René Descartes (; latinización: Renatus Cartesius; onomástico do que se deriva o adxectivo cartesiano, nado en La Haye en Touraine (localidade rebautizada como Descartes máis tarde) o 31 de marzo de 1596 e finado en Estocolmo o 11 de febreiro de 1650, foi un filósofo, matemático e físico francés. considerado o pai da xeometría analítica e da filosofía moderna, así como un dos protagonistas con luz propia no limiar da revolución científica.Ribnikov. Historia de la matemática.
Descartes, por veces chamado o fundador da filosofía moderna e o pai da matemática moderna, é considerado un dos pensadores máis importantes e influentes da historia humana. Inspirou aos seus contemporáneos e a xeracións de filósofos. Na opinión dalgúns comentadores, iniciou a formación daquilo que hoxe se chama o Racionalismo continental (supostamente en oposición á escola que predominaba nas illas británicas, o Empirismo), posición filosófica dos séculos XVII e XVIII en Europa.
Outros autores non ven unha grande oposición entre o "Racionalismo continental" do século XVIII e o empirismo. O gran cisma iniciaríase con Hegel, que partiu da posición de Kant onde había xa algúns sinais de Idealismo, mais aínda unha base racional que non se desviaba moito da tradición empírica inglesa. A lectura de Hume foi un punto fulcral na obra de Kant, ata entón sen ningún texto relevante publicado. Kant dixo mesmo que Hume o espertou dun "sono dogmático".
O seu método filosófico e científico, que expón en Regras para a dirección da mente (1628) e máis explicitamente no seu Discurso do método (1637), establece unha clara ruptura coa escolástica que se ensinaba nas universidadeé. Está caracterizado pola súa simplicidade —no seu Discurso do método unicamente propón catro normas— e pretende romper cos interminables razoamentos escolásticos. Toma como modelo o método matemático, nun intento de acabar co siloxismo aristotélico empregado durante toda a Idade Media. Moitos elementos da filosofía de Descartes teñen precedentes no aristotelismo tardío, o neoestoicismo do século XVI ou nos filósofos medievais.
A súa declaración filosófica máis coñecida é "penso, logo existo",(en latín: cogito, ergo sum; en francés: je pense, donc je suis) que se atopa en Discurso do método (1637) e en Principios da Filosofía (1644), foi un elemento esencial do racionalismo occidental, contraria á escola empirista inglesa, e formulou o coñecido como «método cartesiano», pero do cogito xa existían formulacións anteriores, algunha tan exacta á súa como a de Gómez Pereira Véxase Gómez Pereira 'De Inmortalitate Animae', año 1554, páx. 277 da edición matritense da súa obra en 1749. en 1554, e do Método consta a formulación previa que do mesmo fixo Francisco Sánchez en 1576. Francisco Sánchez, o Escéptico, di en "Quod nihil Scitur" (Que nada se sabe), 1576. Todo iso con antecedentes en Agostiño de Hipona Véxase Agostiño de Hipona, Principios de filosofía 1, §7. e Avicena,Véxase Avicena, Libro de las orientaciones y de las advertencias, (vol-II pp. 343-346), Ed. S. DUNYA, O Cairo, 4 vols., 1960-1968. polo que xa no seu século foi acusado de plaxio, entre outros por Pierre Daniel Huet.Pierre Daniel Huet, Censura filosófica cartesiana, París: D. Horthemels, 1689.
O seu filosofía natural rexeita calquera apelación aos fins finais, divinos ou naturais, ao explicar os fenómenos naturais en termos mecánicos. Como devoto católico, a súa teoloxía insiste na liberdade absoluta do acto de creación de Deus. Ao negarse a aceptar a autoridade de filósofos anteriores, Descartes con frecuencia distingue os seus puntos de vista dos filósofos que o precederon. Rompeu coa tradición aristotélica establecendo un dualismo substancial entre alma —res cogitans, o pensamento— e corpo —res extensa, a extensión—. Radicalizou a súa posición ao rexeitar considerar ao animal, ao que concibe como unha «máquina»,Georges Chapouthier, Le respect de l’animal dans ses racines historiques: de l’animal-objet à l’animal sensible, Bull. Acad. Vet. France, 2009, 162 (1), pp. 5-12. como un corpo desprovisto de alma. Esta teoría será criticada durante a Ilustración, especialmente por Diderot, Rousseau e Voltaire.
Consciente das penalidades de Galileo polo seu apoio ao copernicanismo, tentou sortear a censura, disimulando de modo parcial a novidade das ideas sobre o home e o mundo que expoñen as súas formulacións metafísicos, unhas ideas que supoñerán unha revolución para a filosofía e a teoloxía. A influencia cartesiana estará presente durante todo o século XVII: os máis importantes pensadores posteriores desenvolveron sistemas filosóficos baseados no seu; con todo, mentres houbo quen asumiu as súas teorías —Malebranche ou Arnauld— outros as rexeitaron —Hobbes, Locke, Spinoza, Leibniz, Pascal, Berkeley ou Hume—.
A influencia de René Descartes nas ciencias e matemáticas é igualmente evidente. Fixo contribucións en física e óptica. O sistema de coordenadas cartesianas recibiu o seu nome.</ref> Acredítaselle como o pai da xeometría analítica, a ponte entre o álxebra e a xeometría, utilizado no descubrimento do cálculo infinitesimal. Traxectoria Descartes naceu en La Haye en Touraine (Francia), hoxe en día chamada Descartes na súa honra, despois de que a súa nai abandonase a cidade de Rennes, onde se declarou unha epidemia de peste bubónica. Pertencía a unha familia de baixa nobreza; o seu pai foi Joachim Descartes, conselleiro no Parlamento da Bretaña. Era o terceiro dos descendentes do matrimonio entre Joachim Descartes, parlamentario de Rennes, e Jeanne Brochard, polo que, por vía materna, era neto do alcalde de Nantes.
miniatura|upright|Rexistro de gradación de Descartes no Collège Royal Henry-Le-Grand, La Flèche, 1616. Despois da temperá desaparición da súa nai, Jeanne Brochard, a poucos meses despois do seu nacemento, quedou ao coidado e crianza da súa avoa, o seu pai e a súa ama de cría. Foi criado pola atención dunha ama de cría, a quen permanecerá ligado toda a súa vida, en casa da súa avoa materna. A súa nai morre o 13 de maio de 1597, aos trece meses seguintes de alumar a René e poucos días, logo do nacemento dun neno que non sobrevive.
O seu pai comezou a chamarlle o seu «pequeno filósofo» porque o pequeno René pasábase o día expondo preguntas.Adrien Baillet, Vie de Monsieur Descartes (1º ed, 2 tomos, París, Daniel Horthemels, 1691), reimpresiones: Olms, Nova York, 1972; La Table Ronde, colección La Petite Vermillon, 1992.
En 1607, cando contaba con once anos, debido a súa fraxil saude ingresou no colexio xesuíta Royal Henry-Le-Grand en La Flèche, no que impartía clase o pai François Fournet —doutor en filosofía pola Universidade de Douai Marie Thérèse Pourprix, «L’ Université de Douai (1562-1793), quelques hommes, quelques conflits» de asa-2.univ-lille1.fr, Université Lille I, 2006. Consultado el 5 de abril de 2010.— e o pai Jean François (matemático) —que lle ensinará matemáticas durante un ano— no que permanecerá ata 1614.Véxase “Descartes, Œuvres et lettres”, Bibliothèque de la Pléiade, presentado por A. Bridoux e revisado por Charles Adam. Estaba eximido de acudir a clase pola mañá debido á súa débil saúdeShapin, Steven: «Descartes médecin et les thérapies de la raison.» e era moi valorado polos educadores por mor das súas precoces dotes intelectuais."O padre Charlet, reitor da casa que era o seu director perpetuo, deralle, entre outros privilexios, o de permanecer máis tempo na cama polas mañás, tanto pola súa mala saúde como porque notaba nel un espírito natural inclinado. á meditación" s:La Vie de M. Descartes/Livre 1/Chapitre 6 Aprendeu física e filosofía escolástica, e mostrou un notable interese polas matemáticas; con todo, non cesará de repetir no seu Discurso do método que na súa opinión este sistema educativo non era bo para un adecuado desenvolvemento da razón. Deste período non se conserva máis que unha carta de dubidosa autenticidade —pode ser dun dos seus irmáns— que en teoría Descartes escribiu á súa avoa.
Tiña bastante liberdade e era apreciado polos profesores, mais declarou no Discurso do Método decepción co ensino escolástico. Educación A educación que recibiu en La Flèche ata os dezaseis anos de idade (1607-1612) proporcionoulle, durante os primeiros anos de cursos, unha sólida introdución á cultura clásica, aprendendo latín e grego na lectura de autores como Cicerón, Horacio e Virxilio, por unha banda, e Homero, Píndaro e Platón, polo outro. O resto do ensino estaba baseado principalmente en textos filosóficos de Aristóteles (Órganon, Metafísica, Ética a Nicómaco), acompañados por comentarios de xesuítas (Suárez, Fonseca, Toledo, quizais Vitoria) e outros autores españois (Cayetano). Convén destacar que Aristóteles era entón o autor de referencia para o estudo, tanto da física, como da bioloxía. O plan de estudos incluía tamén unha introdución ás matemáticas (Clavius), tanto puras como aplicadas: astronomía, música, arquitectura. Seguindo unha estendida práctica medieval e clásica, nesta escola os estudantes exercitábanse constantemente na discusión (Cfr. Gaukroger, quen toma en conta a Cociente studiorum: o plan de estudos que aplicaban as institucións xesuíticas). Xuventude miniatura|upright|René Descartes no seu escritorio. Aos 18 anos de idade, Descartes seguiu os seus estudos na Universidade de Poitiers para estudar dereito e medicina, graduándose en Baccalauréat e licenciándose en Dereito en 1616.
Aos vinte e dous anos parte cara aos Países Baixos, onde observa os preparativos do exército de Mauricio de Nassau para a inminente guerra dos Trinta Anos. Entre 1618 e 1619 reside nos Países Baixos. En novembro de 1618Negri, Antonio: Descartes político. Ediciones AKAL, 2008, ISBN 8446024578, 9788446024576 (página 31). coñeceu en Breda a Isaac Beeckman con quen durante varios anos mantén unha intensa e estreita amizade e que tentaba desenvolver unha teoría física corpuscularista, moi baseada en conceptos matemáticos. O contacto con Beeckman estimulou en gran medida o interese de Descartes pola matemática e a física. A pesar das constantes viaxes que realizou nesta época, Descartes non deixou de formarse e en 1620 coñeceu en Ulm ao entón famoso mestre calculista alemán Johann Faulhaber. Para Beeckman escribe pequenos traballos de física, como «Sobre a presión da auga nun vaso» e «Sobre a caída dunha pedra no baleiro», así como un pequeno tratado sobre música intitulado Compendium Musicae.
Non obstante, Descartes nunca exerceu o Dereito, e en 1618 alistouse no exército do Príncipe Mauricio de Nassau, coa intención de seguir carreira militar. Declarábase menos un actor que un espectador: antes ouvinte nunha escola de guerra que verdadeiro militar. É nesa época tamén cando escribe Larvatus prodeo (Eu camiño enmascarado). Os tres soños Descartes referiuse que, inspirado por unha serie de soños, nesta época albiscou a posibilidade de desenvolver unha «ciencia marabillosa».Discurso do método. Parte II. O filósofo atopábase acuartelado en Ulm, preto de Baviera, durante o inverno de 1619. Pasou o día nunha habitación quentada por unha estufa, ao durmirse pola noite tres soños sucesivos que interpreta como unha mensaxe do Ceo para consagrarse á súa misión de investigador.
No primeiro soño é atormentado por unhas pantasmas que o asustaron tanto que lle fixeron saír á rúa. Ao camiñar ía encorvado cara ao lado esquerdo, porque sentía unha gran debilidade no seu lado dereito. Cando tentaba rectificar o seu paso, foi sacudido por un bulebule. Viu unha igrexa e foi cara a ela, coa idea de rezar, pero un home achegouse a el dicíndolle que Monsieur N tiña algo que darlle. Era un melón dun país estranxeiro. A intensidade do vento diminuíu e espertouse pensando que talvez un xenio maligno queríao seducir.