Asia () é o maior e máis poboado dos cinco continentes do planeta Terra localizado principalmente nos hemisferios norte e oriental. Abrangue un terzo das partes sólidas da superficie da Terra e é responsábel por albergar case tres quintos da poboación mundial. Limita ó norte a (Rusia) co océano Glaciar Ártico, ó leste co océano Pacífico e ó sur co océano Índico, ó oeste co mar Vermello, onde se xunta coa África pola canle de Suez. Tamén ó oeste limita co mar Exeo (Asia Menor), cordilleira do Cáucaso, mar Caspio, río Ural e os montes Urais. Ademais do territorio continental, tamén ten territorios insulares: as Kuriles, Sakhalin, as illas xaponesas, a illa de Formosa (Taiwán), as Filipinas, as Illas de Sonda, Sri Lanka e milleiros de illas menores. Cobre o 8,6% da superficie da Terra, o 29,4% sen contar os mares e nel habita máis do 60% da poboación mundial, uns 4.000 millóns de persoas.
Na división convencional de continentes, de orixe europea, Asia e Europa aparecen como dúas entidades diferentes por razóns culturais e históricas, mais en termos xeográficos, forman realmente un único continente, Eurasia. Tamén África está unida a Eurasia polo istmo de Suez polo que tamén se pode considerar Europa, Asia e África como un único supercontinente, Eurafrasia.
Dado o seu tamaño e diversidade, o concepto de Asia - un nome que remonta á antigüidade clásica - na realidade pode ter máis que ver coa xeografía humana que coa xeografía física. Asia varía considerablemente entre e dentro das súas rexións con respecto aos grupos étnicos, as culturas, os ambientes, a economía, os lazos históricos e os sistemas de goberno.
Etimoloxía A palabra Asia provén do grego; Ἀσία, atribuída por primeira vez a Heródoto (cara ao 440 a.C.) e facía referencia á rexión de Anatolia, co propósito de describir as guerras persas, no imperio persa, en contraste con Grecia e Exipto. Heródoto comenta que está desconcertado polo feito de que tres nomes de muller se utilicen para describir unha masa enorme e substancial da terra (Europa, Asia, e Libia, referida a África), indicando que a maioría dos gregos asumiron que Asia foi chamada en referencia á esposa de Prometeo pero que os lidios dicían que foi chamada en referencia a Asia, fillo de Cotys e que pasou á tribo de Sardes.
Ata antes de Heródoto, Homero fala dun aliado de Troia chamado Asios e tamén describe unha marisma como ασιος (Ilíada 2, 461 ). Na lingua grega o termo pode derivar de Assuwa, unha confederación de estados da Anatolia occidental do século XIV a.C. que forón derrotado polos Hititas.
Alternativamente, a etimoloxía do termo pode provir da palabra da lingua acadia (w)aṣû(m) que significa ascender, referida á dirección da saída do sol polo Oriente Medio, conectada tamén coa palabra fenicia asa, que significa leste.
Definición e límites xeográficos No Afastado Oriente de Asia, Siberia está separada de Norteamérica polo estreito de Bering. Asia está rodeada no sur polo océano Índico (especificamente, de oeste a leste, o golfo de Adén, o mar Arábigo e a baía de Bengala), ao leste polas augas do océano Pacífico (incluíndo, en contra dos punteiros do reloxo, o mar da China, o mar da China Oriental, o mar Amarelo, o mar do Xapón, o mar de Okhotsk e o mar de Bering) e polo norte polo océano Ártico. Australia (ou Oceanía) permanece no sueste.
Algúns xeógrafos non consideran que Asia e Europa sexan continentes separados, xa que non existe unha separación física lóxica entre ambas. Por exemplo, Barry Cunliffe, o profesor emérito de arqueoloxía europea de Oxford, sostén que Europa foi xeograficamente e culturalmente a "excrecencia occidental do continente asiático". Xeograficamente, Asia é a maior parte oriental do continente denominado Eurasia con Europa constituíndo unha península noroccidental da masa continental denominada Eurafrasia: xeoloxicamente, Asia, Europa e África constitúen un territorio único e continuo (agás a artificial canle de Suez) e comparten unha plataforma continental común. A maior parte de Europa e Asia aséntanse na placa tectónica eurasiática, que bordea á placa arábiga e a placa indica polo sur; a parte máis nororiental de Siberia (ao leste dos Montes Cherski) forma parte da placa norteamericana.
En xeografía, existen dúas escolas de pensamento principais. Unha escola obedece ás convencións históricas e trata Europa e Asia como continentes diferentes, categorizando subrexións dentro delas para unha análise máis detallada. A outra escola compara a palabra "continente" cunha rexión xeográfica cando se refire a Europa, e utiliza o termo "rexión" para describir a Asia en termos da fisiografía. Dado que, en termos lingüísticos, "continente" implica unha masa distinta, cada vez é máis común substituír o termo "rexión" polo de "continente" para evitar o problema da desambiguación. miniatura|upright|Mapa físico de Asia, excluíndo o Sueste asiático. Dado o alcance e diversidade da masa de terra, ás veces non está sequera claro en que consiste "Asia" exactamente. Algunhas definicións exclúen Turquía, Oriente Medio, Asia Central e Rusia, e só consideran que compoñen Asia o Afastado Oriente, o Sueste asiático e o subcontinente indio,Welty, Paul Thomas. The Asians Their Evolving Heritage, 6th ed., p. 21. New York: Harper & Row Publishers, 1984. ISBN 978-0-06-047001-2.World University Service of Canada. Asia-WUSC WorldWide. 2006. outubro 7, 2006. Asia - WUSC Worldwide. especialmente en Estados Unidos logo da segunda guerra mundial.Menon, Sridevi. Duke University. Where is West Asia in Asian America?: "Asia" and the Politics of Space in Asian America. 2004. abril 26, 2007. páxina 71 O termo ás veces redúcese de forma máis estreita para referirse á rexión Asia-Pacífico, que non inclúe Oriente Medio, o Sueste Asiático nin Rusia, pero si inclúe as illas do océano Pacífico e pode incluír partes de Australasia ou Oceanía, malia que os insulares do Pacífico non son considerados asiáticos.American Heritage Book of English Usage Asian. 2005. 9/3/2016. Xeografía física miniatura|esquerda|150px|Mapa de T en O A tripla división do Vello Mundo en África, Asia e Europa utilízase desde o século VI a. C., grazas a xeógrafos gregos como Anaximandro e Hecateo. Anaximandro situou a fronteira entre Asia e Europa ao longo do río Fasis (agora Rioni) en Xeorxia do Cáucaso (desde a súa desembocadura en Poti na costa do mar Negro, pasando polo paso de Surami e ao longo do río Kura até o mar Caspio), unha convención que aínda seguía Heródoto no século V a. C.Histories 4.38. Cf. James Rennell, The Geographical System of Herodotus Examined and Explained, Volume 1, Rivington 1830, p. 244. Durante o período helenístico,Segundo Estrabón (Geographica 11.7.4), mesmo na época de Alexandre o Grande, «todos coincidían en que o río Tanais separaba Asia de Europa»." (; cf. Duane W. Roller, Eratosthenes' Geography, Princeton University Press, 2010, , ) esta convención foi revisada, e a fronteira entre Europa e Asia pasou a considerarse o río Tanais (o actual río Don). Esta é a convención utilizada por autores da época romana como Posidonio,W. Theiler, Posidonios. Die Fragmente, vol. 1. Berlin: De Gruyter, 1982, fragm. 47a. EstrabónI. G. Kidd (ed.), Posidonius: The commentary, Cambridge University Press, 2004, , e Tolomeo.Geographia 7.5.6 (ed. Nobbe 1845, , p. 178). "E [Asia] está conectada con Europa polo estreito de terra entre o lago Maiotis e o mar Sarmático, por onde discorre o río Tanais."
A fronteira entre Asia e Europa foi definida historicamente por académicos europeos. O concepto europeo de tres continentes no vello mundo remóntase á antigüidade clásica, pero durante a idade media foi especialmente defendido debido aos estudos do erudito do século VII Isidoro de Sevilla (véxase Mapa de T en O). Fronteira entre Asia e Europa miniatura|upright|Definicións utilizadas para delimitar Asia e Europa en diferentes períodos históricos. As definicións modernas coinciden na súa maioría coas liñas B e F indicadas. Os límites entre Asia e Europa, convencionalmente, considérase que discorren entre os Dardanelos, o mar de Mármara, o Bósforo, o mar Negro, o Cáucaso, o mar Caspio, o río Ural e os montes Urais ata o mar de Kara (Rusia).International Geographic Encyclopaedia and Atlas. Springer, 24/11/1979
En Suecia, cinco anos despois da morte de Pedro o Grande, en 1730, Philip Johan von Strahlenberg publicou un novo atlas no que propuña os montes Urais como fronteira de Asia. Tatishchev anunciou que el propuxera a idea a von Strahlenberg. Este último suxerira o río Emba como límite inferior. Durante o século seguinte fixéronse varias propostas ata que, a mediados do século XIX, prevaleceu a do río Ural. A fronteira desprazouse forzosamente do mar Negro ao mar Caspio, no que desemboca o río Ural.. A fronteira entre o mar Negro e o mar Caspio adoita situarse ao longo da crista das montañas do Cáucaso, aínda que ás veces se sitúa máis ao norte, na depresión de Kuma-Manych (en). Fronteira entre Asia e África A delimitación entre Asia e África (no sueste) forma o istmo de Suez e o mar Vermello. A fronteira entre Asia e África está formada polo canal de Suez, o golfo de Suez, o mar Vermello e o estreito de Bab el-Mandeb. Isto converte a Exipto nun país transcontinental, coa península do Sinaí en Asia e o resto do país en África. Fronteira entre Asia e Oceanía esquerda|miniatura|upright|Definicións da fronteira entre Asia e Oceanía
A fronteira entre Asia e Oceanía adoita situarse nalgún lugar do arquipélago indonesio, concretamente no leste de Indonesia. A liña de Wallace separa os reinos bioxeográficos asiático e de Wallacea, unha zona de transición de estreitos de augas profundas entre as plataformas continentais asiática e australiana. A liña de Weber divide a rexión en dous con respecto ao equilibrio da fauna entre a orixe asiática ou a australo-papúa. O límite oriental de Wallacea con Sahul está representado pola liña de Lydekker. As Illas Molucas (agás as Illas Aru) adoitan considerarse situadas na fronteira do sueste asiático, mentres que as Illas Aru e a Nova Guinea Occidental, ao leste da liña de Lydekker, forman parte integrante de Oceanía, xa que ambas se atopan na placa continental australiana. Culturalmente, a rexión de Wallacea denotou a transición entre os pobos austronesios e os melanesios, con distintos graos de mestura entre ambos. En xeral, canto máis ao oeste e costeira estea unha rexión, máis fortes serán as influencias austronesias, e canto máis ao leste e ao interior estea unha rexión, máis fortes serán as influencias melanesias. Os termos sueste asiático e Oceanía, ideados no século XIX, tiveron varios significados xeográficos moi diferentes desde a súa orixe. O factor principal para determinar que illas do arquipélago indonesio son asiáticas foi a localización das posesións coloniais dos distintos imperios que alí existían (non todos europeos). Lewis e Wigen afirman: "O estreitamento do 'sueste asiático' aos seus límites actuais foi, polo tanto, un proceso gradual"..
Fronteira entre Asia e América do Norte miniatura|upright|A fronteira entre os Estados Unidos e Rusia segundo o Acordo de fronteiras marítimas entre a URSS e os Estados Unidos