miniatura|Os arrecifes de coral están habitados por gran variedade de seres vivos. Un organismo ou ser vivo é un conxunto de átomos e moléculas que forman unha estrutura material moi organizada e complexa, na que interveñen sistemas de comunicación molecular, que se interactúan co ambiente intercambiando materia e enerxía dunha forma ordenada e que desempeña as funcións básicas da vida, que son a nutrición, a relación e a reprodución, de tal xeito que os seres vivos atúan e funcionan por si mesmos sen perder o seu nivel estrutural ata a súa morte.Kenneth H. Nealson and Pamela G. Conrad "Life: past, present and future" , Philosophical Transactions of the Royal Society B, Vol. 354, No. 1392, pp. 1923-1939, DOI: 10.1098/rstb.1999.0532.
A materia que compón os seres vivos está formada nun 95% por catro elementos (bioelementos): que son o carbono, o hidróxeno, o osíxeno e mais o nitróxeno, a partir dos cales fórmanse biomoléculas:David L. Nelson y Michael M. Cox (2001) Lehninger. Principios de bioquímica, Ediciones Omega, ISBN 978-84-282-1208-3.Apuntes del Área de Biología Celular , Universidad Pablo de Olavide, Consultado el 28-01-2008.
Biomoléculas orgánicas ou principios inmediatos: glúcidos, lípidos, proteínas e ácidos nucleicos. Biomoléculas inorgánicas: auga, sales minerais e gases.
Estas moléculas repítense constantemente en todos os seres vivos, polo que a orixe da vida procede dun antecesor común, pois sería moi improbable que aparecesen independentemente dous seres vivos coas mesmas moléculas orgánicas.Doolittle, W. Ford (February, 2000). Uprooting the tree of life. Scientific American 282 (6): 90–95.NCBI: "The Genetic Codes", Compiled by Andrzej (Anjay) Elzanowski and Jim Ostell Atopáronse microfósiles cunha antigüidade de 3770 millóns de anos, polo que a vida podería xurdir sobre a Terra durante o eón hadeico. Os reloxos moleculares tamén a estiman no eón hadeico fai 4200 millóns de anos.Hedges, S. B., & Kumar, S. (Eds.). (2009). The timetree of life. OUP Oxford.
Todos os seres vivos están constituídos por células (véxase teoría celular). No interior destas realízanse as secuencias de reaccións químicas, catalizadas por enzimas, necesarias para a vida.
A ciencia que estuda os seres vivos é a bioloxía. Definicións
miniatura|esquerda|A reprodución é unha característica básica dos seres vivos. Na parte superior da figura apréciase unha bacteria reproducíndose por fisión binaria.
Resulta fácil, habitualmente, decidir se algo está vivo ou non. Iso débese a que os seres vivos comparten moitos atributos. Así mesmo, a vida pode definirse segundo estas propiedades básicas dos seres vivos, que nos permiten diferencialos da materia inerte:T. Audesirk y col. (2003) Biología: La vida en la tierra, Pearson Educación, ISBN 970-26-0370-6.J.S Raiman y Ana M. González, Seres Vivos, Hipertextos de Área de Biología, Universidad Nacional del Nordeste (Website). Consultado el 21/02/2009.What is Life? Oracle ThinkQuest Educational Fundation. Consultado el 21/02/2009.N. Strobel (2007) Astronomy Notes, McGraw Hill, ISBN 0-07-723574-6.
Organización. As unidades básicas dun organismo son as células. Un ser vivo pode estar composto dunha soa célula (unicelular) ou por moitas (pluricelular). Homeostase. Os organismos manteñen un equilibrio interno, por exemplo, controlan activamente a súa presión osmótica e a concentración de electrólitos. Relación ou Irritabilidade. É unha reacción ante estímulos externos e permite aos seres vivos detectar ou obter información do medio no que viven, tomar as decisións acertadas e elaborar unha resposta adecuada para a súa supervivencia. Unha resposta pode ser de moitas formas, por exemplo, a contracción dun organismo unicelular cando é tocado ou as reaccións complexas que implican os sentidos nos animais superiores.
Metabolismo. Os organismos ou seres vivos consomen enerxía para converter os nutrientes en compoñentes celulares (anabolismo) e liberan enerxía ao descompoñer a materia orgánica (catabolismo). Desenvolvemento. Os organismos aumentan de tamaño ao adquirir e procesar os nutrientes. Moitas veces este proceso non se limita á acumulación de materia senón que implica cambios maiores. Reprodución. É a habilidade de producir copias similares de si mesmos, tanto asexualmente a partir dun único proxenitor, como sexualmente a partir de polo menos dous proxenitores. Adaptación. As especies evolucionan e adáptanse ao ambiente. Autopoese Unha forma alternativa de definir aos seres vivos é mediante o concepto de autopoese, introducido polos doutores Humberto Maturana e Francisco Varela García. A idea é definir aos sistemas viventes pola súa organización máis que por un conglomerado de funcións.Humberto Maturana y Francisco Varela. 1972. De Máquinas y Seres Vivos: Una teoría sobre la organización biológica. Santiago de Chile. Un sistema defínese como autopoético cando as moléculas producidas xeran a mesma rede que as produciu e especifican a súa extensión. Os seres vivos son sistemas que viven mentres conserven a súa organización. Todos os seus cambios estruturais son para adaptarse ao medio no cal eles existen. Para un observador externo ao sistema, esta organización aparece como auto-referida. As células son os únicos sistemas vivos primarios, é dicir aqueles capaces de manter o seu autopoese en forma autónoma. Os organismos pluricelulares formados por células posúen características similares ás das células, particularmente o estado estable, pero a súa vida élles concedida pola organización autopoética das células que os constitúen. Duración da vida Un dos parámetros básicos do ser vivo é a súa lonxevidade.James R. Carey (2003) Longevity: The Biology and Demography of Life Span, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-08849-5. Algúns animais viven tan pouco como un día, mentres que algunhas plantas poden vivir miles de anos. O envellecemento pode utilizarse para determinar a idade da maioría dos organismos, incluíndo as bacterias. Se existen criterios e se son necesarios
miniatura|Un criterio propón que un organismo non se pode dividir sen perder funcionalidade. Non obstante, este esgallo dunha planta de alfábega está a desenvolver novas raíces adventicias a partir dun pequeno anaco de talo, formando unha nova planta.
Entre os criterios que se propuxeron para ser considerado un organismo atópanse:
reprodución autónoma, crecemento e metabolismo Non compartimentabilidade: unha estrutura non se pode dividir sen perder funcionalidade. Richard Dawkins describiuno como "a calidade de ser o suficientemente heteroxéneo na súa forma como para deixar de ser funcional se se corta pola metade". Con todo, moitos organismos poden cortarse en pedazos que logo crecen ata converterse en organismos completos. individualidade: a entidade posúe simultaneamente singularidade xenética, homoxeneidade xenética e autonomía. unha resposta inmunitaria, que separa o propio do estraño. "anti-entropía", a capacidade de manter a orde, un concepto proposto por primeira vez por Erwin Schrödinger; ou, noutras palabras, que a teoría da información de Claude Shannon pode utilizarse para identificar organismos capaces de manter por si mesmos o seu contido informativo.
Outros científicos pensan que o concepto de organismo é inadecuado en bioloxía; que o concepto de individualidade é problemático; e, desde un punto de vista filosófico, cuestionar se tal definición é necesaria.
Entre os casos problemáticos inclúense os organismos coloniais: por exemplo, unha colonia de insectos eusociais cumpre criterios tales como a organización adaptativa e a especialización xerme-somática. Se é así, o mesmo argumento, ou un criterio de alta cooperación e baixo conflito, incluiría algunhas asociacións mutualistas (por exemplo, os liques) e sexuais (por exemplo, os peixe sapo) como organismos. Se se produce a selección de grupos, entón un grupo podería considerarse un superorganismo, optimizado pola adaptación do grupo.
Outra opinión é que atributos como a autonomía, a homoxeneidade xenética e a singularidade xenética deben examinarse por separado, en lugar de esixir que un organismo os posúa todos. Segundo este punto de vista, a individualidade biolóxica ten múltiples dimensións, o que dá lugar a varios tipos de organismos. Organismos con diferentes niveis de organización biolóxica miniatura|Un lique está formado por un corpo composto principalmente por fungos, con algas unicelulares ou cianobacterias (verdes) intercaladas na estrutura, e un microbioma bacteriano. As especies son interdependentes entre si, como as células dun organismo multicelular. Os diferentes niveis de organización biolóxica dan lugar a interpretacións potencialmente diferentes da natureza dos organismos. Un organismo unicelular é un microorganismo como os Protistas, as bacterias ou as arqueas, composto por unha soa célula, que pode conter estruturas funcionais chamadas orgánulos. Un organismo multicelular como un animal, unha planta, un fungo ou un alga está composto por moitas células, a miúdo especializadas. Un organismo colonial como un sifonóforo é un ser que funciona como un individuo, pero está composto por individuos que se comunican entre si. Un superorganismo é unha colonia, como a das formigas, formada por moitos individuos que traballan xuntos como unha soa unidade funcional ou unidade social. O mutualismo é unha asociación entre dúas ou máis especies na que cada unha satisfai algunhas das necesidades da outra. Un lique está formado por fungi e algas ou cianobacterias, cun microbioma bacteriano; xuntos, son capaces de prosperar como un tipo de organismo, cuxos compoñentes teñen funcións diferentes, en hábitats como as rochas secas, onde ningún deles podería crecer por si só. Os biólogos evolutivos David Queller e Joan Strassmann afirman que a "organismalidade" evolucionou socialmente, a medida que grupos de unidades máis simples (desde as células cara arriba) chegaron a cooperar sen conflitos. Propoñen que a cooperación se utilice como "trazo definitorio" dun organismo. + A visión de Queller e Strassmann dos organismos como entidades cooperativas en diferentes niveis de organización biolóxica. Nivel Exemplo Composición Metabolismo,crecemento,reprodución Cooperación Virus Virus do mosaico do tabaco Ácido nucleico, proteína Non Sen metabolismo, polo tanto non está vivo, din moitos biólogos; non é un organismo, pero evolucionan, os seus xenes colaboran para manipular o hóspede Organismo unicelular Paramecio Unha célula, con orgánulos como, por exemplo, os cilios para funcións específicas Si sinalización intercelular (interorganísmica) Enxame de protistas Dictyostelium (mofo celular viscoso) amoeba unicelular Si Amoebas unicelulares de vida libre durante a maior parte da súa vida; forman enxames e agrúpanse formando unha lesma multicelular, con células que se especializan para formar un talo morto e un corpo frutífero. Organismo multicelular Fungos formadores de cogomelos Células agrupadas en órganos con funcións específicas (por exemplo, a reprodución) Si Especialización celular, comunicación Relación sexual permanente Peixe sapo Macho e femia unidos permanentemente Si O macho proporciona os gametos masculinos ; a femia realiza todas as demais funcións Mutualismo Lique Organismos de diferentes especies Si Os fungos proporcionan estrutura, absorben auga e minerais; as algas realizan a fotosíntese Uniuse á colonia Siphonophora Zooides unidos Si Especialización do organismo; sinalización interorganismática Superorganismo Colonia de formigas Individuos que viven xuntos Si Especialización do organismo (moitas formigas non se reproducen); sinalización interorganismos