas lexións alemás despois do asasinato de Alexandre Severo.100pxGordiano I CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS AFRICANVS AVGVSTVS22 de marzo 238 – 12 de abril 238 21 díasSuicidouse ao decatarse da morte de Gordiano II. Proclamado emperador, cando era Procónsul en África, durante unha revolta contra Maximino. Gobernou conxuntamente co seu fillo Gordiano II, e en oposición a Maximino. Considerado un usurpador, pero retrospectivamente lexitimado pola adhesión de Gordiano III.100pxGordiano II CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS ROMANVS AFRICANVS AVGVSTVS22 de marzo 238 – 12 de abril 238 21 díasMorto durante a batalla de Cartago, loitando contra o exército de Maximino. Proclamado emperador, xunto co seu pai Gordiano I, en oposición a Maximino por lei do Senado.100pxPupieno CAESAR MARCVS CLODIVS PVPIENVS MAXIMVS AVGVSTVS22 de abril 238 – 29 de xullo 238 3 mesesAsasinado pola Garda Pretoriana Emperador proclamado conxuntamente con Balbino polo Senado en contra de Maximino. Máis tarde coemperador con Balbino.100pxBalbino CAESAR DECIMVS CAELIVS CALVINVS BALBINVS PIVS AVGVSTVS22 de abril 238 – 29 de xullo 238 3 mesesAsasinado pola Garda Pretoriana Emperador proclamado conxuntamente con Pupieno polo Senado logo da morte de Gordiano I e II, en oposición a Maximino. Máis tarde coemperador con Pupieno e Gordiano III.100pxGordiano III CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS AVGVSTVS22 de abril 238 – 11 de febreiro 244 6 anosDescoñecida, posiblemente asasinado por ordes de Filipo o Árabe Proclamado emperador polos partidarios de Gordiano I e II, e logo polo Senado. Emperador conxuntamente con Pupieno e Balbino ata xullo de 238.100pxFilipo o Árabe CAESAR MARCVS IVLIVS PHILIPPVS AVGVSTVSfebreiro de 244 – setembro/outubro de 249 5 anosMorto preto de Verona na batalla contra Traxano Decio Prefecto pretoriano con Gordiano III, tomou o poder logo da súa morte. Fixo ao seu fillo Filipo II coemperador no verán de 247.100pxDecio CAESAR GAIVS MESSIVS QVINTVS TRAIANVS DECIVS AVGVSTVSsetembro/ outubro de 249 – xuño de 251 2 anosAmbos morreron na batalla de Abrittus loitando contra os godos. Gobernador con Filipo o Árabe. Proclamado emperador polas lexións do Danubio, derrotou a Filipo en batalla. Fixo ao seu fillo Herenio Etrusco coemperador a principios de 251.centro|senmarco|100x100pxHerenio Etrusco Q. HERENIUS ETRUSCUS MESSIUS DECIUS100pxHostiliano CAESAR CAIVS VALENS HOSTILIANVS MESSIVS QVINTVS AVGVSTVSxuño de 251 – finais do 251 4-5 mesesCausas naturais (andazo) Fillo de Traxano Decio, aceptado como herdeiro polo Senado.100pxTreboniano Galo CAESAR GAIVS VIBIVS TREBONIANVS GALLVS AVGVSTVSxuño de 251 – agosto de 253 2 anosAsasinado polas súas propias tropas, en favor de Emiliano Gobernador de Moesia Superior. Proclamado emperador polas lexións do Danubio logo da morte Traxano Decio (e en oposición a Hostiliano).