Hatshepsut foi a raíña-faraón da dinastía XVIII de Exipto. Quinta gobernante de devandita dinastía, reinou aproximadamente entre os anos 1479 e 1457 a. C., segundo von Beckerath, Kitchen, Aldred e Málek. Gobernou co nome de Maatkara Hatshepsut, Maatkara Hatshepsut é a transcrición do seu nome de trono e de nacemento, segundo as convencións académicas. Os títulos da raíña, gravados no seu templo de Deir el-Bahari, son: Horus Useretkau "Poderosa en kas", as dúas Señoras Uadyetrenput "Afortunada en anos", Horus de ouro Necheretjau "Divina en aparicións", rei das Dúas Terras (Exipto) Maatkara "O espírito de Ra é Xusto", "imaxe (sacra) de Amón", ..."Procreada por Amón". O nome da raíña segundo os epítomes de Manetón: Amesis (Flavio Xosefo, Contra Apión) Amesse (Flavio Xosefo, de Teófilo) Amensis (Xulio Africano, versión de Sincelo) (Omitido) (Eusebio de Cesarea, versión de Sincelo) (Omitido) (Eusebio de Cesarea, versión armenia) Outras grafías do seu nome: Amesses, Hasepsowe, Hatasu, Hatchepset, Hatchepsout, Hatshopsitou, Hatshopsitu, Kamara, Kamare, Kematra, Kematre, Khenemetamon, Maatkare, Maetkara, Maetkare, Makara, Makare, Makera, Makere, Mattkara, Mattkare, Netcheretjau, Netjeretkhau, Netkheretkhau, Uadjetrenput, Uadjitrenpet, Useretkau, Userkhau, Wazi. Hatshepsut chegou a ser a muller que máis tempo estivo no trono das "Dúas Terras", gobernando durante 22 anos.
O nome de Hatshepsut co que lla recoñece hoxe en día en principio era un título co significado de "A primeira entre as damas nobres", que tamén se presentaba na súa forma completa de Hatshepsut Jenemetamón, isto é, "A primeira entre as damas nobres que abraza a Amón".
Primeiros pasos Familia Ignoramos o momento exacto do nacemento de Hatshepsut, aínda que é de supor que sucedese na por entón capital do estado, Tebas, a finais do reinado de Amenhotep I. Ante a falta de descendencia do faraón, o sucesor designado era o pai de Hatshepsut, o futuro Thutmose I (Tutmosis I), quen para poder lexitimar o seu inminente acceso ao trono tívose que casar coa princesa Ahmose.
Este matrimonio trouxo ao mundo, á parte da Hatshepsut, polo menos a outros tres nenos, de nomes Amenmose, Uadymose e Neferubity. Desgraciadamente, e debido á alta taxa de mortalidade infantil, só Hatshepsut e a súa irmá máis nova, Neferubity (e esta só por un curto espazo de tempo) chegarían a idade adulta.
Ademais dos seus irmáns de pai e nai, Hatshepsut tivo que ter outros medio-irmáns, froito das relacións do seu pai con esposas secundarias e concubinas. Do único do que nos chegaron datos é de quen máis tarde reinaría como Thutmose II, un fillo de Thutmose I e dunha esposa secundaria, de nome Mutnefert.
Neta, filla e esposa de faraóns O pai de Hatshepsut, Thutmose I, lograra expandir o Imperio exipcio de xeito nunca antes vista en tan só trece anos de reinado. Este prodixioso monarca pasaría á historia por levar ás súas tropas ao curso dun río enorme que, ao contrario que o río Nilo, non discorría de sur a norte, senón á inversa: o río Éufrates.
Á morte, algo temperá, de Thutmose I, Hatshepsut era a mellor situada para sucederlle no trono, pois os seus irmáns homes xa morreran. É posible que ata o propio Thutmose I tratase en vida de asociar á súa filla ao trono, como así o demostra que a nomease Herdeira. Con todo, os seus desexos foron incumpridos, pois ao parecer unha conxura palaciana encabezada polo visir e arquitecto real, o poderoso Ineni conseguiu sentar no trono a Thutmose II, nado dunha esposa secundaria. Hatshepsut tivo que soportar converterse na grande esposa real do seu medio irmán, e crese que este foi un duro golpe ao seu orgullo.
A nova raíña era descendente directa dos grandes faraóns liberadores dos hicsos e ademais ostentaba o importante título de Esposa do deus, o que a facía portadora do sangue sacro da raíña Ahmose-Nefertari. É lóxico que o seu orgullo fose inmenso, e que non soportase moi ben a idea de supeditarse ao seu marido. Así, non é de estrañar que mentres o seu débil e brando esposo cinguía a dobre coroa, Hatshepsut comezase a rodearse dun círculo de adeptos que non deixaron de crecer en poder e influencias: entre eles destacamos sobre todo a Hapuseneb e a Senenmut. A grande esposa real converteuse, para temor do visir Ineni, nun perigoso opoñente.
O terceiro dos Thutmose Thutmose II tivo un reinado moi breve, e morreu en plena mocidade cando os seus dous únicos fillos coñecidos aínda estaban na primeira infancia. Como pasara na xeración anterior, a grande esposa real Hatshepsut non trouxera ao mundo un home, senón unha nena, polo que volveu abrirse unha crise sucesoria. Unha vez máis, Ineni conseguiu que a nobreza aceptase como único candidato factible a un fillo de Thutmose II e dunha simple concubina, que sería nomeado rei como Thutmose III. No entanto, a raíña viúva Hatshepsut non quería que a historia repetísese por segunda vez, e o certo é que a modificou considerablemente.
Dado que Thutmose III era demasiado pequeno para gobernar, a grande esposa real de Thutmose II asumiu a rexencia e pospuxo indefinidamente o matrimonio entre o novo rei e a súa filla, a princesa real Neferura, única persoa que podería lexitimar o seu ascenso ao poder absoluto. A situación non era rara: houbo moitos casos de rexencia ao longo da historia exipcia, aínda que nunca dunha muller á que non a unía ningún lazo sanguíneo co rei.
Durante os primeiros anos de reinado de Thutmose III, Hatshepsut estivo preparando minuciosamente un "golpe de estado" que revolucionaría á tradicional sociedade exipcia. Afastou para sempre da escena política a Ineni, e elevou aos seus fieis Hapuseneb e Senenmut aos máis altos cargos. Parece ser que a figura política máis importante da época foi Hapuseneb, quen uniu para si os cargos de visir e de sumo sacerdote de Amón. Cuns aliados tan poderosos, Hatshepsut tiña agora os medios e o apoio suficientes para sorprender ao mundo. 220px|miniatura|Hatshepsut, con barba faraónica claramente visible. MMNY
Hatshepsut, faraón Dous faraóns nun mesmo trono Cando se viu o suficientemente forte, a ata entón grande esposa real e esposa do deus, Hatshepsut, en presenza do faraón Thutmose III, se autoproclamou tamén faraón das Dúas Terras e primoxénita de Amón, co beneplácito dos sacerdotes, encabezados por Hapuseneb. O golpe de efecto foi maxistral, e o inexperto Thutmose III non puido facer outra cousa máis que admitir a superioridade da súa tía e madrasta. Hatshepsut converteuse na terceira raíña-faraón coñecida na historia exipcia.
Hatshepsut asumiu todos os atributos masculinos do seu cargo (agás o título de "Touro poderoso"), facéndose representar a partir de entón como un home e tocándose de barba postiza. Estableceu unha insólita correxencia co seu sobriño, aínda que houbo un claro predominio da primeira sobre o segundo, ata tal extremo de colocalo nun segundo plano impropio do papel futuro que tería Thutmose III na historia. Tal era o carisma e a personalidade desta muller.
Aínda así, non se pode ver de ningún xeito a Hatshepsut como unha usurpadora, visión que trasladaron á nosa época algúns autores. Polo menos non se viu así no seu tempo, pois de ser o caso, Hatshepsut eliminaría con total facilidade aos seus adversarios ou se produciu unha guerra civil. Thutmose III non estivo encerrado en palacio, como se chegou a pensar, nin tampouco Hatshepsut evitou facer mención algunha á súa existencia. A sociedade de entón asumiu sen problemas a nova situación, e Hatshepsut gozou dun dos reinados máis prósperos de toda a historia exipcia, grazas tamén ao apoio recibido por Hapuseneb e Senenmut, auténticos gobernantes na sombra.
A Teogamia Hatshepsut non puidese nin soñar sequera acceder ao trono de non contar cos apoios que conseguiu entre o clero do deus Amón en Tebas mentres era a esposa de Thutmose II. As cuantiosas doazóns e os privilexios que concedeu aos sacerdotes, encabezados pola eminencia gris do réxime, o visir Hapuseneb, foron unha forma de pago polos servizos prestados, pois de non ser polo inmenso agasallo que recibiu Hatshepsut deles, a súa lexitimidade sería menor. E este valioso obsequio da caste sacerdotal a raíña-faraón foi a soada Teogamia.
Na Teogamia, Hatshepsut declara ao pobo exipcio que o seu verdadeiro pai non é Thutmose I, senón o propio deus Amón, que coa súa sabia previsión visitou unha noite á grande esposa real Ahmose e permitiuna concibir á muller que estaba sentada agora no trono das Dúas Terras co beneplácito do panteón enteiro. Hatshepsut declarábase polo tanto primoxénita de Amón, e a súa substituta e fiel delegada na terra, co que a súa figura se trocaba en completamente sacra. miniatura|Hatshepsut, a primeira muller que se fixo esculpir como esfinxe. MMNY É necesario destacar que moi poucos faraóns recorreron á Teogamia para validar o seu dereito ao trono, e o seu status pasaba a ser pouco menos que o dun deus vivo. O ardid de Hatshepsut e o alto prezo que tivo que pagar aos sacerdotes por el, aseguraríanlle un reinado tranquilo e sen disidencias, aínda que acabaría pasándolle factura á dinastía polo, desde entón, imparable crecemento dos sacerdotes de Amón.
Nomes Como todo rei que accedía ao trono, Hatshepsut tiña dereito a usar ata cinco nomes diferentes: o de Horus, o de Nebty, o de Horus de Ouro, e os dous principais, coñecidos vulgarmente como nome de nacemento e nome de coroación. Este último resultou ser o de Maat-Ka-Ra, é dicir, "O espírito de Ra é xusto" e utilizouno sempre conxuntamente co seu nome de nacemento.
Con todo, este último apelativo sufriu unha serie de cambios ao longo do reinado de Hatshepsut. Aínda que a forma orixinal do nome de nacemento era Hatshepsut, en numerosos monumentos aparece de formas ben distintas: engadindo a segunda parte de nome e quedando como Hatshepsut-Jenemetamón, masculinizándoó en parte como Hatshepsu O signo xeroglífico "t" ao final da palabra determinaba o xénero feminino, no idioma exipcio antigo. ou completamente como Hashepsu. Só así se pode comprender a sorpresa dos exiptólogos que descubriron a existencia desta muller que xogaba nas súas aparicións, sendo representada home, cos seus nomes unhas veces escritos tal que nacera home ou muller. Un curioso xogo de intercambio de sexos que sen dúbida realzou o seu carácter divino e concentrou en si mesma a dualidade que tanto veneraba o pobo exipcio.
Actividade construtora "O" faraón Hatshepsut dedicou a maior parte do seu reinado a embelecer o país e a restaurar os templos, co beneplácito dos seus aliados os sacerdotes. Exipto sufrira facía dúas xeracións a última das súas guerras, cando o avó da raíña, o rei Ahmose, expulsou os hicsos, un pobo semita que conseguira dominar o país durante cen anos. Como fixeran os seus antecesores, Hatshepsut investiu moito en borrar todos os danos ocasionados pola guerra de liberación que elevara á súa dinastía todo o máis alto.
Con todo, o centro de acción principal da raíña foi a súa cidade, a puxante Tebas. Edificou a chamada Capela Vermella do enorme templo de Amón en Karnak e das canteiras de Asuán mandou facer os obeliscos máis grandes que se erixiron en Exipto ata entón, e levounos a Karnak decorados con electrum, aliaxe de ouro e prata. Crese que o obelisco inacabado que aínda hoxe se pode ver en Asuán data do reinado de Hatshepsut, e de haberse acabado sería o maior de toda a historia do país. miniatura|Dyeser-Dyeseru, o templo de Hatshepsut en Deir o-Bahari Aínda que non foi en Karnak onde Hatshepsut despregou toda a súa imaxinería, senón na beira oeste de Tebas, a necrópole de entón. Como era costume por entón, os faraóns facían construírse, ademais da súa tumba, un templo funerario algo afastado desta, que servise a un mesmo tempo para protexer e recordar ao defunto. Hatshepsut escolleu a paraxe de Deir el-Bahari para edificar o seu templo, e encargou a tarefa ao seu arquitecto favorito, Senenmut.