A Gonbad-e Qabus ou Torre Gonbad-e Qabus (persa برج گنبد قابوس) é un monumento en Gonbad-e Qabus, Irán, e Patrimonio da Humanidade da UNESCO desde 2012. Marca a tumba do gobernante Ziyárida Qabus (978–1012), e construíuse durante a súa vida en 1006/7. É unha torre cilíndrica que alcanza uns 61 m e pódese ver desde uns 30 km de distancia.; ; . A cidade epónima recibe o nome do monumento.
Considerada unha obra mestra da arquitectura iraniana, segundo Oleg Grabar, consegue un "equilibrio case perfecto entre un propósito (gloria principesca máis alá da morte), unha forma (torre cilíndrica transformada nunha estrela) e un único material (ladrillo)". A torre Gonbad-e Qabus é a tumba-torre máis coñecida do norte de Irán e apareceu en moitas publicacións.
Construción, plano e deseño As bandas de inscrición da torre, escritas en prosa rimada, afirman que Qabus ordenou a construción dos cimentos da torre durante a súa vida, en 1006/7. Foi un príncipe da dinastía ziyárida, que tiña a súa sede na histórica rexión de Tabaristán do norte de Irán. No século XI, esta rexión aínda estaba a sufrir a conversión do zoroastrismo ao islam.
A data de fundación do monumento indícase en dous estilos de calendario: solar iraniano e lunar islámico. O monumento ten un diámetro interior de 9,67 m na súa base. Segundo Sheila S. Blair (2002), a entrada do edificio contén algunhas das primeiras evidencias do desenvolvemento da estrutura moqarnas (é dicir, bóveda de estalactitas) en Irán. En termos de deseño, a torre Gonbad-e Qabus parécese a outras torres cilíndricas de tumbas no Mar Caspio litoral de Irán. Non obstante, a torre Gonbad-e Qabus difire doutros exemplos pola súa "altura extraordinaria". Tendo en conta o seu teito cónico, a torre mide aproximadamente 50 m sobre o chan, isto é tres veces o seu diámetro exterior. Sheila S. Blair sinala:
Oleg Grabar (1975) escribiu que a torre Gonbad-e Qabus "pertence claramente á categoría xeral de arquitectura secular para consumo conspicuo". Mentres discutía as formas das tumbas das torres do norte de Irán (que inclúe a torre Gonbad-e Qabus), Grabar afirmou que poden estar relacionadas coas estruturas funerarias zoroástricas. Segundo el, a ligazón coas estruturas funerarias zoroástricas está "fortemente suxerida". El cita como exemplos o uso do calendario solar persa na inscrición do Gonbad-e Qabus, así como o uso ocasional do persa medio (pahlavi) noutras torres funerarias do norte de Irán. Segundo Melanie Michailidis (2009), a influencia zoroástrica está "manifestamente presente" nas torres funerarias do norte de Irán, e pódese ver na súa altura, propósito e formas. Ela argumenta que as torres construíronse polos ziyáridas e os bavándidas para emular "os mausoleos principescos perdidos dos sasánidas".
Aínda que a torre está destinada a ser o mausoleo de Qabus, non hai ningún corpo enterrado no seu interior, de xeito similar ás outras torres funerarias do norte de Irán. Segundo a lenda, Qabus enterrárono nun cadaleito de cristal, colgado do teito con cadeas. Michailidis engade que o "fracaso dos escavadores á hora de atopar un corpo podería parecer dar credibilidade a esta historia". Ela explica que as torres utilizáronse de xeito sincrético. Os corpos colocábanse dentro das tumbas, pero levantábanse do chan, descansando sobre unha plataforma "composta por algún material impermeable". Como Tabaristán aínda estaba en proceso de islamización nese momento, o sincretismo sería unha explicación lóxica segundo Michailidis. A torre de Qabus cumpre numerosos criterios para desfacerse dos mortos ao xeito zoroástrico, pero non encaixa "obviamente" na categoría dun "xeito zoroástrico ortodoxo de desfacerse dos mortos", nin coincide cun "enterro musulmán axeitado".
Referencias culturais
A torre é o obxectivo dunha sinuosa misión xeográfica no diario de viaxes autobiográfico de Robert Byron The Road to Oxiana (1937).
Galería
Notas
Referencias
Véxase tamén
Bibliografía
Outros artigos Patrimonio da Humanidade en Irán
Ligazóns externas
Categoría:Patrimonio da Humanidade en Irán