Exina (grego antigo Αἴγινα Aígina, grego moderno Αίγινα Éyina) é unha das illas de Grecia situada no medio do golfo Sarónico, entre as illas de Salamina ao norte, Angistri ao oeste e Poros ao sur; áchase a unha decena de quilómetros da costa nordés da península de Methano, no Peloponeso, e ao suroeste do Pireo, porto do cal dista uns 20 km.
O xentilicio dos habitantes desta illa é exineta. A illa é famosa polo seu templo de Afaia, un dos tres templos do triángulo sacro formado polo Partenón, o Templo de Poseidón do cabo de Sunión, e o templo de Afaia. Foi durante moito tempo unha gran rival de Atenas, tanto na Antigüidade como ao principio do século XIX. Exina foi unha das primeiras cidades marítimas e comerciais da Grecia Antiga: tivo a primeira mariña de Grecia e foi a primeira cidade en acuñar moeda. Foi a primeira capital (1828-1829) de Grecia que loitou pola súa independencia e o novo Estado grego fixo acuñar alí as súas primeiras moedas. A illa é tamén a principal produtora de pistachos de Grecia, e a maior exportadora a nivel mundial.
Segundo a tradición considérase que o seu nome deriva da ninfa Exina, nai de Éaco, quen naceu na illa e foi o seu rei.
Xeografía Xeografía física De ao redor de 90 km², a illa está situada a unha vintena de km ao suroeste de Atenas.
Dunha circunferencia de aproximadamente 40 km, ten a forma dun triángulo, coa punta cara ao sur. Estrabón estimou o perímetro de Exina en 180 estadios, uns 33 km.Estrabón, Geographika VIII:16 Engade o xeógrafo que a unha distancia duns 100 estadios, uns 18´5 km, distancia bastante correcta Ática, Megáride e a parte do Peloponeso que chega ata Epidauro formaban un círculo ao redor dela.
A súa maior lonxitude do nordés (cabo Tourla) ao sueste (cabo Perdika) é de 18´5 km. A illa divídese en tres rexións: un macizo montañoso de marga calcaria do Terciario ao norte; unha chaira costeira aluvial ao oeste (o único lugar fértil da illa); o resto da illa é de traquita volcánica. As pumitas foron unha vez unha das principais exportacións da illa. Metana, unha península do Peloponeso moi próxima, é un volcán que estaba aínda en actividade na época de Antígono II Gonatas.
A forma de Exina é triangular, con 13 km de longo de noroeste a sueste, e 10 km de ancho, tendo unha área total de 106 km². A poboación, en 2001, era de 11.630 habitantes.
Dúas terceiras partes da illa son consecuencia da actividade dun volcán extinguido. A parte occidental está formada por chairas pedregosas pero fértiles, que están ben cultivadas e producen abundantes colleitas de gran, ademais de algodón, vides, améndoas e figos, sendo con todo o pistacho o produto máis característico da illa. O resto da súa superficie é accidentada e montañosa. O extremo sur elévase formando o cónico monte Oros (534 m), e a cadea panhelénica estréitase cara ao norte con angostos vales fértiles a cada lado. Pola ausencia de pantanos o clima é o máis benigno de Grecia. A illa forma parte da prefectura do Ática. A industria da pesca de esponxas ten unha considerable importancia. miniatura|Situación xeográfica da illa. A principal cidade da illa é Exina, situada no extremo noroccidental, residencia estival de moitos comerciantes atenienses. Ioannis Kapodístrias (1776-1831), o primeiro xefe de Estado da nova Grecia, fixo erixir un grande edificio destinado a cuartel militar, que foi utilizado máis adiante como museo, biblioteca e escola. O museo foi a primeira institución desta clase de toda Grecia, pero a colección que albergaba foi trasladada a Atenas no 1834. Na praza maior Kapodístrias ten unha estatua conmemorativa. miniatura|200px|esquerda|A vexetación de Exina. A cima máis alta de Exina, de forma cónica, o monte Oros ou Profitis Ilias (antigamente monte Panhelenio), culmina a 531 m.
Excepto o porto de Exina ao oeste e a pequena baía de Agia Mariña, a illa é case totalmente acantilada, formada por cantís que non proporcionan un fondeadoiro en condicións. miniatura|centro|700px|Porto de Exina. A súa vexetación é típica da garriga mediterránea (céspede seco con plantas espiñentas en coxíns), chamada grego phrygana . Os antigos piñeirais case desapareceron para ser substituídos por aciñeiras verdes, por oliveiras salvaxes e por cipreses.
O clima de Exina é mediterráneo: suave no inverno e quente e seco no verán. A illa é salvada polas considerables diferenzas de temperatura. A estación das choivas, na primavera, é curta.
Temperaturas medias mensuais °C mini diaria °C maxi diaria Precipitacións (mm) Xaneiro 6 12 43 Febreiro 6 12 43 Marzo 8 15 49 Abril 11 18 25 Maio 15 23 17 Xuño 19 28 6 Xullo 22 31 0 Agosto 22 31 0 Setembro 19 28 16 Outubro 15 22 57 Novembro 11 17 77 Decembro 8 14 69 Ano 13´5 20´9 402
Comunas e pobos
Exina contaba en 1998 cun pouco menos de 12.000 habitantes, e é un demo, que forma parte da prefectura de O Pireo. O alcalde (demarca) de (2007) é Panayotis Koukoulis.
As diferentes localidades da illa son:
A capital, Exina, é ás veces chamada tamén Chora («a cidade» en grego) para diferenciala con Exina, «a illa». Os turistas chámana tamén «Egine-town». A capital está situada ao noroeste da illa, no lugar da cidade antiga. Ten máis de 5.500 anos.
En forma de anfiteatro, fronte ao mar, aúna os rueiros tortuosos e as mansións neoclásicas.
No porto, a igrexa de Aghios Nikolaos acolle aos navíos. O centro urbano está situado ao longo dos peiraos do porto, mentres que a rúa Aphaias acolle os edificios administrativos da illa.
O colexio Eynardeio está situado xusto á beira da catedral da illa, Aghios Dionysos, construído a comezos do século XIX.. O barrio norte é a colonia dos profesores do século XIX, como o «castelo Zaimi», a «torre Ralli » ou a residencia de Eleutherios Venizelos. Kypséli, a 4 km ao nordés de Chora, é a segunda localidade en importancia da illa. É unha gran vila agraria especializada na produción de pistachos e de améndoas, pero que debe o seu crecemento, desde finais do século XIX a principios do XX, á pesca de esponxas, . A igrexa Evanghélistria data de ao redor de 1887. Aghia Marina é unha estación balnearia, na baía do mesmo nome, ao nordeste da illa e está baixo a protección da igrexa homónima. É destacable, sobre todo, pola súa praia de máis de 500 metros de longa, bordeada de piñeiros. No verán, Aghia Marina está unida directamente ao Pireo mediante o transporte marítimo. Messagros, é unha poboación rural dedicada á agricultura, na ruta entre Chora e Aghia Marina. Atópase alí un dos últimos oleiros da illa. Exina, era a principios do século XX, un gran centro de produción. Devandito oleiro está instalado na «casa de Rodakis». Devandita casa é o arquetipo da casa rural exineta do finais do século XIX: unha única estancia abovedada, dividida en dúas, por dous banzos, ao carón está o comedor e ao outro o dormitorio. No exterior, a casa é destacable polas súas catro estatuas simbólicas (o porco: a fortuna, o reloxo: o tempo, as serpe: o mal, a pomba: a paz). Portes é un pequeno porto ao sur de Aghia Marina, probablemente fundado polos venecianos. O seu nome sería unha deformación de porto. Anitsaiou é unha aldea ao suroeste de Portes, ao pé do monte Oros, sobre a vertente leste do outeiro. Sfyriktres, ao pé do Oros, na vertente oeste do outeiro, acolle o EKPAZ, un centro de acollida para animais salvaxes (esencialmente aves). Pachia Rachi é unha aldea no flanco oeste do outeiro. A maioría das casas compradas por ricos atenienses foron restauradas no estilo local. Vathy é un pequeno pobo ao nordeste de Kypséli. Souvala, na costa norte, posúe unha pequena estación termal (fonte de auga quente sulfurosa). É, ademais, o segundo porto da illa logo de Chora. Vaya é un pequeno porto na baía do mesmo nome, habitada desde a Antigüidade. Marathon é un pobo rural e agrícola na baía homónima, ao sur de Chora. Nesta baía foi onde a frota grega reuniuse antes da Batalla de Salamina. Tamén nesta baía foi onde desembarcou o goberno grego de Kapodistrias, cando Chora foi a capital de Grecia durante a Guerra de independencia. Perdika é un pobo de pescadores ao sueste da illa. As casas baixas construídas ao longo do porto, teñen todas patios abertos, que foron unidos.
Kypséli, Perdika, Messagros e Vathy son comunas que dispoñen do seu propio concello, no sentido dun demo.
Actividades económicas As principais actividades económicas de Exina son o turismo, a agricultura e as actividades marítimas (pesca e transporte).
A illa de Exina é un dos principais lugares de produción de pistachos (20.000 toneladas ao ano. Que dan sustento a case 3.500 persoas. Os pistacheros chegaron de Exipto cara a 1920. A devandita produción é tan importante na Grecia actual, que aos pistachos chámanos «Exinas».
Tamén hai amendoeiras, oliveiras e viñas. miniatura|200px|A cidade moderna de Exina (Chora) e principal porto da illa. Exina continuou desde a Antigüidade coa elaboración e produción de cerámica (os famosos xerros amarelos de Exina).
Transportes Os turistas aproveitan o enlace marítimo directo entre Exina (Chora) e o Pireo. A illa está comunicada moitas veces ao día por hidroalas: os Flying Dolphins ou os catamaráns que tardan 35 minutos desde O Pireo. Os transbordadores tradicionais fan o percorrido en 1h 20. No verán, habilítase ademais un enlace, unicamente para os turistas, con Agia Marina e Souvala.
Historia Antigüidade Mitoloxía Exina debe a súa reputación tanto á historia como ao feito de ser, na mitoloxía grega, o reino de Éaco. Chamouse orixinalmente Oinoné, antes de tomar o nome da nai de Éaco, a ninfa Exina, amante de Zeus.
Prehistoria e período micénico Os descubrimentos arqueolóxicos remóntanse ao Neolítico, en Colona, preto da actual cidade de Exina, en Agia Marina ao leste e ao pé do outeiro que leva o templo de Afaia, mostran que a illa estivo ocupada desde o final do cuarto milenio a.C.
Pénsase que no Heládico Antigo, un pobo orixinario de Asia Menor e que falaba un dialecto licio chegaría á illa e introduciría o culto dunha das súas divindades, cuxo nome, helenizado, sería Aigàios.
Cara ao -2500, o comercio de Exina era próspero e mantiña relacións coa civilización minoica de Creta.
Cara ao -2000, un pobo, probablemente de orixe indoeuropea, e tendo alcanzado xa a Idade de Bronce, que falaba o eólico ou o arcadio e que adoraba a Poseidón estableceuse en Exina.
Cara ao -1400, os aqueos, que serían guiados por Éaco, establecerían un réxime equivalente ao dos reinos micénicos do continente. Eran os mirmidóns da lenda. Levantaron fortificacións na cima do monte Oros.
Os dorios conquistaron a illa cara ao -1100 e introduciron o seu dialecto e os seus costumes, principalmente o culto de Zeus Panhelenio, adorado no cume máis elevado da illa, o monte Oros. Cando neste outeiro hai nubes, dise que en Atenas choverá. O culto a Afaia, variante local do culto á Deusa Nai sería introducido na mesma época.
A Idade Escura e a Época Arcaica miniatura|esquerda|200px|Templo de Apolo. Na mitoloxía grega, Exina era a filla do deus-río Asopo e da ninfa Metope. Tivo polo menos dous fillos: con Áctor tivo a Menecio e con Zeus procreou a Éaco. Cando Zeus raptou a Exina, levoulla a Enone, unha illa próxima á costa da Ática. Esta illa sería coñecida máis tarde como Exina, en honra á nai de Éaco, a Exina mitolóxica.
A illa estaría despoboada e cara a -950 Exina foi colonizada polos dorios de Epidauro. Segundo Heródoto, «os exinetas son dorios vindos de Epidauro». Segundo Pausanias, un grupo de arxivos que se apoderaron de Epidauro con Deifontes, pasou a Exina e convivindo cos antigos exinetas impuxeron na illa os costumes e a lingua doria.
Foi entón cando se desenvolveu a vocación marítima da illa. A súa mariña era considerada no século VII a.C. a primeira de Grecia. Segundo Pausanias «... os exinetas alcanzaron un gran poder, ata o punto de que as súas forzas navais eran superiores á dos atenienses». No transcurso do século VII a.C., Exina pasou ao dominio do tirano arxivo Fedón (-748).