O koguiOrtiz Ricaurte, Carolina (2000) La lengua kogui. Fonología y morfosintaxis nominal ; Lenguas Indígenas de Colombia, una visión descriptiva; Bogotá: Instituto Caro y Cuervo. é unha lingua chibcha falada polo pobo kogui que habita na Serra Nevada de Santa Marta. Hai polo menos 7 739 falantes, o 84,37% dos kogui, a maioría deles monolingües. A porcentaxe de alfabetismo é do 18,34%.Ministerio de Cultura (2010) Os kaggabba, os guardiáns da harmonía do mundo. Bogotá. O kogui está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.
Sintaxe En xeral, esta lingua emprega a estrutura lingüística suxeito-obxecto-verbo: /saka a'tema hi'ungula stuĩ/ {saka/a'-tema/hi'u+ngula/stuĩ} //lúa/grande/camiño/alumear// "A lúa chea alumea o camiño"
Unha oración sen suxeito explícito adquire unha aparencia de obxecto-suxeito-verbo, polo prefixo e persoa do verbo: /bi'giʒa nak'luni/ {bi'giʒa/nak'-luni} //piña/1PS-desexar// "Quero piña"
A composición das palabras realízase unindo os lexemas con afixos diferentes de clasificación, número, xénero, énfase, tempo, modo e caso. Preséntanse os casos nominativo, alativo, acusativo, dativo, locativo e xenitivo.
Fonología A lingua kogui presenta 31 fonemas, 12 vogais e 19 consoantes:Huber, Randall Q. & Robert B. Reed (1992) Vocabulario comparativo. Palabras selectas de lenguas indígenas de Colombia: XVII. Bogotá: Instituto Lingüístico de Verano. ISBN 958-21-0037-0Gawthorne, Linda & Grace Hensarlin (1984) "Fonología del cogui"; Sistemas fonológicos de idiomas colombianos 5 : 5-56. Lomalinda: Editorial Townsend. ISBN 088312680X Vogais {| class="wikitable" sytle=text-align:center; ! colspan="1" rowspan="2"| ! colspan="2"|Anteriores ! colspan="2"|Centrais ! colspan="2"|Posteriores |- ! oral ! nasal ! oral ! nasal ! oral ! nasal |- ! Pechadas | align="center" style="font-size:larger;" | i | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | u | align="center" style="font-size:larger;" | () |- ! Medias | align="center" style="font-size:larger;" | e | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | () | | align="center" style="font-size:larger;" | o
! Abertas
| align="center" style="font-size:larger;" | a | align="center" style="font-size:larger;" | ()
Para a lingüista Carolina Ortiz a nasalización das vogais é un fenómeno suprasegmental, orixinado na presenza da consoante nasal alveolar //, xa que as vogais nasais preséntanse en contextos nasais. Encontra, en poucas palabras, o fonema // e non rexistra // como fonema.
Consoantes {| class="wikitable" ! colspan=2| ! labiais ! alveolares ! palatais ! velares ! glotais |- ! align="left" rowspan=2| Oclusivas ! align="left" |xordas | align="center" style="font-size:larger;" | p | align="center" style="font-size:larger;" | t | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | k | align="center" style="font-size:larger;" | |- ! align="left" |sonoras | align="center" style="font-size:larger;" | b | align="center" | d | align="center" | | align="center" | g | align="center" | |- ! align="left" colspan=2| Nasais | align="center" | m | align="center" | n | align="center" | | align="center" | ŋ | align="center" | |- ! align="left" rowspan=2| Fricativas ! align="left" |xordas | align="center" | | align="center" | s | align="center" | | align="center" | x | align="center" | h |- ! align="left" |sonoras | align="center" | | align="center" | z | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- ! align="left" colspan=2| lateral | align="center" | | align="center" | l | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- ! align="left" colspan=2| aproximantes | align="center" | | | align="center" |
Carolina Ortiz inclúe a oclusiva palatal xorda // como fonema.
Notas
Véxase tamén Ligazóns externas
Categoría:Linguas chibchas Categoría:Linguas de Colombia