O Canal de Suez (; , ) é unha vía fluvial artificial a nivel do mar situado en Exipto, que une o mar Mediterráneo co mar Vermello a través do istmo de Suez e divide África e Asia (e, por extensión, a península do Sinaí do resto de Exipto). O canal, de 193,30 km de lonxitude, é unha importante ruta comercial entre Europa e Asia.
En 1858, o diplomático francés Ferdinand de Lesseps fundou a compañía do Canal de Suez co propósito expreso de construír o canal. A construción do canal durou desde 1859 ate 1869. O canal inaugurouse oficialmente o 17 de novembro de 1869. O canal ofrece aos barcos unha ruta directa entre o Atlántico Norte e o norte do Índico a través do mar Mediterráneo e o mar Vermello, evitando o Atlántico Sur e o sur do océano Índico e reducindo a distancia da viaxe desde o mar Arábigo até Londres en aproximadamente 8900 km, 10 días a 20 nós (37 km/h) ou 8 días a 24 nós. O canal esténdese desde o extremo norte de Porto Saíd até o extremo sur de Porto Tewfik na cidade de Suez. En 2021, máis de 20 600 embarcacións atravesaron o canal (unha media de 56 ao día).
O canal orixinal contaba cun único carril navegable con lugares de paso no desvío de Ballah e no Gran Lago Amargo. Segundo os planos de Alois Negrelli, non contiña esclusas, polo que a auga de mar fluía libremente a través del. En xeral, a auga do canal ao norte dos lagos Amargos flúe cara ao norte no inverno e cara ao sur no verán. En Suez, o sur do lago, a corrente cambia coa marea.
O canal era propiedade do goberno exipcio, pero os accionistas europeos, na súa maioría británicos e franceses, eran donos da empresa concesionaria que o explotou ata xullo de 1956, cando o presidente Gamal Abdel Nasser nacionalizouno, un acontecemento que conduciu á crise de Suez entre o 29 de outubro e o 7 de novembro de 1956. O canal é operado e mantido pola empresa estatal Autoridade do Canal de Suez (SCA) de Exipto. Segundo a Convención de Constantinopla, pode utilizarse "en tempo de guerra como en tempo de paz, por calquera buque de comercio ou de guerra, sen distinción de pavillón".Convención de Constantinopla do Canal de Suez do 2 de marzo de 1888 aínda en vigor e mantida especificamente na Lei de Nacionalización de Nasser. Con todo, o canal desempeñou un importante papel estratéxico militar como atallo naval e punto de conxestión. As armadas con costas e bases tanto no mar Mediterráneo como no mar Vermello (Exipto e Israel) teñen un interese particular no canal de Suez. Despois de que Exipto pechase o canal de Suez ao comezo da Guerra dos Seis Días o 5 de xuño de 1967, o canal permaneceu pechado durante oito anos, reabrindo o 5 de xuño de 1975.
O goberno exipcio iniciou a construción en 2014 para ampliar e ensanchar o desvío de Ballah en 35 km para acelerar o tempo de tránsito do canal. A ampliación pretendía case duplicar a capacidade do canal de Suez, de 49 a 97 barcos ao día. Cun custo de 59 400 millóns de LE (9000 millóns de USD), este proxecto financiouse con certificados de investimento con intereses emitidos exclusivamente a entidades e particulares exipcios.
A Autoridade do Canal de Suez inaugurou oficialmente o novo canal lateral en 2016. Esta canal lateral, no lado norte da extensión leste do canal de Suez, dá servizo á terminal leste para a atracada e desatraque de buques desde a terminal. Como a terminal de colectores leste está situada no propio canal, antes da construción do novo canal lateral non era posible atracar ou desatracar buques na terminal mentres un convoi estaba en marcha. Precursores miniatura|esquerda|O Canal dos faraóns, precursor do moderno Canal de Suez, iniciouse baixo o reinado do faraón Sesostris I, cara ao ano 1960 a. C., pero non se completou até polo menos o reinado de Darío I. Os antigos canales oeste-leste construíronse para facilitar a viaxe desde o río Nilo até o mar Vermello.Rappoport, S. (Doctor of Philosophy, Basel). History of Egypt (undated, early 20th century), Volume 12, Part B, Chapter V: "The Waterways of Egypt", pp. 248–257. London: The Grolier Society.Hassan, F. A. & Tassie, G. J. Site location and history (2003). Kafr Hassan Dawood On-Line, Egyptian Cultural Heritage Organization . Retrieved 8 August 2008. Crese que un canal máis pequeno construíuse baixo os auspicios de Sesostris IIConsulta Sesostris#investigación moderna. ou Ramsés II. Outro canal, que probablemente incorporaba unha parte do primeiro, construíuse baixo o reinado de Necao II, pero o único canal completamente funcional foi deseñado e completado por Darío I. II milenio a. C. O exiptólogo James Henry Breasted atribúe o primeiro intento coñecido de construír un canal na primeira catarata, preto de Asuán, á sexta dinastía de Exipto e a súa finalización a Sesostris III (1878-1839 a. C.) da duodécima dinastía de Exipto.J. H. Breasted, Ancient Records of Egypt, 1906. Volume One, pp. 290–292, §§642–648. Chicago: The University of Chicago Press.
É posible que o lendario Sesostris (probablemente o faraón Sesostris II ou Sesostris III da duodécima dinastía de ExiptoJ. H. Breasted atribúe a construción temperá do antigo canal a Sesostris III, até a primeira catarata. Consulte J. H. Breasted, Ancient Records of Egypt, Part One, Chicago 1906, §§642–648) iniciase as obras dun antigo canal, o canal dos Faraóns, que unía o Nilo co mar Vermello (1897-1839 a. C.), cando se construíu un canal de irrigación ao redor de 1848 a. C. que era navegable durante a estación das crecidas e que desembocaba nun val fluvial seco ao leste do delta do Nilo chamado Wadi Tumilat. (Dise que na antigüidade o mar Vermello chegaba cara ao norte até os lagos Amargos e o lago Timsah.The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition, s.v. "Suez Canal" . Consultado o 25 de xaneiro do 2025.Naville, Édouard. "Map of the Wadi Tumilat" (plate image), in The Store-City of Pithom and the Route of the Exodus (1885). Londres: Trubner and Company.).
No tratado Meteorolóxicos de Aristóteles (384–322 a. C.) este escribiu:
Estrabón escribiu que Sesostris comezou a construír un canal, e Plinio o Vello (23/24–79 d.C.) escribiu:
No século XX descubriuse a extensión cara ao norte do posterior canal de Darío I, que se estendía desde o lago Timsah até os lagos Ballah,Shea, William H. "A Date for the Recently Discovered Eastern Canal of Egypt", in Bulletin of the American Schools of Oriental Research, No. 226 (abril de 1977), pp. 31–38. e que se datou no Imperio Medio de Exipto extrapolando as datas das antigas localizacións ao longo do seu percorrido.
Os relevos da expedición a Punt baixo o mando de Hatshepsut, no ano 1470 a. C., mostran embarcacións marítimas que transportan á forza expedicionaria que regresa de Punt. Isto suxire que existía un enlace navegable entre o mar Vermello e o Nilo.Sanford (1938), p. 72; Garrison (1999), p. 36. As recentes escavacións en Wadi Gawasis poden indicar que o comercio marítimo de Exipto partía do mar Vermello e non requiría unha canle. As probas parecen indicar a súa existencia no século XIII a.C., en tempos de Ramsés II.Hess, Richard S. Rev. of Israel in Egypt: The Evidence for the Authenticity of the Exodus Tradition , by James K. Hoffmeier. The Denver Journal 1 (1 de xaneiro de 1998). Consultado o 26 de xaneiro do 2025.Hassan, Fekri A. Kafr Hassan Dawood On-line , 17 de agosto de 2003. Consultado o 26 de xaneiro do 2025.Martínez Babon, Javier. "Consideraciones sobre la Marinay la Guerra durante el Egipto Faraónico" . Consultado o 26 de xaneiro do 2025. Canales escavados por Necao, Darío I e Tolomeo Os restos dunha antiga canal de oeste-leste que atravesaba as cidades exipcias de Bubastis, Avaris e Heroónpolis foron descubertos, en 1799, poños enxeñeiros e cartógrafos de Napoleón Bonaparte.Descriptions de l'Égypte, Volume 11 (État Moderne) , containing Mémoire sur la communication de la mer des Indes à la Méditerranée par la mer Rouge et l'Isthme de Sueys, par M. J.M. Le Père, ingénieur en chef, inspecteur divisionnaire au corps impérial des ponts et chaussées, membre de l'Institut d'Égypte, pp. 21–186Os seus informes publicáronse en Description de l'ÉgypteMontet, Pierre. Everyday Life in the Days of Ramesses The Great (1981), page 184. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.Silver, Morris (6 April 1998), "5c. Evidence for Earlier Canals". Ancient Economies II . consultado o 26 de xaneiro do 2025. Economics Department, City College of New York.
Segundo as Historias do historiador grego Heródoto,Herodotus ii.158. cara ao ano 600 a. C., Necao II emprendeu a escavación dunha canle oeste-este a través do Wadi Tumilat entre Bubastis e Heroónpolis, e quizais o continuou até o golfo Heroopolita e o mar Vermello. Con todo, dise que Necao nunca completou o seu proxecto.
Segundo Heródoto, 120.000 homes pereceron nesta empresa, pero esta cifra é sen dúbida exaxerada."A cifra de «120 000» é sen dúbida esaxerada. Mehemet Ali só perdeu 10 000 na construción do canal de Mahmûdieh (do Nilo a Alexandría)." remarked W. W. How and J. Wells, A Commentary on Herodotus. Segundo Plinio o Vello, a extensión do canal de Necao era dunhas 57 millas inglesas, igual á distancia total entre Bubastis e o Gran Lago Amargo, tendo en conta o serpenteo a través dos vales. A lonxitude que conta Heródoto, de máis de 1000 estadios (é dicir, máis de 183 quilómetros (114 millas), debe entenderse que inclúe toda a distancia entre o Nilo e o mar Vermello naquela época.
Coa morte de Necao, os traballos interrompéronse. Heródoto conta que a razón pola que se abandonou o proxecto foi a advertencia recibida dun oráculo de que outros se beneficiarían da súa finalización con éxito. A guerra de Necao con Nabucodonosor II probablemente impediu a continuación do canal.Segundo Herodoto, o traballo no proxecto viuse «interrompido por unha profecía que dicía que el [Necao] estaba a traballar de antemán para o bárbaro. Os exipcios chaman bárbaros a todos os homes doutros idiomas». (Herodoto, eo. loc..)
O proxecto de Necao foi completado por Darío I de Persia, que gobernou o Antigo Exipto despois de que este fose conquistado polo seu predecesor Cambises II. É posible que na época de Darío existise un paso natural entre o golfo Heroopolita e o mar VermelloAparentemente, Claudio Ptolomeo consideraba o Gran Lago Amargo como unha extensión setentrional do Mar Vermello, mentres que Darío non o facía, porque Arsínoe (Suez) está situada ao norte de Shaluf. (Véxase Naville, «Mapa do Wadi Tumilat», mencionado anteriormente). nas proximidades da cidade exipcia de Shaluf, (alt. ChaloufConsulte As inscricións de Darius o Grande en Suez. ou Shaloof) situada xusto ao sur do Gran Lago Amargo, e que quedara tan bloqueado con limo que Darío tivo que despexalo para permitir de novo a navegación. Segundo Heródoto, o canal de Darío era o suficientemente ancho como para que dous trirremes puidesen cruzarse cos remos estendidos, e requiría catro días para atravesalo. Darío conmemorou a súa fazaña cunha serie de estelas de granito que instalou na ribeira do Nilo, incluíndo unha preto de Kabret, e outra máis a poucos quilómetros ao norte de Suez. As inscricións de Darío o Grande en Suez din:
O canal saía do Nilo en Bubastis. Unha inscrición nun alicerce de Heroónpolis rexistra que no 270 ou 269 a. C. foi reaberto de novo, por Tolomeo II Filadelfo. En Arsinoe, Tolomeo construíu unha esclusa navegable, no golfo Heroopolita do mar Vermello, que permitía o paso de embarcacións pero impedía que a auga salgada do mar Vermello se mesturase coa auga doce do canal.R. E. Gmirkin, "Berossus and Genesis, Manetho and Exodus: Hellenistic Histories and the Date of the Pentateuch", p. 236