A disforia de xénero, antes denominada trastorno de identidade de xénero, é un diagnóstico psiquiátrico que involucra un malestar significativo asociado a unha discordancia entre a identidade de xénero e o sexo asignado ao nacer, co que as persoas afectadas non se identifican nin senten e perciben como propio. Este concepto foi introducido polo psicólogo neozelandés John Money.

A OMS deixou de consideralo como un trastorno psiquiátrico, posto que mentres que o trastorno de identidade de xénero estaba clasificado como un trastorno mental na CIE-10 CM, a discordancia de xénero está clasificada como un cadro relacionado coa saúde sexual na CIE-11 CM. Á súa vez, no DSM-5 (publicado pola Asociación Estadounidense de Psiquiatría) foi reclasificado, movéndose da categoría de trastornos sexuais cara a unha propia, e renombrado como disforia de xénero. Este cambio ten o obxectivo de evitar a estigmatización cara os individuos transxénero. Nesta reclasificación aclárase que a desconformidade de xénero non constitúe enfermidade mental, senón que o elemento crítico da disforia de xénero é a presenza de malestar clinicamente significativo asociado á condición de xénero.

Desta maneira, a disforia de xénero non debe confundirse coa desconformidade de xénero —as condutas que non coinciden co comportamento socialmente asociado a un xénero—, tampouco con orientación sexual, nin a identidade de xénero, xa que estas non son trastornos mentais. É importante facer unha aclaración: non todas as persoas trans teñen disforia de xénero nin todas as persoas con disforia de xénero son trans.

As causas da disforia de xénero son descoñecidas, pero a identidade de xénero reflicte probablemente factores xenéticos, biolóxicos, ambientais, sociais e culturais. O tratamento da disforia de xénero pode incluír asesoramento ou psicoterapia, apoio á expresión de xénero do individuo ou o seu desexo de terapia hormonal ou cirurxía, pero non debe consistir en disuadir ao individuo da súa identidade de xénero, senón axudalo a adecualo a ela.

Definición O termo disforia, como oposto a «euforia», designa un desgusto, desaxuste ou malestar significativo. A disforia de xénero, por tanto, fai referencia ao malestar intenso, que non se reduce unicamente ao desgusto ou á inconformidad, que afecta negativamente as actividades cotiás dunha persoa e que está asociado co seu sexo ou xénero. Cabe sinalar que non todas as persoas transgénero ou transexuais experimentan disforia de xénero, por tanto a disforia de xénero non pode confundirse co simple feito de que unha persoa sexa transexual ou transgénero.

Medicina A disforia de xénero é o termo co que en 1973 o médico John Money, e a partir de aí a psiquiatría, designaba ao que en 1953 o tamén médico Harry Benjamin chamara transexualidad. Na actualidade, a transexualidade e a disforia de xénero son termos distintos.

A disforia de xénero está incluída no DSM-5 ou Manual diagnóstico e estadístico dos trastornos mentais. Mentres que no CIE-10 estivo un trastorno similar ao que se lle denominou trastorno de identidade de xénero e que posteriormente foi descartado como trastorno psiquiátrico, dado que pasou a ser chamado discordancia de xénero e agora está clasificado como unha condición relacionada coa saúde sexual na CIE-11 CM.

Para realizar un diagnóstico de disforia de xénero, debe existir unha marcada diferenza entre o xénero expresado ou experimentado pola persoa e o que outros lle asignarían, e isto debe haberse mantido por, polo menos, seis meses. Nos nenos, o desexo de ser doutro xénero debe estar presente e verbalizado. En segundo lugar, é necesario que existan tamén probas de malestar persistente provocadas polo sentimento de inadecuación asociado ao seu sexo ou xénero. É dicir, para efectuar o diagnóstico da disforia de xénero, deben existir probas de malestar clinicamente significativo ou deterioración social, laboral ou doutras áreas importantes da actividade do individuo. É importante descartar a nenos e adolescentes cuxa conduta simplemente non encaixa no estereotipo cultural de masculinidad ou femineidad.

Na actualidade non existe un método obxectivo para diagnosticar xa que este depende exclusivamente do que manifeste o afectado, ou a súa contorna, o que en ocasións está distorsionado, con ou sen intencionalidade.

Causas da disforia de xénero As causas seguen sendo descoñecidas, aínda que se tomaron en consideración hipóteses biolóxicas, psicolóxicas e mesmo sociolóxicas. Desde as explicacións non médicas moitos sectores esixen que deixe de considerarse un trastorno psiquiátrico.

Campaña contra a patoloxización Desde o ano 2007, cada mes de outubro, a campaña Stop Trans Pathologization convoca un Día Internacional de Acción pola Despatologización Trans, con manifestacións e outras actividades en diversas cidades no mundo simultaneamente.

Os obxectivos principais da campaña foron a retirada do «trastorno da identidade de xénero» da CIE da Organización Mundial da Saúde), e a loita polos dereitos sanitarios das persoas transexuais. Para facilitar a cobertura pública da atención sanitaria trans-específica, a campaña Stop Trans Pathologization propuxo a inclusión dunha mención non patologizante na CIE-11. Posteriormente, a Organización Mundial da Saúde retirou o «trastorno de identidade de xénero» como trastorno psiquiátrico e paso a chamarse «discordancia de xénero» e actualmente é clasificado como unha condición relacionada coa saúde sexual polo CIE-11.

O artigo 18 dos Principios de Yogyakarta e a Guía do activista para usar os Principios de Yogyakarta son contrarios á lista de enfermidades mentais.Guía del activista para usar los Principios de Yogyakarta, p. 100 .

No mes de xullo do ano 2016, un grupo de investigadores financiados polo Instituto Nacional de Psiquiatría da Cidade de México presentaron un estudo que daba respaldo á solicitude á Organización Mundial da Saúde (OMS) para a retirada da disforia de xénero da sección de «trastornos mentais». O estudo mexicano foi o primeiro dunha lista de traballos na mesma liña feitos en Brasil, India, Francia, Suráfrica e o Líbano que foron presentados en 2018, na actualización da clasificación CIE-10 cara á nova lista CIE-11. Estes estudos teñen como obxectivo sinalar que o factor causal do malestar que experimentan as persoas transexuais e que levou a definir un trastorno mental, non ten a súa orixe na súa identidade e condición sexual, senón no rexeitamento e a discriminación que teñen que afrontar por esta. Os autores dos estudos consideran que o propio diagnóstico contribúe á estigmatización e, dese modo, reforza o problema.

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos Condutismo Heurística Trastorno histriónico da personalidade Psicoloxía Identidade sexual Diferenzas de xénero Distinción entre sexo e xénero Historia transxénero Teoría queer

Categoría:Termos de psicoloxía Categoría:Psiquiatría

Notas