A Federación Mundial de Xadrez ou Federación Internacional de Xadrez é unha organización internacional que integra as diversas federacións nacionais de xadrez, coñecida usualmente como FIDE, o seu acrónimo francés (Fédération Internationale des Échecs)
O seu lema é Gens una sumus, en latín "Somos unha familia". A FIDE fundouse en xullo de 1924 en París.Federación Mundial de Xadrez. FIDE (8 de abril de 2009). Consultado o 28-07-2013. En 1999 foi recoñecida polo Comité Olímpico Internacional (COI). Desde maio de 2022, hai 200 federacións membros da FIDE. Os seus últimos presidentes son Kirsan Ilyumzhinov, presidente de Camulquia, e Arkady Dvorkovich. O orzamento da FIDE para 2022 foi de €12'84 millóns, un aumento grande respecto ao orzamento de 2021, de €4 millóns, grazas aos dereitos de torneos, patrocinadores e doazóns. Presidentes da FIDE Presidentes da FIDE
1924 - 1939 : Alexander Rueb 1939 - 1946 : Augusto de Muro 1946 - 1949 : Alexander Rueb 1949 - 1970 : Folke Rogard 1970 - 1978 : Max Euwe 1978 - 1982 : Friðik Olafsson 1982 - 1995 : Florencio Campomanes 1995 - 2018 : Kirsan Ilyumzhinov 2018 - 2026 : Arkady Dvorkovich
Papel A FIDE define as regras do xadrez, calcula a puntuación ELO (portal a outras páxinas relacionadas coas clasificacións da FIDE), outorga títulos organizativos, incluíndo o de Árbitro Internacional (páxina de contidos) e publica os FIDE Álbums.
Campionatos e torneos A actividade máis visible da FIDE é organizar o Campionato Mundial de Xadrez desde 1948; tamén organiza os campionatos mundiais feminino, o júnior, o sénior, e o de discapacitados. Outro evento emblemático que organiza é as Olimpíadas de xadrez, torneo bienal organizado dende 1924, no que compiten seleccións nacionais. En anos alternos, a FIDE tamén organiza o Campionato do Mundo por Equipos, no que compiten os mellores equipos da Olimpíada anterior.
Títulos A FIDE outorga títulos por logros no xogo competitivo, como o título de Gran mestre. Tamén outorga títulos a compositores e solucionadores de problemas de xadrez e estudos.
O Xadrez por correspondencia (xadrez xogado por correo, correo electrónico ou servidores en liña) está regulado pola Federación Internacional de Xadrez por Correspondencia, organismo independente que coopera coa FIDE.
Historia
Primeira metade do século XX En abril de 1914, tomouse a iniciativa en San Petersburgo de formar unha federación internacional, pero só ao rematar a Primeira guerra mundial se concretou. En 1920, outro intento de organizar unha federación internacional no Torneo de Gotemburgo. En 1922, José Raúl Capablanca propuxo as "Regras de Londres": o primeiro xogador en gañar seis xogos ganaría o encontro, as sesións non sobrepasarían as cinco horas; o límite sería de 40 movementos en 2,5 horas cada un; o campión debería aceptar no prazo dun ano un desafío pero sen estar obrigado a aceptalo por menos de $10,000.
En 1922, o mestre ruso Eugene Znosko-Borovsky, mentres participaba nun torneo internacional en Londres, anunciou que se celebraría un torneo durante os VIII Xogos Olímpicos deportivos en París en 1924. O 20 de xullo de 1924 os participantes no torneo de París fundaron a FIDE como unha especie de sindicato de xogadores. A Federación estaba satisfeita coas "Regras de Londres", pero afirmou que o requisito dunha bolsa de 10.000 dólares era impracticable e pediu a Capablanca que chegase a un acordo cos principais mestres para revisalas. O único encontro xogado con esas regras foi Capablanca vs Alekhine en 1927. Ese mesmo ano a FIDE comezou a organizar a Primeira Olimpíada de Xadrez no seu IV Congreso en Londres. O título oficial do torneo foi o "Torneo das Nacións", pero "Olimpíada de Xadrez" converteuse nun título máis popular. O evento gañouno Hungría, con 16 equipos competindo. Ese ano tamén se organizou o Campionato do Mundo Feminino de Xadrez, gañado por Vera Menchik, celebrado en Londres.
En 1928, a Federación recoñeceu a Bogoljubow como "campión da FIDE" despois de gañar un partido contra Max Euwe. Os seguintes partidos polo título mundial serían baixo os auspicios da FIDE, aínda que calquera partido con Capablanca debería ser nas mesmas condicións que en Buenos Aires, 1927, é dicir, incluíndo o requisito dunha bolsa de polo menos 10.000 dólares. A FIDE aceptouno e decidiu formar unha comisión para modificar as Regras de Londres para futuros partidos, aínda que esta comisión nunca se reuniu; no momento do Congreso de 1929, xa estaba en marcha un partido do campionato mundial entre Alekhine e Bogoljubow, que non se celebraba nin baixo os auspicios da FIDE nin coas Regras de Londres.
Segunda metade do século XX Despois da Segunda guerra mundial, a FIDE retomou as súas actividades como organización da Copa do Mundo de 1946; mentres tanto, Alexander Alekhine faleceu antes da competición. O congreso de 1947 decidiu os participantes dun torneo que licitaría polo novo campión do mundo, contando por primeira vez co apoio da federación soviética recentemente afiliada. Elixíronse os seguintes xogadores: Paul Keres, Reuben Fine, Mikhail Botvinnik, Samuel Reshevsky, Vasilii Smyslov e Max Euwe para a disputa dun torneo a realizar no ano seguinte.
Mikhail Botvinnik gañou o torneo, marcando o inicio dunha era de campións do mundo dominados por soviéticos como Vasily Smyslov, Mikhail Tal, Tigran Petrosian, Boris Spassky, Anatoly Karpov e Garry Kasparov. Este dominio apenas se interrompeu entre 1972 e 1975 cando o prodixio estadounidense Bobby Fischer se converteu en campión do mundo e derrotou a Boris Spassky. Despois de que Fischer se convertese en campión, abandonou o xadrez profesional, negándose a enfrontarse ou desafiar a Karpov en 1975.
Campionato Mundial FIDE Anos Campión 1948 - 1957 Mikhail Botvinnik 1957 - 1958 Vasilii Smyslov 1958 - 1960 Mikhail Botvinnik 1960 - 1961 Mihails Tāls 1961 - 1963 Mikhail Botvinnik 1963 - 1969 Tigran Petrosian 1969 - 1972 Boris Spassky 1972 - 1975 Robert Bobby Fischer 1975 - 1985 Anatolii Karpov 1985 - 1993 Garri Kasparov 1993 - 1999 Anatolii Karpov 1999 - 2000 Aleksandr Khalifman 2000 - 2002 Viswanathan Anand 2002 - 2004 Ruslan Ponomariov 2004 - 2005 Rustam Kasimozhanov 2005 - 2006 Veselin Topalov 2006 - 2007 Vladimir Kramnik 2007 - 2013 Viswanathan Anand 2013 - 2023 Magnus Carlsen 2023 - 2024 Ding Liren 2024 - .... Dommaraju Gukesh
No Campionato Mundial Feminino, a dominación soviética tamén foi duradeira. Despois da morte de Vera Menchik en 1944, a FIDE organizou unha Copa do Mundo en 1950, gañada por Lyudmila Rudenko. Seguiron as súas compatriotas rusas Elizaveta Bykova, Olga Rubtsova, Nona Gaprindashvili e Maia Chiburdanidze que foron as campioas nun dominio que durou até a década de 1990.
Campionato Mundial Feminino Anos Campión 1927 - 1944 Vera Menchik - Checoslovaquia - 1950 - 1953 Liudmila Rudenko 1953 - 1956 Elisaveta Bikova 1956 - 1958 Olga Rubtsova 1958 - 1962 Elisaveta Bikova 1962 - 1978 Nona Gaprindashvili 1978 - 1991 Maia Chiburdanidze 1991 - 1996 Xie Jun 1996 - 1999 Susan Polgar 1999 - 2001 Xie Jun 2001 - 2004 Zhu Chen 2004 - 2006 Antoaneta Stefanova 2006 - 2008 Xu Yuhua 2008 - 2010 Alexandra Kosteniuk 2010 - 2012 Hou Yifan 2012 - 2013 Anna Ushenina 2013 - 2015 Hou Yifan 2015 - 2016 Mariya Muzychuk 2016 - 2017 Hou Yifan 2017 - 2018 Tan Zhongyi 2018 - ...... Ju Wenjun
Desde 1993 ao século XXI miniatura|Asemblea da FIDE en Tromsø, Noruega, en agosto de 2014. A Asemblea de 2022 celébrase en agosto en Chennai, na India.
Campionato do Mundo dividido, 1993–2006 En 1992, o inglés Nigel Short sorprendeu ao mundo ao gañar o Torneo de Candidatos, converténdose no retador oficial do título mundial de Kasparov. A FIDE aceptou rapidamente unha oferta de Manchester (Inglaterra) para organizar o partido polo título en 1993. Pero nese momento Short viaxaba a Grecia e non puido ser consultado como esixían as normas da FIDE. Ao coñecer a situación Short púxose en contacto con Kasparov, quen desconfiaba da FIDE e do seu presidente, desde que Campomanes interrompera o seu partido polo título contra Karpov en 1984. Kasparov e Short concluíron que a FIDE non lles conseguira o mellor financiamento e anunciaron que xogarían baixo os auspicios dun novo organismo, a "Asociación Profesional de Xadrez" (PCA). A FIDE retirou a Kasparov o seu título da FIDE e retirou a Kasparov e Short da lista oficial de clasificación; tamén anunciou un partido polo título entre Karpov e Jan Timman, aos que Short derrotara nas semifinais e nas fases finais do Torneo de Candidatos. Kasparov e Karpov gañaron os seus partidos e agora había dous xogadores que afirmaban ser campión do mundo.
En 1994, Kasparov concluíu que romper coa FIDE fora un erro, porque tanto aos patrocinadores comerciais como a maioría dos grandes mestres non lles gustaba a división no campionato mundial. Kasparov comezou a tentar mellorar as relacións coa FIDE e apoiou a candidatura de Campomanes á reelección como presidente da FIDE. Porén, moitos delegados estaban en contra e en 1995 aceptou dimitir sempre que o seu sucesor fose Kirsan Ilyumzhinov.
Nos seguintes anos houbo varios intentos de reunificar o campionato do mundo, pero fracasaron por varias razóns. En 2000 Vladimir Kramnik derrotou a Kasparov nun partido polo que entón era o Campionato Mundial de Xadrez Braingames (a PCA colapsara nese momento). Pero Kramnik tampouco estaba disposto a xogar nunha serie de clasificación e opúxose firmemente ao intento da FIDE de que o campionato mundial se decidise mediante torneos eliminatorios anuais e de reducir os límites de tempo para os partidos, cambios que a FIDE esperaba que fixesen o xogo máis interesante para os afeccionados. Finalmente en 2006 xogouse un partido de reunificación entre Kramnik e Veselin Topalov, que Kramnik gañou tras unha desagradable polémica que levou a que Topalov lle concedese un xogo. Pero a división do título mundial tivo consecuencias, como mostra a complicada normativa da FIDE para o ciclo do campionato mundial 2007–9. Xa que Topalov non puido competir no Torneo do Campionato do Mundo de Xadrez 2007, a FIDE decidiu que debería ter unha "entrada rápida" no ciclo 2007–2009. E a FIDE tamén decidiu iso, se Kramnik non gañaba a xira do campionato de 2007. Tamén decidiu que, se Kramnik non gañaba o torneo do campionato de 2007, debería xogar un partido do campionato en 2008 contra o gañador, e esta disposición fíxose aplicable porque Viswanathan Anand gañou o torneo e, polo tanto, converteuse en campión mundial.
Polémica sobre o contrato da FIDE e AGON/World Chess A empresa AGON chegou a un acordo en 2012 coa FIDE para patrocinar os eventos. Kirsan Ilyumzhinov estaba satisfeito, sobre a base de que agora a propia FIDE non tiña que gastar recursos para atopar organizadores. A condición de que AGON fose o único organizador dos eventos do Campionato foi disputada orixinalmente principalmente pola Federación Búlgara de Xadrez, con respecto ás partidas de Candidatos de 2012.images/stories/NEWS_2012/Congress/Minutes_of_FIDE_General_Assembly_2012.pdf Acta da Asemblea Xeral da FIDE 2012 Sección 4.3 (páxina 18) A principios de 2014, un suposto acordo entre Andrew Paulson, fundador de AGON, e o presidente da FIDE foi entón publicado por Chess.com (e outros), no que supostamente se indicaba que Paulson era só un líder monicreque e Ilyumzhinov era o máximo benfeitor de AGON. Nese artigo de Chess.com cítase que a Malcolm Pein lle contara dúas veces Paulson que Ilyuzmhinov era o propietario de AGON, e nun artigo Nigel Short afirmou que Paulson tamén lle dixera iso persoalmente .newinchess_2014_2_short_stories_ago Short Stories (Agony) Nigel Short, New In Chess 2014 #2, páxina 43] En resposta, o vicepresidente adxunto da FIDE, Georgios Makropoulos, sinalou que o suposto contrato era un borrador de documento. A Comisión ética da FIDE decidiu en setembro de 2015 que Ilyumzhinov non violara o Código Ético da FIDE.
A elección de Arkady Dvorkovich