A Revolución de Outubro (en , Oktiabrskaia revoliutsiia), tamén coñecida como Revolución Bolxevique, foi a segunda fase da Revolución Rusa de 1917, trala Revolución de Febreiro.A denominación de feitos históricos determinantes polos meses provén dun costume francés (períodos de brumario ou thermidor para a Revolución francesa, revolución ou monarquía de xullo para os acontecementos de 1830 e Lois Filipe de Orleáns). En España adoitábase nomear o franquismo como o Réxime do 18 de xullo. A data 25 de outubro de 1917Data inmortalizada pola épica revolucionaria e o título homónimo da película de Serguei Eisenstein. corresponde ao calendario xuliano vixente no Imperio Ruso, despois abolido polo novo Goberno bolxevique. No resto do mundo, baixo o calendario gregoriano, os sucesos iniciáronse o día 7 de novembro de 1917.Calendario gregoriano; 25 de outubro no calendario xuliano
As sucesivas derrotas rusas na primeira guerra mundial foron unha das causas da Revolución de Febreiro. No momento de entrada na guerra, todos os partidos políticos mostráronse favorables á participación na contenda, coa excepción do Partido Obreiro Socialdemócrata, o único partido europeo xunto ao Partido Socialista do Reino de Serbia que se negou a votar os créditos de guerra, pero advertiu que non trataría de sabotar os esforzos provocados pola guerra. Tralo comezo do conflito e logo dalgúns éxitos iniciais, o Exército ruso tivo que soportar severas derrotas (en Prusia Oriental, en particular). As fábricas non se mostraron o suficientemente produtivas, a rede ferroviaria era ineficiente e o fornecemento de armas e alimentos ao Exército fallaba. No Exército, os partes batían todos os récords: 1.700.000 mortos e 5.950.000 feridos, estalando disturbios e decaendo a moral dos soldados. Estes soportaban mes a mes a incapacidade dos seus oficiais, ata o punto de fornecer a unidades de combate munición non correspondente co calibre da súa arma e a intimidación e os castigos corporais utilizados na mesma.
A insistencia do Goberno provisional en continuar a primeira guerra mundial —moi impopular—, na que levaba anos combatendo Rusia, impedía a aplicación das profundas reformas que esixía a poboación.Rabinowitch (1978), p. 311 A ausencia destas fixo que o programa bolxevique, reflectido nas súas consignas de «Paz, pan e terra» e «Todo o poder para os soviets», gañase partidarios rapidamente no outono de 1917. Os soviets eran unhas asembleas populares de obreiros xurdidas na revolución de 1905 e que tiveron un papel clave para a vitoria bolxevique na revolución de outubro. A crise económica, que se agravou desde o verán, a ameaza da fronte para os soldados da capital, a desilusión coa falta de reformas gobernamentais e o apoio ao Goberno provisional da maioría dos partidos favoreceu aos bolxeviques, que desencadearon unha intensa campaña de propaganda na capital, por entón Petrogrado (actual San Petersburgo). Entre as clases máis desfavorecidas de Petrogrado, o rexeitamento aos sacrificios para continuar a guerra e a seguir en Gobernos de coalición cos kadetes despois do golpe de Kornílov era xeral.
Malia a debilidade do Goberno provisional, poucos días antes da revolución quedou claro que unha insurrección armada contra o Goberno provisional por parte exclusivamente dos bolxeviques, como defendía Vladimir Lenin, sería rexeitada polas masas; aprobouse entón a toma do poder, pero seguindo unha estratexia defensiva, dirixida principalmente por Trotski, que consistía en asegurarse o traspaso do poder durante o II Congreso dos Soviets a piques de celebrarse.Rabinowitch (1978), p. 313 Sería o Soviet de Petrogrado, e non o partido, o que tomase o poder e calquera intento de resistencia do Goberno presentaríase como un ataque contrarrevolucionario. A orde gobernamental de enviar parte da gornición á próxima fronte desatou a revolución.
Defendendo as súas accións como defensa ante a contrarrevolución, o novo Comité Militar Revolucionario de Petrogrado (CMR) —controlado na práctica polos bolxeviques— foi tomando rapidamente o control das unidades da gornición.Rabinowitch (1978), p. 314 Sucedéronse unha serie de choques incruentos entre o Goberno e o CMR polo control dos puntos estratéxicos da capital que terminaron coa vitoria do segundo e o illamento do primeiro, que apenas logrou solicitar axuda militar. Produciuse entón finalmente o asalto contra o Goberno que Lenin estivera esixindo desde había semanas, e que terminou coa captura de case todo o Goberno provisional a noite do , co II Congreso dos Soviets xa en sesión.
O abandono de devandito congreso polos socialistas moderados, en protesta polas accións bolxeviques, facilitou a formación dun Goberno (o Sovnarkom) exclusivamente deste partido. As posteriores negociacións para formar un Goberno de coalición entre os distintos partidos socialistas fracasaron pola intransixencia das partes. Os intentos da oposición de efectuar un contragolpe mediante unha insurrección na capital e a marcha de tropas da fronte sobre a cidade fracasaron.
O poder do novo Goberno estendeuse polo país en diversas fases, con graves enfrontamentos nalgunhas zonas, como Moscova. A debilidade militar da oposición e a popularidade das primeiras medidas, con todo, favoreceron a Lenin e os seus seguidores. O rexeitamento á toma do poder, levada a cabo polos bolxeviques, da oposición máis radical e a imposibilidade da moderada de arrebatarllo a través das institucións, debido á disolución da Asemblea Constituínte en xaneiro de 1918 e á expulsión dos partidos socialistas dos soviets na primavera, conduciu á guerra civil.
Denominación Inicialmente, a Revolución de Outubro foi designada Alzamento de Outubro ou Alzamento do 25 de outubro, como se pode comprobar, por exemplo, nas primeiras edicións dos traballos completos de Lenin. Co tempo, a Revolución de Outubro foi vista como un dos acontecementos máis transcendentais do século XX, o primeiro dunha serie que plantaría a semente do épico enfrontamento entre a Unión Soviética, xunto aos seus aliados socialistas contra os estados capitalistas occidentais, incluíndo os Estados Unidos, coñecido como guerra fría.
A Gran Revolución Socialista de OutubroWade (1968), p. 164 foi o nome oficial da Revolución de Outubro na Unión Soviética desde a celebración do 10.º aniversario da Revolución en 1927. Ata despois da disolución da URSS, o Partido Comunista da Federación Rusa seguiu a utilizar comunmente este nome. A expresión Outubro Vermello tamén foi atribuída aos acontecementos de devandito mes.
Antecedentes
miniatura|Reunión do Soviet de Petrogrado. A comezos do outono de 1917, tralo fracaso do golpe de Kornílov, a crise económica rusa agravouse.Rabinowitch (1978), p. 167 Na capital, o desemprego, o desabastecemento de combustible e alimentos e a inflación empeoraron. Para a maioría da poboación, as condicións de vida deterioráronse, mentres o Goberno provisional parecía limitarse a medidas de mera administración.Chamberlin (1976), p. 296 No medio desta crise, a reputación do presidente do Goberno provisional Kerenskii afundiuse: a dereita sostiña que traizoara a Kornílov e a esquerda e as masas da capital considerábano cómplice da intentouna contrarrevolucionaria. A derrota de Kornílov beneficiou principalmente aos bolxeviques, pero o ánimo das masas era en realidade favorable á implantación dun novo Goberno soviético que reunise ás diversas correntes socialistas, non un exclusivamente bolxevique, inclinación que se reflectiu en innumerables resolucións aprobadas trala derrota de Kornílov.
A radicalización das masas reflectiuse na perda de control dos principais soviets do país polos moderados: o Soviet de Moscova pasou a control bolxevique o , mentres que o de Petrogrado fíxoo finalmente o , tras sucesivas derrotas dos moderados en diversas votacións.Chamberlin (1976), p. 278 Trotski, recentemente liberado de prisión, converteuse en presidente do Soviet da capital. Máis de cen soviets de todo o país esixiron ao Comité Executivo Central Panruso (VTsIK) —aínda baixo control dos socialistas— que tomase o poder, mentres noutras importantes localidades os bolxeviques obtiñan tamén a maioría nos seus soviets locais. A frota do Báltico, moi próxima á capital, mostrou o seu rexeitamento a Kerenskii.Chamberlin (1976), p. 279 Os campesiños da rexión de Petrogrado elixiron a un bolxevique como representante para a inminente Conferencia Democrática. Nas grandes cidades, o apoio aos bolxeviques creceu de xeito notable.
Na Conferencia Democrática que se reuniu pouco despois para tratar a cuestión de que Goberno debía substituír o directorio de urxencia creado por Kerenskii durante o golpe de Estado, os bolxeviques seguían defendendo o fin das coalicións cos elementos burgueses e a formación dun novo gabinete completamente socialista, posición que defenderon Kámenev e Trotski.Rabinowitch (1978), p. 178 Malia as diferenzas entre eles —Trotski vía ao novo Goberno como o primeiro paso cara a un traspaso do poder aos soviets, mentres que Kámenev como unha forma de asegurar a reunión da Asemblea Constituínte—, ambos confiaban aínda na posibilidade de afondar a revolución por métodos pacíficos. Esta actitude, apoiada ata entón por Lenin, viuse gravemente ameazada co repentino cambio de actitude deste en dúas cartas dirixidas ao Comité Central do partido bolxevique o , nas que rexeitaba a actitude moderada e esixía un alzamento inmediato.Chamberlin (1976), p. 288 O Comité Central, asombrado pola nova postura, decidiu ignorar as esixencias de Lenin e evitar que se coñecesen para non minar a actitude conciliadora xurdida da cooperación entre socialistas durante o enfrontamento con Kornílov.Rabinowitch (1978), p. 181
Ante a oposición da maioría do Comité Central bolxevique de aceptar as súas esixencias de levar a cabo unha insurrección militar e tomar o poder, Lenin presentou a súa dimisión do Comité, que non tivo efecto algún.Rabinowitch (1978), p. 194 A mediados de outubro, intensificou a súa campaña a favor da toma inmediata do poder, tanto dentro do partido como entre as masas, a través de diversos escritos nos que xustificaba a súa actitude pola situación nacional e internacional (aumento do apoio aos bolxeviques, ebulición revolucionaria no campo, motíns no Exército alemán etc.).
A decisión final da Conferencia de permitir a Kerenskii formar un novo Goberno con ministros kadetesChamberlin (1976), p. 382 e doutras formacións liberais non fixo que o Comité Central atendese os chamamentos de Lenin a alzarse de inmediato contra aquel, pero si o obrigou a meditar de novo a súa posición.Rabinowitch (1978), p. 187 Fracasado o intento de formar un Goberno socialista na Conferencia, a maioría do Comité comezou a basear as súas esperanzas de logralo no próximo Congreso dos Soviets; para os máis radicais, o congreso podería transferir o poder a un Goberno de extrema esquerda que aplicase rapidamente medidas radicais; para os bolxeviques máis moderados, este novo Goberno provisional garantiría a elección e reunión da Asemblea Constituínte. O Soviet de Petrogrado tachou ao novo Consello de Ministros de «Goberno para unha guerra civil», negouse a outorgarlle apoio algún e anunciou que o próximo Congreso dos Soviets formaría un novo gabinete «verdadeiramente revolucionario».Chamberlin (1976), p. 282 A delegación bolxevique abandonou o Preparlamento e comezou a axitación a favor da formación dun novo Goberno e a denuncia de Kerenskii e dos seus partidarios.Chamberlin (1976), p. 285
Preparativos Decisión do Comité Central e falta de organización Lenin, principal dirixente bolxevique, premeu con firmeza ao Comité Central do partido bolxevique para que derrocase ao debilitado Goberno provisional antes da celebración do II Congreso dos Soviets.|miniatura|dereita