O río Níxer é un longo río da África Occidental que flúe en direccións NE, SE e S a través de Guinea, Malí, Níxer, Benín e Nixeria, até desaguar no golfo de Guinea (océano Atlántico) formando o gran delta do Níxer. Ten unha lonxitude de 4180 km, que o sitúan como o terceiro río máis longo de África —tras o Nilo e o Congo— e o 13.º máis longo do mundo. A súa orixe atópase nas Terras Altas de Guinea no sueste de Guinea preto da fronteira con Serra Leoa. Drena tamén unha gran conca de 2.117.700 km², a undécima do mundo e a cuarta de África (avantaxada só pola do Nilo, o Congo e a do lago Chad).; dispoñible en liña en Google Books
É un río navegable desde Bamaco (Malí), o que o converte na principal vía de comunicación, transporte e comercio entre os países da zona. O seu principal afluente é o río Benue. Na súa confluencia con outro dos seus afluentes, o Bani, no centro de Malí, o Níxer bifúrcase e forma un delta interior, unha área pantanosa duns 400 km de lonxitude. Nesta rexión atópanse cidades como Mopti, Sévaré e Djenné.
upright|miniatura|O Níxer en Koulikoro, Malí. Etimoloxía O nome de Níxer, que é o nome usado polos xeógrafos europeos, probablemente provén do termo bérberes usado polos tuaregs "ger-n-ger" que significa "río de ríos".
O Níxer ten diferentes nomes nos distintos idiomas da rexión: Fula: Maayo Jaaliba Mandinga: Jeliba or Joliba "río grande" Tuareg: Eġərəw n-Igərǝwăn "río de ríos" Songai: Isa beri "o río" Zarma: Isa Beeri "río grande" Hausa: Kwara Nupe: Èdù Ioruba: Ọia "chamado así pola deusa ioruba Ọia, que se cre que encarna o río» Igbo: Orimiri or Orimili "auga grande" Ijaw: Toru Beni "a auga do río"
O uso máis antigo do nome "Níxer" para o río é do explorador mourisco León o Africano no seu Della descrittione dell’Africa et delle cose notabili che ivi sono, publicado en italiano en 1550. Non obstante, "Nigris" foi xa o nome dun río en África occidental, como mencionan Plinio o Vello e Solino, entre outros. Se este río era o mesmo que o Níxer actual, ou se se trataba máis ben do río tamén coñecido como Ger (actualmente coñecido como Oued Guir, en Marrocos), é obxecto de debate. Dicíase que este Níxer dividía «África propiamente dita» da terra dos etíopes (occidentais) ao sur, e o seu nome (así como o do río Ger) podería provir da frase beréber «gr-n-grwn» que significa «río de ríos», como o nome actual tuareg do río Níxer.
Os mapas medievais europeos aplicaban o nome de «Níxer» ao curso medio do río, na actual Malí, pero «Quorra» («Kworra») ao curso inferior na actual Nixeria, xa que naquela época non se recoñecía que fosen o mesmo río. Cando as potencias coloniais europeas comezaron a enviar barcos ao longo da costa occidental de África nos séculos XVI e XVII, postulouse a miúdo que o río Senegal era o extremo marítimo do Níxer. Pensábase que o delta do Níxer, que desembocaba no Atlántico a través de pantanos de mangleirais e miles de brazos secundarios ao longo de máis de 160 km, pensábase que eran zonas húmidas costeiras. Foi só coas visitas no século XVIII de Mungo Park, quen viaxou polo río Níxer e visitou os grandes imperios sahelianos da súa época, que os europeos identificaron correctamente o curso do Níxer e estenderon o nome a todo o seu curso.
As nacións modernas de Nixeria e Níxer toman o seu nome do río, o que marca a disputa das reclamacións nacionais por parte das potencias coloniais da conca do río Níxer «superior», «inferior» e «medio» durante a conquista de África a finais do século XIX. Historia
miniatura|upright|Cultivo de arroz africano, "Oryza glaberrima", ao longo do río Níxer, en Níxer. Este cultivo se domesticó por primeira vez ao longo do río.
miniatura|upright|Reconstrución da Cosmografía de Rávena situada nun mapa tolemaico. O "río Ger" é visible na parte inferior. Obsérvese que, seguindo a Tolomeo, está situado xusto ao sur da terra dos garamantes, na actual Libia, o que limita o continente ao norte coa terra que se estende desde o centro do Sáhara.
miniatura|upright|Mapa da África Occidental de 1561, elaborado por Girolamo Ruscelli, a partir da tradución ao italiano do Atlas de Tolomeo "A geografia di Claudio Tolomeo alessandrino, Nuovamente tradotta di Greco in Italiano". O autor tentaba conciliar a información obtida do comercio portugués ao longo da costa co mapa mundial de Tolomeo. Postúlase que as desembocaduras do río Senegal e do río Gambia desembocan nun lago, que tamén alimenta o "Ger»/«río Níxer", que á súa vez alimenta o "lago Nilo" e o río Nilo.
Ao final do período húmido africano, fai uns 5500 anos, o actual deserto do Sáhara, que no seu día foi unha sabana, sufriu un proceso de desertificación. A medida que as especies vexetais diminuíron drasticamente, os seres humanos emigraron á fértil rexión do recodo do río Níxer, con abundantes recursos, incluíndo plantas para pastoreo e pesca. Do mesmo xeito que no Crecente Fértil, moitos cultivos alimentarios foron domesticados na rexión do río Níxer, entre eles o ñame, o arroz africano (Oryza glaberrima) e o paínzo perla. A aridificación do Sáhara podía desencadear, ou polo menos acelerado, estas domesticaciones. A agricultura, así como a pesca e a gandaría, deron lugar ao xurdimento de asentamentos como Djenné-Djenno no delta interior, agora Patrimonio da Humanidade.
A rexión do recodo do Níxer, no Sahel, foi un punto clave de orixe e destino para o comercio transahariano, que alimentou a riqueza de grandes imperios como os de Ghana, Malí e Songai. Os principais portos comerciais ao longo do río, incluídos Tombuctú e Gao, convertéronse en centros de aprendizaxe e cultura. O comercio coa rexión do recodo do Níxer tamén trouxo o islam á rexión aproximadamente no século XIV d. C. Gran parte da conca norte do Níxer segue sendo musulmá hoxe en día, aínda que a parte sur do río tende a ser cristiá.
Os escritos clásicos sobre o interior do Sáhara comezan con Tolomeo, quen menciona dous ríos no deserto: o "Gir" (Γειρ)Geographia, Book IV, Chapter 6, Section 13. e, máis o sur, o "Nigir" (Νιγειρ).. Law relaciona coidadosamente as fontes clásicas sobre este tema e explica a mestura de informes de terceira man e mitoloxía que era habitual tanto no mundo europeo como no árabe. O primeiro identificouse desde entón como o Wadi Ghir, no extremo noroeste do Tuat, ao longo das fronteiras dos actuais Marrocos e Alxeria. Probablemente, Tolomeo non tiña rexistros consistentes até aquí. O nome Nin-Ger probablemente fose unha especulación, aínda que o nome se mantivo como o dun río ao sur do "mundo coñecido" do Mediterráneo. Suetonio relata viaxes romanas ao "Ger", aínda que ao mencionar o nome de calquera río derivado dunha lingua berber, onde "gher" significa 'curso de auga', podía xurdir facilmente confusión. Plinio o Vello conectou estes dous ríos como un longo curso de auga que fluía (a través de lagos e tramos subterráneos) cara ao Nilo,Plinio el viejo Historia Natural libro v - 44. N.H. 5.44),Plinio el viejo Historia Natural libro v - 30. unha idea que persistiu nos mundos árabe e europeo —e que ademais engadiu o río Senegal como o "Ger"— até o século XIX.
Aínda que o verdadeiro curso do Níxer era presumiblemente coñecido polos aldeáns, foi un misterio para o mundo exterior até finais do século XVIII. A conexión co río Nilo estableceuse non só porque entón se coñecía como o gran río de "Aethiopia" (como os escritores clásicos chamaban a todas as terras ao sur do deserto), senón porque o Nilo, do mesmo xeito que o Níxer, alagábase cada verán. Grazas ás descricións de León o Africano e mesmo de Ibn Battuta, a pesar da súa visita ao río, persistiu o mito que conectaba o Níxer co Nilo.
Moitas expedicións europeas para trazar o río fracasaron. En 1788 fundouse a African Association (Asociación para a Promoción do Descubrimento de Partes do Interior de África) en Inglaterra para promover a exploración de África coa esperanza de localizar o Níxer. O maior Daniel Houghton foi enviado en 1790 para descubrir o curso do Níxer, aínda que foi morto no deserto do Sáhara.
Xeografía miniatura|upright|O gran recodo do río Níxer, visto desde o espazo, crea un arco verde a través do marrón do Sahel e a sabana. A masa verde da esquerda é o delta interior do Níxer, e no extremo esquerdo están os afluentes do río Senegal. miniatura|upright|Casas de barro na illa central do lago Debo, un amplo tramo do río Níxer. O río Níxer é un río relativamente claro, que transporta só unha décima parte de sedimentos que o Nilo porque as cabeceiras do Níxer atópanse en rochas antigas que proporcionan pouco limo. Do mesmo xeito que o Nilo, o Níxer alágase anualmente; isto comeza en setembro, alcanza o seu punto máximo en novembro e termina en maio. Unha característica infrecuente do río é o delta interior do Níxer, que se forma onde a súa pendente diminúe repentinamente. O resultado é unha rexión de arroios trenzados, pantanos e grandes lagos; as inundacións estacionais fan que o delta sexa extremadamente produtivo tanto para a pesca como para a agricultura. miniatura|upright|Neno traendo de volta a súa canoa no río Níxer (2022) O río perde case dous terzos do seu caudal potencial no delta interior, entre Ségou e Tombouctou, debido á filtración e a evaporación. A auga do río Bani, que desemboca no delta en Mopti, non compensa as perdas. A perda media estímase en 31 km3/ano, pero varía considerablemente dun ano a outro. Ao río únenselle varios afluentes, pero tamén perde máis auga por evaporación. A cantidade de auga que entraba en Nixeria estimábase en 25 km3/ano antes da década de 1980 e en 13,5 km3/ano durante a década de 1980.
O afluente máis importante é o río Benue, que se une ao Níxer en Lokoja (Nixeria). O volume total de afluentes en Nixeria é seis veces maior que a entrada en Nixeria, cun caudal preto da desembocadura do río de 177,0 km3/ano antes da década de 1980 e de 147,3 km3/ano durante a década de 1980. Curso miniatura|upright|Mapa do Níxer, que mostra a súa conca hidrográfica e o seu «delta interior»." O Níxer forma unha das rutas máis inusuais de calquera río importante, unha forma de búmerang que desconcertou aos geógrafos durante dous séculos. Nace nos montes Loma (Tembakounda), montañas fronteirizas entre Guinea e Serra Leoa, 240 km (150 millas) terra dentro desde o océano Atlántico, tomando primeiro dirección norte e logo nordeste, pasando por Bamaco (capital de Malí) e despois por Timbuctu, no medio do deserto do Sáhara, efectuando unha apertada curva en dirección sueste, pasando por Niamey, capital do Níxer, e servindo de fronteira entre este país e o Benín, para desaugar finalmente no golfo de Guinea, nun enorme delta no Sur de Nixeria.
Esta estraña xeografía produciuse aparentemente porque o río Níxer é a unión de dous antigos ríos. O Níxer superior, desde o nacemento ao oeste de Tombouctou até o recodo do río actual preto de Tombouctou, desembocaba nun lago agora seco ao nordés de Tombouctou, mentres que o Níxer inferior comezaba ao sur de Tombouctou e fluía cara ao sur até o golfo de Guinea. Co tempo, a erosión augas arriba do Níxer inferior provocou a captura do Níxer superior por parte do Níxer inferior.
A parte norte do río, coñecida como o «recodo do Níxer», é unha zona importante porque é o río principal e a fonte de auga nesa parte do Sáhara. Isto converteuno no punto focal do comercio a través do Sáhara occidental e o centro dos reinos sahelianos de Malí e Gao. A conca do río Níxer que o rodea é unha das seccións fisiográficas distintivas da provincia do Sudán, que á súa vez forma parte da división fisiográfica masiva africana máis grande. Conca de drenaxe A conca do río Níxer, situada no oeste de África, cobre o 7,5 % do continente e esténdese por dez países.
Conca do río Níxer: áreas e precipitacións por país País Área do país dentro da conca Media de
precipitacións
na conca