Francisco Javier Echarte Reula, nado en Huesca, España o 4 de abril de 1933 e falecido en Sevilla, España, o 3 de setembro de 2021, foi un matemático español.
Traxectoria Cursou o Bacharelato no Colexio dos Escolapios de Zaragoza. Desde cedo mostrou unha especial aptitude polas matemáticas, o que o levou a orientar nese ámbito a súa carreira académica. Realizou os estudos universitarios na Facultade de Matemáticas da Universidade de Zaragoza, onde se licenciou en xuño de 1955. Ese mesmo ano comezou a exercer como profesor axudante e encargado de cátedra na mesma universidade durante os cursos 1955-56, 1956-57 e 1957-58. Paralelamente preparou oposicións para a Escola de Peritos e para institutos de ensino secundario.
En 1959 obtivo por oposición a cátedra de Matemáticas do Instituto de Ensino Medio de Vigo, centro no que permaneceu ata 1965, compatibilizándoa cunha praza de profesor numerario na Escola de Peritos Industriais de Vigo. En Vigo residiu durante sete anos, período no que, ademais da súa actividade docente, preparou a súa tese de doutoramento. Para iso desprazábase cada fin de semana a Santiago de Compostela, onde impartía clases o seu director, o profesor Enrique Vidal Abascal, quen lle aconsellou realizar unha estancia en Liexa para ampliar formación.
En 1965 regresou a Zaragoza, onde se doutorou en Matemáticas tras a defensa da súa tese de doutoramento, titulada Medidas en espazos foliados e en espazos homoxéneos. Aplicación á xeometría integral, dirixida, como xa se indicou, por Enrique Vidal Abascal.
Nese mesmo ano 1965 obtivo por oposición a cátedra de Matemáticas do Instituto de Ensino Medio Miguel Servet, que compatibilizou cunha praza de profesor adxunto na Universidade de Zaragoza, entre 1965 e 1970, e outra de profesor numerario na Escola de Peritos Industriais de Zaragoza durante o curso 1970-71.
Durante eses anos participou como profesor convidado en varias universidades estranxeiras, en particular na Facultade de Ciencias de Liexa, no Institut de Recherche Mathématique Avancée da Universidade de Estrasburgo e no Centro Internacional de Matemática en Varenna (Italia).
En 1971 obtivo a cátedra de Xeometría V da Universidade de Sevilla , incorporándose á Facultade de Ciencias a comezos do curso 1971-72. En Sevilla, fundou en 1971 o Departamento de Xeometría e Topoloxía, do que foi director ata 1988. Así mesmo, exerceu como vicedecano da Facultade de Matemáticas en dous períodos distintos (novembro de 1974 a xaneiro de 1979 e marzo de 1982 a outubro de 1983), e como secretario do Departamento de Álxebra, Computación, Xeometría e Topoloxía (hoxe desaparecido), entre 1988 e 1991.
Vida persoal Durante a súa estancia en Zaragoza, casou con Ana Feliú Loriente na capela do Instituto de Ensino Medio Miguel Servet o 1 de maio de 1971. O matrimonio pasou a residir en Sevilla, cidade onde naceron as súas dúas fillas, Ana e Pilar, e catro netos, e na que e permaneceu ata o seu falecemento, rodeado da súa familia máis próxima.
Obra científica A liña de investigación de Echarte centrouse no estudo dos grupos de Lie e as álxebras de Lie, materia cuxos fundamentos explicaba na disciplina de Xeometría V. Foi investigador responsable do Grupo PAIDI de investigación «Xeometría Diferencial» (FQM-326) ata o ano 2002 . Publicou máis de trinta artigos sobre álxebras de Lie en revistas de impacto e participou en numerosos congresos e xornadas, tanto nacionais como internacionais. Dirixiu once teses de doutoramento; entre os seus doutorandos, catro chegaron a ser catedráticos de universidade e outros cinco profesores titulares.
Recoñecemento En maio de 2003, os seus compañeiros do departamento organizaron unha xornada de homenaxe con motivo do seu 70 aniversario. O programa e desenvolvemento dese acto quedou recollido nun libro publicado para a ocasión.
Testemuños As súas clases gozaron sempre dun grande aprecio por parte do alumnado, que o recorda como unha persoa afable, de carácter alegre e cun punto de ironía, aínda que sempre tratada con elegancia. Entre as lembranzas transmitidas polos seus estudantes temos as seguintes:
«(...) evoco nestes momentos a afortunada comparación que fixo co lombo dun camelo para exemplificar un tipo especial de superficie. En resumo, a don Francisco non lle faltaba chispa nin sentido do humor (...)». (Luis Bernal en )
«Recordo que nunha das súas clases presentouse cun paquete de patacas fritas e, sen pensalo dúas veces, púxose a explicarnos os diferentes tipos de puntos que existen nunha superficie. Deste xeito, os puntos elípticos, os hiperbólicos, etc., foron aparecendo ante a nosa vista en forma de minúsculos puntos de pataca sinalados cun bolígrafo BIC da época». (Juan Núñez Valdés en).
Notas
Categoría:Matemáticos de España Categoría:Nados en Huesca Categoría:Nados en 1933 Categoría:Finados en 2021 Categoría:Alumnos da Universidade de Zaragoza Categoría:Profesores de educación secundaria Categoría:Profesores da Universidade de Zaragoza Categoría:Catedráticos da Universidade de Sevilla