Abkhazia,Forma empregada na Enciclopedia Galega Universal. Abkhasia«Abkhasia». ou Abiasia (Aphsny -Аҧсны en abkhazo-, Apkhazeti -აფხაზეთი en xeorxiano-, Abkhazia - Абха́зия en ruso e por isto transliterada Abkhazia-) é unha república autónoma de Xeorxia. Situada na vertente suroccidental da cordilleira do Cáucaso con costa no Mar Negro, a súa capital é a cidade de Sukhumi.
En 1991, tras o colapso da Unión Soviética, a antiga República Socialista Soviética de Xeorxia converteuse en estado independente e Abkhazia, unha república autónoma dentro da antiga URSS, foi integrada neste novo estado. Con todo, os rozamentos étnicos entre o goberno central e o pobo abkhazio levaron a que, o 23 de xullo de 1992, este último declarase unilateralmente a súa independencia.
Logo dunha cruenta guerra entre as tropas xeorxianas e os paramilitares ruso-abkhazos, estableceuse un cesamento ao fogo en 1994. Desde ese momento, Abkhazia permaneceu de facto como un estado parcialmente recoñecido.
En 2006, tropas xeorxianas ingresaron a Abkhazia e estableceron o seu dominio sobre a zona da Alta Abkhazia. Desde o 27 de setembro dese ano, o goberno de iure estableceuse en devandita zona e estableceu a súa sede na localidade de Chkhalta, na zona de Kodori.
Xeografía e clima 250px|miniatura|esquerda|Lago Ritsa Abkhazia sitúase na rexión do Cáucaso, límite entre Asia e Europa. É unha terra montañosa, percorrida polos montes Cáucasos (que separan a Abkhazia de Circasia), e cuxas costas son bañadas polo Mar Negro. Dos seus 8.700 km² de extensión, un 75% corresponde a zonas montañosas, especialmente na zona oriental, próxima a Svanetia, onde algúns montes superan os 4.000 metros de altitude. Os diferentes brazos que se desprenden da cordilleira principal, forman profundos vales con pequenas pero importantes canles fluviais. Un exemplo disto é o lago Ritsa, ao norte de Gagra, considerado un dos lagos montañosos máis belos do mundo. Neste ambiente atópase tamén a cova máis profunda da orbe, a Sima Krubera-Voronya, situada no macizo Arabika (val Orto-Balagan) cunha profundidade de -2.160 metros.
Gran parte do territorio (preto dun 70%) de Abkhazia está cuberto por bosques de carballos, faias e amieiros. No intervalo de altitude que vai desde o nivel do mar ata os 600 m, a rexión é pródiga en bosques caducifolios. Por encima deste nivel, e ata os 1.800 m, proliferan diversas especies de coníferas, incluíndo algunhas das árbores máis altas de Europa, como abetos que superan os 70 metros. Entre os 1.800 e os 2.900 msnm, pódense localizar praderías de características alpinas. Finalmente, por encima desa altitude, esténdense as neves eternas da cordilleira e os glaciares.
miniatura|esquerda|250px|Mapa de Abkhazia Abkhazia goza dun tépedo clima subtropical debido ao efecto regulador do Mar Negro e ao biombo climático formado polo Cáucaso, evitando a entrada de ventos fríos boreais. A media anual de temperaturas alcanza os 15 °C, con extremos de 4 °C no inverno (xaneiro) e de 23 °C no verán (xullo). As precipitacións, en tanto, oscilan entre os 1.100 e 1.500 mm anuais, e a humidade é relativamente baixa. Por encima dos 1.000 msnm, a amplitude térmica aumenta, e prodúcense invernos e veráns máis duros, formando un clima de características continentais. Máis aló dos 2.000 metros de altitude, prevalece o clima de montaña, e as temperaturas baixan considerablemente. Nas rexións interiores, as precipitacións aumentan, chegando aos 3.500 mm anuais nas zonas montañosas. A neve pode acumularse ata superar os 5 metros de altura nalgunhas rexións do Cáucaso: as avalanchas son un perigo latente nos poucos centros poboados do lugar.
Debido ao seu agradable clima e as súas belas paraxes, parte deste territorio foi un lugar de grande afluencia turística, sendo coñecido como parte da Ribeira Soviética. Ademais, o clima permitiu o desenvolvemento da agricultura, principalmente de cultivos como té, tabaco e froitas, ademais da instalación de viñedos.
Historia Estímase que os primeiros poboados en Abkhazia remóntanse ao IV milenio adC. Estas primeiras tribos de orixe aria (coñecidas polos arqueólogos como proto-kartvelianos), arribarían á rexión durante o Neolítico, asentándose nas costas do Mar Negro. Establecéronse xunto a outras liñaxes, as cales posteriormente evolucionarían ata converterse nos apsuas, chechenos, daguestanís, armenios e arameos.
Desde o II milenio adC, Abkhazia foi arrasada por invasións de pobos provenientes das estepas de Asia Central, como os hititas, celtas, medos e persas. Por eses anos, os proto-kartvelianos formaron tres grupos étnicos ben diferenciados: os svans, os zans e os kartvelianos orientais. Mentres os svans permaneceron en Abkhazia, os kartvelianos asentáronse no centro da actual Xeorxia, e os zans distribuíronse na provincia de Samegrelo e ao longo das costas do Mar Negro, ata as inmediacións de Turquía.
Reino de Cólquida Entre os séculos IX e VI antes de Cristo, foi instaurado o reino de Cólquida anexando gran parte das zonas habitadas por svans e zans. Baixo dominación cólquida, Abkhazia recibiu gran número de inmigrantes gregos, que se estableceron en colonias da zona costeira. Algunhas cidades fundadas foron Pitiys, Dioscurias e Phasis, correspondentes ás actuais Pitsunda, Sukhumi e Poti.
Desde o ano 653 adC, os reinos caucásicos de Cólquida e Iberia deberon enfrontar varios intentos de invasión por parte do Imperio Persa. O Imperio de Macedonia de Alexandre Magno exerceu unha importante influencia sobre a zona do Cáucaso, aínda que esta nunca foi incorporada ao mesmo. Axiña produciuse un xurdimento da cultura helenística no territorio abkhazio chegando, ata, a considerarse idioma oficial ao grego.
Ao caer o Imperio Helenístico de Alexandre, sobreveu un longo período de caos e confusión. Exemplo disto foi a fundación no ano 302 adC, por parte de Mitrídates I, do Reino do Ponto, nas costas turcas do Mar Negro. A comezos do ano 120 adC, o rei Mitrídates VI Eupator iniciou a conquista de Cólquida. Durante eses anos, Mitrídates aliouse co reino da Grande Armenia para loitar contra o invasor Imperio Romano a cargo de Pompeio. As terras de Abkhazia serían escenario de cruentas batallas ata a caída do Ponto, no 63 adC.
Lazica miniatura|right|Ruínas dun antigo castelo en Anacopia, a capital durante a época bizantina O devastado reino de Cólquida caeu entón baixo dominación romana e foi convertido na provincia de Lazica. A helenización que comezara desde a chegada de Alexandro Magno, foi profundada durante estes anos. A pesar da longa loita entre romanos e partos polo control da zona, a rexión de Lazica mantívose florecente e en relativa paz, a pesar dalgunhas incursións militares dos partos desde o oriente.
Xa como parte do Imperio de Oriente, no século III, Lazica comezou a obter certo grao de autonomía que levou ao establecemento dun independente Reino de Lazica-Egrisi, composto polos principados de Zans, Svans, Apsyls e Sanyghs. A expansión de cristianismo durante estes anos foi importantísima, aínda que xa se iniciou cas viáxes misioneiras do apóstolo Simón o Cananeo, o cal sería martirizado cunha serra na cidade de Suaniri. No ano 523, foi declarado relixión oficial o cristianismo ortodoxo e San Xurxo foi designado patrón do país.
Tras varios anos de autogoberno, Abkhazia foi reincorporada ao Imperio Bizantino en 562. Durante máis de 150 anos, Lazica viviu un novo período de paz e prosperidade.
Reino de Abkhazia En 656, as tropas árabes do Califato Omeya invadiron os reinos cristiáns do Cáucaso, mentres Lazica resistiu. O establecemento do Emirato de Tefelis provocou a fuxida dos habitantes kartvelianos do destruído reino de Iberia cara ao oeste. Así, Lazica, tradicionalmente habitada polos svans e os zans viuse ocupada por etnias xeorxianas.
No ano 767, un achrontos (gobernador do Imperio Bizantino) expulsou as tropas bizantinas establecidas e proclamou a independencia do Reino de Egrisi-Abkhazia, asumindo como rei baixo o nome de León I de Abkhazia. A capital foi establecida en Kutaisi e aínda que nun principio mesturou características locais con bizantinas, co paso dos anos, Abkhazia foi acabando coas reminiscencias do antigo Imperio, substituíndoas por costumes xeorxianos. Exemplo disto foi a creba producida entre o rei León I e o Patriarca de Constantinopla, o que provocou a conversión de Abkhazia á Igrexa ortodoxa xeorxiana a cargo do Patriarca de Mtshketa.
As derrotas sufridas polos árabes permitiron a formación de novos estados no Cáucaso. A fins do século X, o rei de David de Tao-Klarjeti conquistou o Principado de Kartli. No ano 975, David deixou ao seu fillo adoptivo como rei de Kartli baixo o nome de Bagrat III. Tras a morte de Teodosio III, o Cego no ano 978, o trono de Abkhazia foi entregado a Bagrat, na súa calidade de sucesor e sobriño do defunto rei. Coa morte de David en 1001, Bagrat III asumiu como rei en Tao-Klarjeti e, finalmente, o ano 1008, anexou Kakheti e Ereti, coroándose como rei da Xeorxia unificada. Soamente as terras de Tiflis baixo dominación árabe e parte do sur de Tao gobernada por Constantinopla non formaron parte deste novo reino.
Reino de Xeorxia miniatura|upright|Rei David IV de Xeorxia Desde mediados do século XI, o Reino de Xeorxia foi arrasado polas invasións dos turcos selxúcidas. As forzas combinadas de armenios, bizantinos e xeorxianos foron esmagadas polos invasores islámicos na batalla de Manzikert, en 1071, o que permitiu que ao 1081 a maior parte do Reino de Xeorxia fose conquistada e devastada polos selxúcidas. Só Abkhazia se mantivo libre da invasión e serviu como refuxio aos xeorxianos que fuxían da catástrofe. Á vez, o caos no que se atopaba o país provocou o xurdimento de ideais secesionistas en Svania que levaron a ataques en contra de Abkhazia. Aínda que o rei Xurxo II logrou sufocar a rebelión, a presión exercida ao tratar de manter unificado ao país, motivou a súa abdicación en 1089.
O seu sucesor, David IV, logrou manexar as invasións dos árabes. Durante a Primeira Cruzada e usando a Abkhazia como o seu centro de operacións, David o Restaurador logrou recuperar parte de Xeorxia, ata que finalmente derrotou aos selxúcidas na batalla de Didgori, o 12 de agosto de 1121. Durante o seu reinado, David IV logrou establecer a Xeorxia como unha potencia rexional e iniciou a Idade Dourada do reino. Este período de esplendor tivo o seu clímax durante o goberno da raíña Tamar. Entre os anos 1194 e 1204, Xeorxia expandiuse cara ao sur, conquistando terras de Armenia e do actual Irán, como a cidade de Tabriz, e fundou o Imperio de Trebizonda.
A literatura e a arte desenvolvéronse plenamente durante estes anos e Abkhazia converteuse nunha próspera provincia do gran Reino de Xeorxia. Con todo, a Idade Dourada acabou coas invasións mongois do século XIII.
Baixo o dominio mongol, Xeorxia caeu en crise, e o seu reino fracturouse en diversos estados. En 1260, baixo o reinado de David VI Narin, foi fundado o Reino de Imereti, que aínda permanecía como parte de Xeorxia. Imereti concentraba a zona poñente de Xeorxia, abarcando Abkhazia, Mingrelia e Guria. En 1455 declarouse oficialmente a súa independencia, ao dividirse Xeorxia en tres estados, sendo os restantes: Kartli e Kakheti. Desde esa data, Abkhazia foi campo de batalla das loitas entre os xeorxianos, Persia, Rusia e o Imperio Otomán. Entre 1478 e 1483, instaurouse unha dominación de Kakheti sobre Abkhazia, pero pronto sería expulsada.
En 1578, os otománs entraron na rexión e estableceuse un principado vasalo en Abkhazia. Aínda que se realizaron importantes intentos de islamización na rexión, o cristianismo continuou predominando, en parte grazas á forte influencia rusa a partir do século XVIII. Durante eses anos, o proceso de islamización foi fortalecido, provocando unha división nas elites abkhazas entre os seguidores do cristianismo e os musulmáns convertidos.
Dominación rusa e soviética