O océano Ártico,<ref>ártico no Dicionario da RAG.</ref> tamén coñecido como océano Glacial Ártico,glacial 1 <small>adx XEOG</small> 1 Aplícase ás terras e mares das zonas polares. Dicionaro de galego. Vigo: Ir Indo Edicións, 2004, ISBN 84-7680-7. é a parte do océano mundial máis pequena, e a máis setentrional, das cinco grandes divisións oceánicas do planeta Terra.

Está situado no hemisferio norte, na súa gran maioría na rexión polar ártica. A Organización Hidrográfica Internacional recoñece o Ártico como un océano, se ben é chamado por parte da oceanografía mar Ártico Mediterráneo ou simplemente mar Ártico, clasificándoo como un dos mares mediterráneos do océano Atlántico.Tomczak, Matthias e J. Stuart, Godfrey (2003): Regional Oceanography: an Introduction . Delhi, Daya Publishing House . Por outro lado, o océano Ártico pode ser visto como o lobo norte do océano Mundial.

Case completamente envolvida por Eurasia e por América do Norte, o océano Ártico está parcialmente cuberto por xeo durante todo o ano: case por completo no inverno, se ben no comezo do século XXI a superficie cuberta por xeo é de só entre 1/3 e 1/2 a finais do verán. A temperatura e a salinidade do océano Ártico varían segundo esta cobertura de xeo se derrete e conxela;Some Thoughts on the Freezing and Melting of Sea Ice and Their Effects on the Ocean K. Aagaard and R. A. Woodgate, Polar Science Center, Applied Physics Laboratory, University of Washington, January 2001. Retrieved 7 December 2006. a media de salinidade é a máis baixa en comparación cos cinco grandes océanos, debido á baixa evaporación, ao fluxo pesado de auga doce de ríos e correntes, e a conexión limitada con augas oceánicas de salinidade máis elevada. No verán o nivel do xeo diminúe nun 50 %. O National Snow and Ice Data Center (NSIDC) usa datos de satélite para fornecer un rexistro diario da cobertura de xeo do Ártico e a taxa de fusión, en comparación cun período medio dos últimos anos.

Características esquerda|miniatura|upright|A rexión ártica. A fronteira sur da rexión neste mapa está representada por unha isoterma vermella, con temperaturas medias inferiores aos 10 °C en xullo ao norte da mesma.

O océano Ártico ocupa unha bacía aproximadamente circular e cobre unha área de cerca de 14 056 000 km², case do tamaño da Federación Rusa, cun litoral de 45 390 km.

Está limitado polas masas terrestres da Eurasia, América do Norte, Groenlandia, e por varias illas.

Abrangue a baía de Baffin, os mares de Barents, de Beaufort, de Chukchi, de Siberia Oriental, o Groenlandia, a baía de Hudson, o estreito de Hudson, os mares de Kara, de Laptev, o mar Branco e outros corpos de auga tributarios.

Está ligado ao océano Pacífico a través do estreito de Bering e ao océano Atlántico a través do mar de Groenlandia e do mar do Labrador.

Os bordos do océano Glacial Ártico están repartidos entre diversos mares secundarios, separados por arquipélagos costeiros; de Escandinavia a Rusia e América do Norte sucédense o mar de Barents, o mar de Kara, o mar de Laptev, o mar de Siberia Oriental, o mar de Chukchi, o mar de Beaufort e o mar de Lincoln, ao norte da América. Limitado por soleira de pequena profundidade, o océano Ártico realiza pouquísimos intercambios con augas dos outros océanos.

A capa de xeo que cobre o océano ten unha superficie caótica por mor dos movementos que a animan, e ten un espesor de dous a catro metros. Vese afectada por unha deriva, desde a illa de Wrangel até o polo Norte e o arquipélago de Svalbard. Os límites da capa, variables segundo as estacións do ano, permiten en verán unha certa circulación marítima do mar de Barents ao cabo Tcheliuskin.

miniatura|upright|Diminución do antigo xeo do mar Ártico 1982–2007 Historia Prehistoria Segundo estudos realizados por especialistas da Universidade de Oxford (Inglaterra) e o Instituto Real de Holanda para a Investigación Mariña o océano Ártico hai uns setenta millóns de anos gozaba de temperaturas similares ás que hoxe en día se viven no mar Mediterráneo, con temperaturas duns 20 °C hai vinte millóns de anos.

Chegaron a estas conclusións mediante o estudo de materiais orgánicos atopados en lodo de illotes de xeo do ártico. Aínda non se sabe porque se daban estas temperaturas naqueles tempo pero crese que puido ser o efecto invernadoiro derivado dunha forte concentración de dióxido de carbono na atmosfera. América do Norte A presenza humana na rexión polar de América do Norte remóntase polo menos a entre 17 000 e 50 000 anos, durante a glaciación Wisconsin. Nesta época, a baixada do nivel do mar permitiu ás persoas desprazarse a través da ponte de Bering que unía Siberia co noroeste de América do Norte (Alasca), o que deu lugar ao poboamento de América. esquerda|miniatura|upright|Xacemento arqueolóxico de Thule Os primeiros grupos de paleoesquimós incluían aos da cultura pre-dorset (); os da cultura Saqqaq de Groenlandia (2500-800 a. C.); as culturas Independencia I e Independencia II do nordés do Canadá e Groenlandia ( e ); e a cultura Groswater do Labrador e Nunavik. A cultura dorset estendeuse polo Ártico de América do Norte entre o 500 a. C. e o 1500 d. C. Os dorsetianos foron a última gran cultura paleoesquimó do Ártico antes da migración cara ao leste desde a actual Alasca dos pobo thule, antepasados dos modernos inuit."The Prehistory of Greenland" , Greenland Research Centre, National Museum of Denmark, acceso 6 de febreiro do 2025.

A tradición Thule durou desde aproximadamente o ano 200 a. C. até o 1600 d. C., xurdindo ao redor do estreito de Bering e abarcando máis tarde case toda a rexión ártica de América do Norte. O pobo Thule foron os antepasados dos inuit, que agora viven en Alasca, nos Territorios do noroeste, Nunavut, Nunavik (norte de Quebec), Labrador e Groenlandia. Europa Durante gran parte da historia europea, as rexións do polo norte permaneceron en gran parte inexploradas e a súa xeografía era conxectural. Piteas de Massilia rexistrou un relato dunha viaxe cara ao norte no 325 a. C., a unha terra que chamou "Eschate Thule", onde o Sol só púñase durante tres horas ao día e a auga era substituída por unha substancia conxelada "na que non se pode camiñar nin navegar". Probablemente estaba a describir un icebergs, mentres que "Thule" era probablemente Noruega, aínda que tamén se suxeriron as illas Feroe ou as Shetland.Pytheas Andre Engels. Arquivo do 16 de decembro de 2006. miniatura|esquerda|upright|O mapa do Ártico de Emanuel Bowen da década de 1780 representando un «Océano boreal». Os primeiros cartógrafos non estaban seguros de se debuxar a rexión ao redor do Polo norte como terra (como no mapa de Johannes Ruysch de 1507, ou o mapa de Gerardus Mercator de 1595) ou auga (como no mapa mundial de Martin Waldseemüller de 1507). O fervente desexo dos comerciantes europeos de atopar un paso cara ao norte, a ruta do Mar do Norte ou o paso do Noroeste, cara a «Catai» (China) fixo que a auga gañase terreo, e en 1723 cartógrafos como Johann Homann incluíron un extenso «Oceanus Septentrionalis» no extremo norte dos seus mapas.

As poucas expedicións que penetraron moito máis alá do círculo polar ártico naquela época só engadiron pequenas illas, como Nova Zembla (século XI) e Svalbard (1596), aínda que, como estas estaban a miúdo rodeadas de banquisa, os seus límites setentrionais non estaban tan claros. Os creadores das cartas náuticas, máis conservadores que algúns dos cartógrafos máis fantasiosos, tendían a deixar a rexión en branco, con só fragmentos debuxados da costa coñecida.

miniatura|upright|A rexión ártica que mostra o paso do Nordés, a ruta do Mar do Norte dentro dela e o paso do Noroeste a través das augas interiores canadenses. Século XIX Esta falta de coñecemento do que había ao norte da cambiante barreira de xeo deu lugar a unha serie de conxecturas. En Inglaterra e outras nacións europeas, persistía o mito dun "mar polar aberto". John Barrow, durante moito tempo segundo secretario do almirantazgo británico, promoveu a exploración da rexión desde 1818 até 1845 en busca deste.

Nos Estados Unidos, nas décadas de 1850 e 1860, os exploradores Elisha Kane e Isaac Israel Hayes afirmaron ver parte desta escorregadiza masa de auga. Mesmo a finais de século, a eminente autoridade Matthew Fontaine Maury incluíu unha descrición do mar polar aberto no seu libro de texto The Physical Geography of the Sexa (1883). Con todo, como informaron todos os exploradores que viaxaron cada vez máis preto do polo, o casquete polar é bastante groso e persiste durante todo o ano.

Fridtjof Nansen foi o primeiro en realizar unha travesía náutica do océano Ártico, na expedición Fram de 1893 a 1896. Século XX O primeiro cruzamento da superficie do océano foi dirixido por Wally Herbert en 1969, nunha expedición en zorra de cans desde Alasca até Svalbard, con apoio aéreo. O primeiro tránsito náutico do Polo norte realizouno en 1958 o submarino USS Nautilus, e o primeiro tránsito náutico en superficie realizouno en 1977 o crebaxeos NS Arktika.

Desde 1937, as estacións de xeo á deriva tripuladas por soviéticos e rusos vixiaron exhaustivamente polo océano Ártico. Establecéronse asentamentos científicos no xeo á deriva e transportáronse miles de quilómetros en témpanos de xeo.North Pole drifting stations (1930s–1980s) . Institución Oceanográfica de Woods Hole

Na segunda guerra mundial, a rexión europea do océano Ártico foi fortemente disputada: o compromiso dos aliados de reabastecer á Unión Soviética a través dos seus portos do norte foi contrarrestado polas forzas navais e aéreas alemás.

Desde 1954, as aeroliñas comerciais sobrevoan o océano Ártico (véxase ruta polar).

Xeografía miniatura|upright|Batimetría e topografía do océano Ártico e as terras veciñas. miniatura|upright|A rexión ártica. Cabe destacar que o fronteira sur da rexión neste mapa está representada por unha isoliña vermella, e que todo o territorio ao norte ten unha temperatura media inferior a en xullo.

Tamaño O océano Ártico ocupa unha conca aproximadamente circular e cobre unha área duns 14 056 000 km2, case do tamaño da Antártida. A costa ten 45 390 km de lonxitude. É o único océano máis pequeno que Rusia, que ten unha superficie terrestre de 16 377 742 km2. Terras circundantes e zonas económicas exclusivas O océano Ártico está rodeado polas masas de terra de Eurasia (Rusia e Noruega), América do Norte (Canadá e o estado estadounidense de Alasca), Groenlandia e Islandia.

Zonas económicas exclusivas do ÁrticoSegmento de paísAreakm2mi² Mar de Laptev ata mar de Chukchi, Rusia Mar de Kara, Rusia Mar de Barents, Rusia Noruega continental Illas Svalbard, Noruega Illas Jan Mayen, Noruega Islandia continental Groenlandia continental Costa leste Ártico Canadá Ártico Estados Unidos Outros total océano Ártico Nota: Algunhas partes das áreas enumeradas na táboa atópanse no océano Atlántico. Outras consisten en golfos, estreito, canles e outras partes sen nomes específicos e exclúen zonas económicas exclusivas. Subáreas e conexións O océano Ártico está conectado co océano Pacífico a través do estreito de Bering e co océano Atlántico a través do mar de Groenlandia e o mar do Labrador. (O mar de Islandia ás veces considérase parte do mar de Groenlandia e outras veces considérase separado).

Os mares máis grandes do océano Ártico:

Mar de Barents—1.4 millòns de km2 Baía de Hudson—1.23 millòns de km2 (sometimes not included) Mar de Groenlandia—1.205 millòns de km2 Mar de Siberia Oriental—987,000 km2 Mar de Kara—926,000 km2 Mar de Laptev—662,000 km2 Mar de Chukchi—620,000 km2 Mar de Beaufort—476,000 km2 Golfo de Amundsen—93,000 km2 Mar Branco—90,000 km2 Mar de Pechora—81,263 km2 Mar de Lincoln—64,000 km2 Mar do príncipe Gustaf Adolf Mar da raíña Vitoria Mar de Wandel

Diferentes autoridades sitúan varios mares marxinais no océano Ártico ou no océano Atlántico, entre eles: Baía de Hudson, Baía de Baffin, o Mar de Noruega, e o Estreito de Hudson.

Illas