As Redes Transeuropeas de Transporte (tamén en uso en singular; en acrónimo: RTE-T; en francés : Réseau transeuropéen de transport; en inglés: TEN-T, Trans-European Networks - Transport) son un conxunto de infraestruturas sistemas de transporte integrados destinados a apoiar o mercado único, garantir a libre circulación de mercadorías e persoas e reforzar o crecemento, o emprego e a competitividade da Unión Europea.
No pasado, os sistemas de transporte europeos desenvolvéronse na súa maioría segundo criterios nacionais, coa conseguinte escaseza ou ausencia total de interconexións nas fronteiras ou nos corredores estratéxicos. A debilidade das interconexións de transporte dificulta o crecemento económico. Desde a década de 1990, a política RTE-T orientou os fondos europeos para apoiar a execución de proxectos de infraestruturas fundamentais para Europa.
Establecen a súa base legal no Tratado de Ámsterdam asinado o 2 de outubro de 1997. Non obstante, o seu desenvolvemento nunha fase avanzada débese ao Tratado de Maastricht. O Libro Branco dos Transportes, o desenvolvemento futuro da política común de transportes, publicado en decembro de 1992.
Descrición As redes transeuropeas de transporte defínense como unha das tres clases que constitúen as redes transeuropeas (TEN), previstas pola Unión Europea co artigo 129b título XII do Tratado de Maastricht de 1992. O Tratado ten como obxectivo crear un mercado interior europeo e desenvolver a cohesión económica e social, e este mercado único, con libre circulación de mercadorías, persoas e servizos, precisa de infraestruturas eficientes e modernas. Polo tanto, tamén se definiron as redes TEN para este fin, así como para garantir a interconexión e interoperabilidade das redes nacionais. Ademais, a construción de redes transeuropeas tamén se considera un elemento importante do crecemento económico e do emprego.
Por iso, a Comisión Europea desenvolveu directrices relativas a obxectivos, prioridades, identificación de proxectos de interese común e directrices para os tres sectores implicados (transporte, enerxía e telecomunicacións). O Parlamento Europeo e o Consello da Unión Europea aprobaron estas directrices tras consultar co Comité Económico e Social e co Comité das Rexións.
O tratado definiu tres clases de infraestruturas:
Redes transeuropeas de transporte (RTE-T), divididas en: rede viaria transeuropea ; rede ferroviaria transeuropea (que á súa vez inclúe tanto a rede ferroviaria transeuropea convencional como a rede ferroviaria transeuropea de alta velocidade ); rede fluvial transeuropea e portos para a navegación interior; rede transeuropea de portos marítimos ; rede marítima transeuropea (tamén chamada " autoestradas do mar ") (engadida á lista pola Directiva n.o 884/2004/CE) rede transeuropea de aeroportos ; rede de transporte transeuropeo combinado ; rede transeuropea de información e xestión de transporte marítimo ; rede transeuropea de xestión do tráfico aéreo que inclúe: o Ceo Único Europeo Conceptos de investigación ATM sobre o ceo único europeo Redes transeuropeas de enerxía (RTE-E), que inclúen proxectos prioritarios: Reixa offshore dos mares do norte ; Interconexións eléctricas Norte-Sur en Europa Occidental ; Interconexións eléctricas Norte-Sur en Europa Central e do Sueste ; Plan de interconexión do mercado da enerxía do Báltico en electricidade ; Interconexións gasistas norte-sur en Europa occidental Interconexións de gas Norte-Sur en Europa Central e do Sueste ; Corredor de gas sur, que inclúe: Gasoduto Transadriático (TAP) Oleoduto Xónico Adriático (IAP) Plan de interconexión do mercado da enerxía do Báltico no gas ; Área Temática Prioritaria Implantación de Redes Intelixentes ; Redes transeuropeas de telecomunicacións (eTEN), que inclúe: Rede transeuropea de localización e navegación por satélite.
Rede viaria miniatura|300x300px| Mapa dos corredores terrestres da RTE-T, coa excepción do estreito de Messina e do Golfo de Finlandia, para os que se están estudando diversos proxectos a través de ponte colgante ou túnel subterráneo, e de Irlanda. A Rede viaria transeuropea é un proxecto complexo de rede viaria que consta tanto do conxunto de grandes rutas que atravesan senllos países europeos como dos proxectos de interconexión prioritarios; estes foron identificados e determinados coa Resolución núm. 629 do 29 de outubro de 1993. Renovada pola Resolución n.o 1692, do 23 de xullo de 1996, foi modificada pola Decisión nº 661 do 7 de xullo de 2010.
Descrición A rede viaria transeuropea, segundo o artigo 9 da Decisión 661/2010/UE, comprende as autoestradas ou estradas de alta calidade, existentes, novas ou por adaptar, que:
xogan un papel importante no tráfico de longa distancia; permiten sortear os principais núcleos urbanos nas proximidades do evento pautas identificadas proporcionar interconexión con outros medios de transporte conectan rexións illadas e periféricas co resto do territorio europeo.
A Unión Europea promove, a través de financiamento e medidas lexislativas, un amplo conxunto de proxectos de desenvolvemento, interconexión, adaptación do existente e construción dende cero, xunto (ou para acceder) ás directrices estratéxicas identificadas, co fin de favorecer a comunicación e o intercambio comercial entre os países europeos nacións.
As infraestruturas creadas ou adecuadas até o momento son:
Ponte de Øresund, Dinamarca e Suecia (1992-1994) Sidcup Bypass, Londres, Reino Unido (1985) Adaptación da autoestrada M25, Reino Unido (1985) Adaptación da autoestrada M20, Reino Unido (1986, 1989) Ruta Europea E18, Norte de Europa (1995-2001) Ampliación da A6, Alemaña (1997) Adaptación da Autoroute A43, Maurienne, Francia (1998) Autoestrada A8, Alemaña (2000) Estrada N-340 de Cádiz a Barcelona por Málaga, España (2001) A autostrada P.A.Th.E. (norte-sur) e Vía Egnatia (leste-oeste), Grecia (1990-2004) Interconexión Irlanda-Reino Unido-Benelux
Ademais dos proxectos específicos prioritarios, tamén hai “proxectos de interese común”, que, non obstante, cumpren os criterios establecidos no artigo 7 da decisión 661/2010/UE, cuxa execución depende do grao de madurez e dispoñibilidade de recursos financeiros.
A rede ferroviaria A rede ferroviaria transeuropea é un complexo proxecto de rede ferroviaria que consiste no conxunto de grandes rutas que atravesan nacións individuais; estes foron identificados e determinados por primeira vez coa adopción da Decisión 1962/96/CE do 23 de xullo de 1996, redefinida en 2004 e 2013.
Descrición Coa acta de 1996, partindo das individuais redes ferroviarias nacionais dos 15 países daquela membros, a Unión Europea trazou unhas especificidades destinadas a establecer unha gran rede de transporte supranacional, á que se lle deu o nome de TEN (Rede Transeuropea). Posteriormente, a Decisión 884/2004/CE ampliou a súa aplicación aos novos países adherentes. O obxectivo da RTE-T é proceder a garantir, mediante a racionalización e compatibilidade e interoperabilidade das infraestruturas, o reequilibrio do transporte de mercadorías entre os transportistas individuais por estrada e por ferrocarril co fin de contribuír a reducir a brecha económica entre as rexións do continente europeo e promover o seu desenvolvemento.
A UIC dedicouse entón ao desenvolvemento do proxecto EURAILINFRA ( European Infrastructure Market Capacity and Investment ) en sinerxía entre os distintos operadores ferroviarios europeos para estudar as intervencións axeitadas co fin de eliminar os chamados embotellamentos da rede TEN a partir de análises estruturais dos corredores internacionais individuais.
Isto débese á diferente xénese dos distintos ferrocarrís nacionais e á diferente evolución técnica que orixinan graves deshomoxeneidades técnicas e de capacidade, xerando en moitos casos embotellamentos que retardan o transporte de mercadorías e viaxeiros, degradan o estándar de calidade e, en definitiva, comprometen. a capacidade de atraer clientes doutros modos de transporte.
As inhomoxeneidades (ou pescozos de botella) identifícanse en principio polos seguintes motivos:
limitacións técnicas
peso axial forma de límite ou gabarit tipo de electricidade calidade do material rodante lonxitude máxima posible dos trens masa total máxima dos trens
limitacións funcionais relacionadas coa tendencia plano-altimétrica da ruta
limitacións de capacidade (vías ferroviarias dispoñibles)
É evidente que a homoxeneización das características enumeradas require de enormes investimentos e un período de tempo considerable xa que, entre outras cousas, sobre todo no caso da península italiana, suporía intervencións masivas sobre o territorio pola difícil orografía. Un exemplo en Italia, a posible construción da ponte sobre o estreito de Messina ou a adaptación do ferrocarril do Adriático..
Eixos e proxectos prioritarios Tras a revisión do mapa Ten-T de 2011 e a aprobación do regulamento comunitario 1315/2013, do 17 de outubro de 2013, definíronse 9 proxectos e eixos de conexión: