Hans Christian Andersen, nado en Odense o 2 de abril de 1805 e finado en Copenhague o 4 de agosto de 1875, foi un escritor dinamarqués.
Traxectoria dereita|miniatura|200px|Casa natal de Andersen en Odense.
Primeiros anos e formación Naceu nunha familia pobre, fillo dun zapateiro e dunha lavandeira protestante. Xa de neno deu mostras da súa imaxinación e intelixencia, mesmo creou un teatro de monicreques no que representou obras de Ludvig Holberg e William Shakespeare. En 1816 quedou orfo de pai e tivo que deixar de ir á escola. En setembro de 1819 marchou a Copenhague para conseguir un posto como cantante de ópera. Nun principio foi tomado por tolo e caeu na pobreza, mais fixo amizade cos músicos Christoph Weyse e Siboni e co poeta Frederik Hoegh Guldberg.
Foi admitido como alumno de danza no Teatro Real de Copenhaguen. Perdeu o apoio de Guldberg pola súa preguiza, pero trabou amizade con Jonas Collin, director do Teatro Real, amizade que mantería de por vida. O rei Frederico VI interesouse por el, e enviouno á escola de Slagelse. Estivo nesa vila e na escola de Helsingør até 1827, cando Collin considerou acabados os seus estudos, regresando entón a Copenhaguen.
Primeiras obras e viaxes 200px|miniatura|Hans Christian Andersen, 1835. miniatura|200px|Retrato de 1836, pintado por Christian Albrecht Jensen.En 1827 publicou o seu poema "O neno moribundo" na revista literaria Kjøbenhavns flyvende Post, a máis prestixiosa do momento, tanto en danés como na versión en alemán. En 1831 publicou o poemario Fantasías e esbozos.
Andersen fixo numerosas viaxes, a partir das cales fixo artigos xornalísticos e ideas para os seus contos. En 1831 foi a Berlín, publicando a crónica da viaxe co título de Siluetas. En 1833 recibiu unha pensión do rei e fixo a primeira das súas longas viaxes por Europa. Chegou a Roma en 1834. Italia inspiroulle a súa primeira novela, O improvisador, publicada en 1835 con bastante éxito. Nese mesmo ano apareceron tamén as dúas primeiras edicións de Historias de aventuras para nenos, seguidas de varias novelas de historias curtas. Antes publicara un libreto para ópera, A noiva de Lammermoor, e un libro de poemas titulado Os doce meses do ano.
O valor destas obras en principio non foi moi prezado, e tiveron pouco éxito de vendas. Porén, en 1838 Hans Christian Andersen era xa un escritor establecido. A sona dos seus contos de fadas foi crecendo. Comezou a escribir unha segunda serie en 1838 e unha terceira en 1843, que apareceu publicada co título Contos novos. Entre os máis coñecidos están «O parrulo feo», «O traxe novo do emperador», «A raíña das neves», «As zapatillas vermellas», «O soldadiño de chumbo», «O reiseñor», «A sereíña», «A ave Fénix», «A sombra» ou «A princesa e o chícharo». Foron traducidos a máis de 80 idiomas e adaptados a obras de teatro, ballets, películas, debuxos animados, xogos en CD e obras de escultura e pintura.
Tamén acadou éxito a súa primeira obra de teatro, O amor na torre de San Nicolás, publicada en 1839.
A súa viaxe máis longa, realizada entre 1840 e 1841, foi a través de Alemaña (onde fixo a súa primeira viaxe en tren), Italia, Malta e Grecia cara a Istanbul. A viaxe de volta fíxoa a través do mar Negro e o río Danubio. O libro O bazar dun poeta (1842), no que narra a súa experiencia, está considerado por parte da crítica como o seu mellor libro de viaxes.
Andersen converteuse nun personaxe coñecido en gran parte de Europa, a pesar de que en Dinamarca non era de todo recoñecido como escritor. As súas obras, para entón, xa se traduciran ao francés, inglés e alemán. En xuño de 1847 visitou Inglaterra por vez primeira, sendo acompañado na partida por Charles Dickens.
Andersen continuou coas súas publicacións, aspirando sen éxito a converterse en novelista e dramaturgo. De feito, Andersen non tiña demasiado interese nos seus contos de fadas, a pesar de que foi por eles polo que acadou sona internacional. Aínda así, continuou escribíndoos e en 1847 e 1848 apareceron dous novos volumes. En 1857 publicou outra novela: Ser ou non ser. A partir de 1858 colleu o costume de narrar da súa propia voz eses contos. En 1863 publicou outro novo libro de viaxe logo de visitar España, onde lle impresionaron especialmente as cidades de Málaga (onde se erixiu unha estatua na súa memoria), Granada, Alacant e Toledo.
1864-1875 En 1864, tras unha paréntese de doce anos co teatro, Andersen compuxo tres novas obras para os teatros de Copenhaguen, nas que se examinaba o amor fraternal e os sentimentos profundos entre homes. Un dos motivos polos que o escritor puido volver facer un intento nun campo no que xa experimentara fracasos no pasado foi a posibilidade de manterse preto de Scharff no Teatro Real. Actualizou a súa ópera de 1832 O corvo, que foi posta en escena en Copenhaguen o 23 de abril de 1865, con Scharff no papel dun vampiro que zuga o sangue dun rapaz na súa noite de vodas. En 1871, Bournonville compuxo un ballet baseado no conto de Andersen "O soldadiño de chumbo", con Scharff no papel principal, mais o bailarín rompeu un xeonllo nun ensaio de Il Trovattore en novembro de 1871 e tivo que deixar a súa carreira no ballet. Intentou converterse en actor sen moito éxito, e en 1874 rematou casando coa bailarina Elvida Møller.
miniatura|210px|Tumba de Hans Christian Andersen. dereita|miniatura|200px|Escultura de Hans Christian Andersen no Xardín de Rosenborg en Copenhaguen.
Os seus contos infantís seguiron aparecendo até Nadal de 1872, cando foron publicadas as últimas historias. Durante a primavera dese ano Andersen sufriu unha caída desde a cama, o que lle produciu feridas graves. Nunca volveu recuperarse de todo, e o 4 de agosto de 1875 morreu na casa Rolighed, preto de Copenhaguen.
Relacións sentimentais Andersen namorou decote de mulleres inaccesibles para el, e moitas das súas historias son interpretadas como alusións aos seus fracasos sentimentaisHans Christian Andersen , en Northern .. No seu diario escribiu esta súplica: «Deus Todopoderoso, ti es o único que teño, ti que gobernas o meu destino, debo renderme a ti! Dáme unha forma de vida! Dáme unha moza! O meu sangue quere amor, como o quere o meu corazón!». A máis famosa foi a soprano Jenny Lind, cuxa paixón inspiroulle o conto "O reiseñor", e contribuíu a que a alcumasen a «reiseñor sueca». Andersen adoitaba mostrarse tímido coas mulleres e tivo serias dificultades para declararse a Lind. Fíxoo por carta cando Lind tomaba un tren para realizar un concerto. Os seus sentimentos no eran correspondidos, xa que ela o quería coma a un irmán, como expresou nunha carta de 1844H.C. Andersen homepage .. Outro amor non correspondido da mocidade de Andersen foi unha rapaza chamada Riborg Voigt, da que conservou unha longa carta atopada nunha pequena bolsa xunto ao seu peito no momento da morte do escritor. Outras decepcións amorosas foron Sophie Ørsted, a filla do médico Hans Christian Ørsted, e Louise Collin, a filla máis nova do seu benfeitor Jonas Collin.
Andersen sentiuse tamén atraído sen ser correspondido por varios homes. Escribiu a Edvard Collin:Hans Christian Andersen's correspondence, ed Frederick Crawford6, Londres. 1891 «Languidezo por ti como por unha rapaza calabresa... os meus sentimentos por ti son como os dunha muller. A feminidade da miña natureza e a nosa amizade deben permanecer en segredo». Collin, pola súa parte escribiu nas súas memorias: «Non fun quen de responder ao seu amor, e iso causou ao escritor moito sufrimento». Tampouco chegaron a se converter en relacións duradeiras as paixóns de Andersen por Karl Alexander, o herdeiro do ducado de Saxonia-Weimar-Eisenach"His dark materials" , artigo de Claudia Pritchard en The Independent, 27 de marzo de 2005 ., e o bailarín Harald Scharff"The Life of Hans Christian Andersen. Day By Day", artigo de Johan de Mylius, en Hans Christian Andersen Center .. Estudos literarios modernos suxiren que nalgunhas obras de Andersen hai un homoerotismo camufladoHeinrich Detering: "Ich wünschte, ich hätte Ihr ganzes Ich", en: Otmar Werner (ed.): Arbeiten zur Skandinavistik, Frankfurt/M. 1989; Heinrich Detering: Intellectual amphibia. Odense 1991; Heinrich Detering: Das offene Geheimnis. Göttingen 1995, froito da súa homosexualidade reprimida. Esta represión aparece xa nos diarios de mocidade de Andersen nos que rexistra a súa intención de non manter relacións sexuais"Bedtime stories", artigo de Robert Lepage en The Guardian, 18 de xaneiro de 2006 .[http://www.patriciagarfield.com/publications/anderson_2004IASD.pdf "The Dreams of Hans Christian Andersen", artigo de Patricia Garfield, 21 de xuño de 2004 ..
miniatura|200px|Retrato de Hans Cristian Andersen de xullo de 1860. Andersen coñeceu a Harald Scharff, un bailarín danés da compañía do teatro Real de Copenhaguen, en 1857 en París. Andersen facía escala en París camiño a Dinamarca procedente de Inglaterra, dunha visita a Charles Dickens, e Scharff estaba de vacacións co seu compañeiro de casa, o actor Lauritz Eckardt. Andersen e Scharff visitaron xuntos a Catedral de Notre-Dame. En xullo de 1860 coincidiron os tres de novo en Baviera, e pasaron unha semana xuntos en Múnic e o seu contorno. Trala marcha de Scharff e Eckardt cara a Salzburgo, Andersen viaxou a Suíza, pero alí sentiuse abatido e deprimido. En novembro regresou a Copenhaguen e foi pasar o Nadal a Basnæs, na propiedade dun aristócrata amigo seu na costa de Selandia. Na noitevella dese ano escribiu O home de neve, publicado dous meses despois xunto con outros contos no volume Novos contos de fadas e historias. Segunda serie. Colección primeira. 1861, do editor de Copenhaguen C. A. Reitzel.
A amizade de Andersen e Scharff continuou e a comezos de 1862 empezaron unha relación que a Andersen lle produciu «ledicia, certa realización sexual e o seu eventual final levouno á soidade». Andersen refírese a este período da súa vida como o «período erótico», nunha anotación do seu diario de marzo de 1862. Non foi discreto nas súas condutas públicas xunto a Scharff, e mostrou abertamente os seus sentimentos. A relación rematou a finais de 1863 cando Scharff foi deixándoo gradualmente a medida que se intensificaba a súa relación con Eckardt. Andersen tomou a fin da relación con calma e os antigos amantes seguiron coincidindo posteriormente no seu círculo social sen reproches.
Obra As súas primeiras novelas foron O improvisador (1835) e OT (1836). Pero o que lle deu fama internacional foron os seus Historia e Aventuras (Eventyr og Historier), contos para nenos publicados entre 1835 e 1872, traducidos a ducias de linguas, neles Andersen amosa a súa extraordinaria imaxinación e fondo coñecemento da psicoloxía dos nenos.
Algúns dos seus contos máis coñecidos son O parrulo feo, O traxe novo do emperador, A raíña das neves, O soldadiño de chumbo, O reiseñor e A sereíña, entre outros.
O traxe novo do emperador (Keiserens nye Klæder) (1837) A árbore de Nadal (Grantræet) (1844) A vendedora de mistos (Den Lille Pige med Svovlstikkerne) (1845) A sereíña (Den lille Havfrue) (1837) O reiseñor ("Nattergalen) (1843) Os zapatos vermellos (De røde sko) (1845) A raíña das neves (Sneedronningen) (1845) O soldadiño de chumbo (Den Standhaftige Tinsoldat) (1838)
Teatro Mulatten, drama romántico orixinal en 5 actos (1840) Maurerpigen, traxedia en 5 actos (1840)
Aventura ABC-Bogen Alferne paa Heden Alt paa sin rette Plads Anne Lisbeth Barnet i Graven Bedstemoder Bispen paa Børglum og hans Frænde Boghveden Børnesnak Dandse, dandse Dukke min! Danske Folkesagn De blaae Bjerge De røde Skoe De smaa Grønne De vilde Svaner De Vises Steen Deilig! Den fattige Kone og den lille Canariefugl Den flyvende Kuffert Den gamle Gadeløgte Den gamle Gravsteen Den gamle Gud lever endnu Den gamle Kirkeklokke Den grimme Ælling Den lille Havfrue Den lille Idas Blomster Den Lille Den lykkelige Familie Den onde Fyrste Den sidste Perle Den standhaftige Tinsoldat Den store Søslange Den stumme Bog Den uartige Dreng