A Semana Santa de Sevilla é unha festa cristiá que conmemora a Paixón, Morte e Resurrección de Cristo na cidade de Sevilla. Entre o Domingo de Ramos e o Domingo de Resurrección, sesenta irmandades realizan estación de penitencia ata a catedral da cidade.Hermandades, na páxina do Consello Xeral de Irmandades e Confrarías da Cidade de Sevilla. Consultado o 01/03/2023. Luengo Mena, op. cit., p. 15. Nos días previos, o Venres de Dores e o Sábado de Paixón, 16 irmandades e agrupacións parroquiais procesionan pola cidade sen acceder á catedral.

Ademais da súa dimensión relixiosa, a Semana Santa sevillana é un fenómeno sociocultural, turístico e económico de grande importancia para a cidade. En 1980 foi declarada festa de interese turístico internacional. Constitúe unha das grandes festas de primavera da cidade, xunto coa Feira de Abril.

A saída procesional é o principal culto externo das irmandades. Ao longo do ano, estas tamén celebran outros cultos internos aos seus titulares, como novenas, septenarios, quinarios, triduos e beixamáns. O Consello Xeral de Irmandades e Confrarías de Sevilla é o órgano encargado de regular o conxunto das procesións, axilizar trámites e acordos coas institucións oficiais e controlar os horarios de paso pola ruta establecida no centro histórico, coñecida como carreira oficial.

Historia miniatura|Entrada do paso de Xesús do Gran Poder na igrexa de San Lourenzo en 1914. miniatura|O paso de palio da Macarena saíndo da catedral en 1928.

Aínda que durante a Idade Media xa existían confrarías, non foi ata o século XVI cando se consolidaron as irmandades de paixón ou penitencia como asociacións que veneraban a Paixón e Morte de Cristo e lle rendían culto mediante unha saída procesional.Gutiérrez, op. cit., p. 16.

Nos seus inicios, as confrarías sevillanas facían estación de penitencia a igrexas ou conventos próximos ao seu templo. No sínodo de 1604, o cardeal Fernando Niño de Guevara estableceu algunhas normas que forman o xermolo da actual Semana Santa de Sevilla: as confrarías quedaban obrigadas a realizar a estación de penitencia á catedral, mentres que as de Triana debían facela á igrexa de Santa Ana; tamén se ordenaba vestir túnicas sinxelas de lenzo basto e prohibíase ás mulleres disciplinarse.

Durante o século XVIII, a Semana Santa atravesou unha profunda crise, relacionada co decaemento económico e demográfico da cidade. No século XIX tivo que afrontar diversos altibaixos. Por unha banda produciuse a invasión francesa de Sevilla, entre 1810 e 1812. Entre 1820 e 1825 non procesionou ningunha confraría, e cara a 1850 só había confrarías na rúa o Xoves Santo, a Madrugá e a tarde do Venres Santo. A desamortización de Mendizábal de 1836 supuxo a perda ou dispersión de moitos bens eclesiásticos que estaban nos mosteiros, e o anticlericalismo da Xunta da Revolución de 1868 supuxo o peche de nove conventos, once parroquias e a destrución de corenta e nove igrexas na cidade.

A finais do século XIX, durante a Restauración borbónica, as confrarías rexurdiron en número e esplendor, e a celebración comezou a ser considerada tamén un atractivo turístico para a cidade e a súa economía. Na Semana Santa de 1870 saíron en procesión once confrarías.

Neste novo auxe tamén influíu a instalación en Sevilla de María Luísa Fernanda de Borbón, irmá da raíña Isabel II de España, e do seu esposo, Antonio de Montpensier. Ambos impulsaron de novo a Semana Santa, cunha pegada moi visible en confrarías como Montserrat ou a Lanzada. En 1850 creouse a tradición do Santo Enterro Magno, coa participación de diversos pasos e confrarías, que desde entón se celebra sen periodicidade fixa.

miniatura|Paso de misterio da Irmandade dos Panadeiros arredor de 1926.

Durante a Segunda República Española produciuse unha etapa de tensión social e política que afectou á celebración. En 1932 as xuntas de goberno das irmandades decidiron non saír en procesión. O alcalde José González Fernández de Labandera, coñecedor da transcendencia desta medida, tratou nas súas declaracións de estimular a normalidade das procesións e garantir a súa celebración. A Irmandade da Estrela foi a única que, contravindo o acordo conxunto das irmandades, procesionou o Xoves Santo, nun percorrido no que se produciron varios incidentes violentos; o máis grave foi protagonizado por un militante anarquista que disparou contra o paso da Virxe.

Na decisión de non saír en procesión, tomada polas irmandades, combináronse por unha banda o temor aos posibles ataques que puidesen producirse e, pola outra, a utilización da suspensión como ferramenta política contra as disposicións do goberno republicano en materia relixiosa. Durante 1933 repetíuse a decisión e, en 1934, tras a vitoria da CEDA, catorce confrarías volveron saír dos seus templos durante as festas.

En 1965, o cardeal Bueno Monreal aprobou a realización da misión xeral, pola que varias confrarías levaron algunhas das súas imaxes titulares a barrios afastados da cidade, mentres que outras celebraron procesións extraordinarias.

En 1980, a Semana Santa de Sevilla recibiu a declaración de festa de interese turístico internacional xunto coas de Valladolid, Zamora, Málaga e Cuenca. Xa a finais do século XX, debido ao aumento do número de confrarías, que pasaban de 57, decidiuse que as novas corporacións non realizasen a carreira oficial e procesionasen o Venres de Dores e o Sábado de Paixón polas súas freguesías. Con todo, en 2007 autorizouse a saída da Irmandade do Carmen Doloroso o Mércores Santo; en 2008 autorizouse tamén a Irmandade de San Pablo o Luns Santo, e en 2010 a Irmandade do Sol na tarde do Sábado Santo. As procesións foron suspendidas en 2020 e 2021 por mor da pandemia de COVID-19.

Evolución do número de confrarías entre 1758 e 1990 Entre 1758 e 1808 saíron unha media anual de 10,68 confrarías, cun mínimo de dúas en 1795 e de tres en 1787. O máximo foi en 1775, con dezanove confrarías. Entre 1809 e 1874 saíron unha media de 8,54 confrarías por ano, o que supón unha baixada de máis de dúas confrarías con respecto ao período anterior. Neste período houbo sete anos nos que non saíu ningunha irmandade. En 1875 o número de confrarías ascendía a 35 e foi aumentando ao longo do século XX, ata acadar as 40 en 1901, as 50 en 1948 e as 57 en 1990.

Dolorosas coroadas

Carteis da Semana Santa Cada ano, o Consello Xeral de Irmandades e Confrarías da Cidade de Sevilla encarga o cartel da Semana Santa a un artista, que plasma a súa visión particular da celebración. Entre os autores dos carteis figuran os seguintes:

Ano Autor 1988 J. I. Velasco González 1989 José Ant. Zamora Moya 1990 Antonio Pérez González 1991 Antonio Pérez González 1992 Joaquín Sáenz 1993 Juan Roldán 1994 Francisco García Gómez 1995 Francisco Maireles 1996 Francisco Borrás 1997 Juan Valdés 1998 Justo Girón 1999 Antonio Agudo 2000 Antonio Zambrana 2001 Santiago del Campo 2002 Manuel Sánchez Arcenegui 2003 Daniel Puch Rodríguez-Caso 2004 Juan Antonio Rodríguez Hernández 2005 Juan Francisco Cárceles Pascual 2006 Ignacio Cortés Martínez 2007 Isabel Sola Márquez Ano Autor 2008 Emilio Díaz-Cantelar Costas 2009 Juan Antonio Huguet Pretel 2010 Luis Rizo Haro 2011 Juan Manuel Calle González 2012 Antonio Dubé de Luque 2013 Nuria Barrera Bellido 2014 Beatriz Barrientos Bueno 2015 Raúl Berzosa Fernández 2016 César Ramírez Martínez 2017 José María Pérez-Cerezal 2018 José Gutiérrez Aragón 2019 Fernando Vaquero Valero 2020 Daniel Bilbao Peña 2021 Chema Rodríguez 2022 Manolo Cuervo 2023 Daniel Franca Camacho 2024 Salustiano García Cruz 2025 Virginia Saldaña 2026 Antoine Cas

O pregón da Semana Santa

Organización e carreira oficial miniatura|Bosquexo do percorrido das irmandades pola carreira oficial. miniatura|Palcos na praza de San Francisco, dentro da carreira oficial, antes do paso das confrarías. miniatura|Praza da Virxe dos Reis, pola que as confrarías saen da catedral.

Primitivamente, as irmandades de Sevilla realizaban o seu percorrido polos arredores das igrexas onde tiñan a súa sede. Desde 1604, en tempos do cardeal arcebispo Niño de Guevara, establecéronse as primeiras pautas de organización. As irmandades sevillanas tiñan a obriga de facer estación de penitencia na catedral, mentres que as de Triana debían facela na igrexa de Santa Ana. En 1830, a Irmandade da O foi a primeira confraría trianeira que atravesou o antigo ponte de barcas para dirixirse tamén á catedral.

Denomínase carreira oficial ao itinerario común que deben seguir todas as irmandades no seu traxecto cara á catedral. Marcada oficialmente polo Consello Xeral de Irmandades e Confrarías de Sevilla, comeza na praza da Campana, continúa pola rúa Sierpes, segue pola praza de San Francisco e pola avenida da Constitución, e remata na catedral, á que as confrarías acceden pola porta de San Miguel e da que saen pola porta de Palos. Ao comezo da carreira oficial, na Campana, sitúase o palquiño do consello, onde as irmandades solicitan a venia para realizar o seu percorrido.

A orde teórica establecida de paso das confrarías pola carreira oficial é a inversa á súa antigüidade, agás na Madrugá, na que a orde é inversa e pasa en primeiro lugar a máis antiga. Non obstante, razóns organizativas e de horario alteran esta orde en diversos casos.

Cabido de toma de horas O cabido de toma de horas quedou establecido no sínodo de 1604. Celébrase na catedral nos días previos á Semana Maior e nel dáse lectura ás variacións de itinerarios e horarios concedidas para as estacións penitenciais das confrarías. A este cabido asisten o Consello Xeral de Irmandades e representantes das irmandades.

Nos seus comezos, o procedemento desenvolvíase o Martes Santo na capela das Doncelas da catedral, coa presenza de todos os irmáns maiores e ás veces tamén dos mordomos. Entre 1844 e 1880 realizouse no antecabido catedralicio. A partir de 1880 pasou a celebrarse o Sábado de Paixón. Durante o século XX celebrouse en distintos puntos da catedral, e actualmente ten lugar na Capela Real. Desde hai anos celébrase catorce días antes do Domingo de Ramos.

Días de Paixón

Venres de Dores É a primeira xornada na que saen nazarenos. Procesionan sete corporacións polas súas respectivas freguesías:

Irmandade de Pino Montano: naceu nos anos oitenta nun colexio do barrio de Pino Montano. O misterio mostra a Xesús de Nazaret sendo prendido no Horto das Oliveiras. A Virxe do Amor procesiona no seu paso de palio. Irmandade de Paixón e Morte: fundada en 1991 para reavivar o culto a dúas antigas advocacións trianeiras, o Cristo de Paixón e Morte e a Virxe do Desconsolo. En xaneiro de 2011 foi nomeada irmandade de penitencia. Irmandade da Coroa: xa existía en 1340, aínda que o culto foi restablecido en 1990. Realiza unha procesión polo contorno da catedral desde a igrexa do Sagrario. Procesiona un só paso, no que figura Xesús abrazando a cruz, «ao revés» de como adoita portarse nas representacións de Xesús Nazareno. Irmandade da Misión: fundouse en 1948 como irmandade de gloria. Ten a súa sede na parroquia de San Antonio María Claret de Heliópolis. Desde 1983 unha agrupación desta parroquia procesionou coa Virxe do Amparo o Venres de Dores, incorporándose a esta irmandade en 1987. O Cristo da Misión, coa cruz ao ombreiro, comezou a procesionar en 1988. Irmandade de Bellavista: fundada en 1992 na parroquia do Doce Nome de Bellavista. Os seus titulares son un Cristo Cativo, de Antonio Castillo Lastrucci, e unha Virxe, de Luis Álvarez Duarte. O Señor procesiona nun misterio que representa o momento no que Pedro corta a orella a un saión que acode prender a Xesús en Xetsemaní.Hermandades de Sevilla, na páxina do Consello Xeral de Irmandades e Confrarías de Sevilla. Consultado o 14/04/2011.