Utah é un dos 50 estados dos Estados Unidos de América, localizado na rexión das Montañas Rochosas. É un dos máis importantes centros de transporte e de telecomunicacións do Oeste americano. A capital e maior cidade de Utah é Salt Lake City e na súa rexión metropolitana vive máis do 60% da poboación do Estado.
A economía de Utah está diversificada. Salt Lake City é un importante centro financeiro e comercial do Oeste americano. A industria de manufactura e de alta tecnoloxía tamén é unha das principais fontes de renda, así como a agropecuaria. Utah é tamén posúe un sistema de educación e de saúde nacionalmente recoñecido. A principal fonte de renda de Utah, porén, é o turismo. As súas diversas atraccións naturais atraen millóns de turistas anualmente ao Estado. Estas atraccións van desde grandes cadeas de montañas propicias á práctica do esquí e de rochas erosionadas ata o Gran Lago Salgado, o maior lago ao oeste do río Mississippi, e que é máis salgado que a auga do mar. Boa parte do territorio posúe un aspecto e un clima desértico.
O Estado e a súa historia márcanse pola gran presenza dos mormóns, que fan parte da Igrexa de Xesús Cristo dos Santos dos Últimos Días. Cerca de 60% da poboación de Utah son membros desta asociación relixiosa, que ten a sede en Salt Lake City. Os mormóns instaláronse na rexión do actual Estado de Utah primeiramente en 1847, bautizando a rexión como Deseret (que significa "mel de abella" no idioma mormón). O Congreso americano creou o Territorio de Utah en 1850, nomeando o territorio en alusión á tribo indíxena ute que vivía na rexión. En 4 de xaneiro de 1896, Utah tornouse no 45º Estado americano.
Historia Ata 1849 Dúas tribos de nativos americanos vivían na rexión que constitúe hoxe o Estado americano de Utah millares de anos antes da chegada dos primeiros exploradores europeos. Estas tribos eran os anasaci e os fremontes, subgrupos da etnia amerindia azteca, e eran sedentarios. Os anasaci construían as súas residencias a través de escavacións na terra, e os fremontes construían casas de palla. Outro grupo indíxena, os navaghos, instaláronse na rexión no século XVIII. A mediados do século XVIII, outras tribos uto-aztecas, tales como os goshute, os paiute, os shoshone e os ute, tamén se instalaron na rexión.
Os primeiros exploradores de descendencia europea en explorar a rexión foron os membros dunha expedición española liderada por Juan María de Rivera, cuxa expedición, realizada en 1765, percorreu partes do sur do actual Estado de Utah. En 1776, no inicio da Revolución Americana, os españois realizaron máis exploracións na rexión. Porén, os españois non se interesaron en colonizar a rexión, debido á súa natureza desértica.
Os primeiros americanos en explorar Utah foron os membros dunha expedición comercial americana, que cruzou o norte do actual Utah en 1811, partindo do leste americano en dirección ao oeste. En 1821, coa independencia de México de España, a rexión de Utah pasou a formar parte de México.
No final de 1824, o americano Jimmy Bridger tornouse a primeira persoa branca en avistar o Gran Lago Salgado. Debido á súa auga moi salgada, Bridger pensara que atopara o océano Pacífico. Logo, porén, descubriuse que este corpo de auga non pasaba de ser un xigantesco lago salgado. Despois do descubrimento do lago, centenas de comerciantes e cazadores fundaron postos comerciais na rexión. E por volta da década de 1830, millares de persoas, viaxando do leste en dirección ao oeste americano, fixeron escala na rexión do Gran Lago Salgado.
Os primeiros americanos en instalarse definitivamente na rexión de Utah foron os mormóns. Os mormóns son membros dun grupo relixioso cuxo nome é Igrexa de Xesús Cristo dos Santos dos Últimos Días. Esta Igrexa fora instruída en 1830, en Fayette, Nova York, por Joseph Smith. Despois da morte deste, en 1844, Brigham Young tornouse líder dos mormóns. Debido á gran persecución relixiosa que sufriron, os mormóns movéronse dunha rexión para outra á busca de liberdade e tolerancia relixiosa, pasando por Ohio, Illinois e Missouri. En 1846, Young decidiu realizar unha expedición ao centro-oeste americano, e buscar por unha rexión illada e pouco ou non habitada, onde o grupo puidese gozar de tolerancia relixiosa. En 1847, Young e a súa expedición chegaron ao Gran Lago Salgado, onde se instalaron. Un ano despois, en 1848, os Estados Unidos anexaron Utah, despois da súa vitoria sobre México durante a Guerra Mexicano-Americana.
Young axiña planeou comunidades para todos os seus seguidores. As noticias do asentamento con éxito na rexión fixeron que millares de persoas, principalmente mormóns, se instalasen na rexión do Gran Lago Salgado e os seus estuarios, especialmente ao norte do actual Estado, onde moitos se instalaron en vales e pasaron a irrigar estes vales, propiciando a práctica da agricultura. Porén, os primeiros anos do asentamento foron difíciles, especialmente por causa dunha gran praga de saltóns. Porén, as gaivotas do Gran Lago Salgado extermináronos. Desde entón, a gaivota é o símbolo de Utah, e foi construído un monumento en Salt Lake City na súa homenaxe.
1849 - 1896 En 1849, os mormóns crearon un Estado, que se nomeou Deseret. Aínda no mesmo ano, os mormóns tamén crearon un fondo económico, o Fondo de Emigración Perpetua. Este fondo providenciaba o pagamento do transporte de familias mormóns doutros países a Utah. Cerca de 80.000 mormóns, chegados primariamente de Dinamarca, Inglaterra, Escocia, País de Gales e Noruega, instaláronse en Utah nos 40 anos en que operou o fondo.
Ao longo de 1849 e de 1850, os mormóns fixeron presión sobre o goberno americano para que Deseret fose elevado á categoría de Estado. Porén, o Congreso americano rexeitou a solicitude porque a gran maioría dos senadores e representantes estaban contra a poligamia, práctica aceptada e común entre os mormóns (estímase que daquela o 20% da poboación de Deseret practicaba a poligamia). Porén, a cuestión da escravitude no país fixo que o Territorio de Utah fose creado en 1850 polo goberno americano. Este territorio xa tiña entón os actuais límites occidentais e orientais. Young converteuse no primeiro gobernador do territorio.
Ata a década de 1850, as relacións entre os indíxenas de Utah e os mormóns foron boas. Porén, en 1853, un xefe indíxena ute, Walker, comezou a atacar comunidades mormonas, iniciando así a Guerra de Walker, que perdurou por un ano, ata que Young conseguiu convencer a Walker a deter os seus ataques.
Boa parte do Congreso americano, así como o propio presidente nese momento, James Buchanan, querían quitar os mormóns do goberno de Utah. Buchanan, en 1857, decidiu nomear un novo gobernador no territorio: Alfrend Cumming, de Xeorxia. Houbo que enviar tropas para garantir o cumprimento da substitución, o que deu lugar á guerra mormona. En setembro de 1857, os mormóns, xuntamente cun grupo de aliados indíxenas, atacaron un grupo de 140 persoas, de Arcansas e de Missouri, que ían para California. Estas persoas eran na súa maioría anti-mormóns. Os mormóns mataron todos os viaxeiros, excepto os nenos. Este incidente foi coñecido como o masacre de Meadows. Non foi ata a primavera de 1858 que as tropas federais chegaron á rexión, e axiña finalizou a guerra. Aínda que Young non fora máis o gobernador de Utah, era considerado así polos habitantes do territorio, entre grandes tensións entre a poboación mormón e as tropas americanas que ocuparon Utah por tres anos, ata deixaren o territorio en 1861, co comezo da Guerra Civil Estadounidense.
Ao longo da década de 1860, o goberno americano cedeu partes de Utah a outros novos territorios de nova creación, como Colorado, Nevada e Wyoming. En 1868, Utah asumiu os seus actuais límites territoriais. En 1865 tivo lugar a Guerra Black Hawk, entre os mormóns e a tribo indíxena ute, liderada polo xefe indíxena Black Hawk. A guerra durou dous anos, ata 1867, período na cal outras tribos indíxenas se uniron á causa dos utes: a de reconquistar as terras capturadas polos mormóns. En 1867, o xefe indíxena Black Hawk, vendo que non tiña ningunha oportunidade de vitoria, concordou en renderse ao goberno americano. A maioría dos indíxenas de Utah foron residir ás reservas indíxenas. Con todo, houbo ataques indíxenas ocasionais ata 1873.
Salt Lake City tornouse un polo de comunicacións en 1860, co inicio do transporte de correos entre St Joseph e Sacramento, con escala en Salt Lake City. En 24 de outubro de 1861, dúas liñas de telégrafo, unha desde Washington, D.C. e a outra de San Francisco, conectáronse en Salt Lake City, inaugurando a primeira liña de telégrafo transcontinental do país. Dous días despois o transporte de correos deixou de operar.
En 1862, o Congreso americano aprobou unha lei válida en todo o país, que prohibía a práctica da poligamia. O goberno americano enviou neste ano tropas a Utah, baixo o mando de Patrick E. Conner. Este, en Utah, incentivou os seus soldados a buscaren minerais na rexión. Conner, un anti-mormón, esperaba que o descubrimento de metais preciosos na rexión atraería millares de non-mormóns na rexión, reducindo así o poder dos mormóns en Utah. En 1863, foron descubertos ouro e prata, aínda que a inexistencia dun ferrocarril no territorio fixo que a extracción destes metais non fose rendible. Poucas empresas se interesaron na explotación destas reservas, e poucas persoas se instalaron en Utah. En 1863, dúas compañías ferroviarias iniciaron a construción de dúas liñas. A Central Pacific Railway iniciou a construción partindo de Sacramento en dirección ó leste e a Union Pacific Railway iniciou a construción doutra partindo de Omaha, Nebraska, en dirección ao leste. En 10 de maio de 1869, estas dúas ferrovías xuntáronse en Promenade. Axiña se construíron outros ferrocarrís en Utah, e a minería de metais preciosos estoupou, co que a poboación de Utah comezou a crecer rapidamente.
Co crecemento da poboación de Utah, a poboación da rexión fixo presión sobre o Congreso americano para que Utah fose elevado á categoría de Estado, pero a solicitude volveu ser rexeitada por causa da gran poboación polígama no territorio. Durante a década de 1880, o goberno americano iniciou o cumprimento das leis anti-poligamia en Utah, facendo que centenas de mormóns fosen presos ou multados. Alén diso, o goberno americano aprobou en 1887 unha lei que autorizaba o goberno a remover as propiedades da Igrexa dos Últimos Santos para a construción de escolas. Todos estes factores fixeron que en 1890, o líder da Igrexa, Wilford Woodruff, recomendase aos seus membros que non practicasen máis a poligamia. Catorce anos despois, en 1904, a Igrexa prohibiría definitivamente a práctica da poligamia por parte dos seus membros.
En 1895, o goberno territorial de Utah creou unha nova Constitución, suxeita á aprobación do Congreso americano. Esta nova Constitución facía ilegal a práctica da poligamia. Alén diso, tamén impedía o goberno de Utah por parte de calquera asociación relixiosa. Baixo estes termos, o Congreso americano ratificou a nova Constitución, e Utah converteuse no 45º Estado americano, o 4 de xaneiro de 1896.
1896 - Actualidade Utah prosperou economicamente durante as dúas primeiras décadas do século XX. Converteuse nun centro pecuario importante, con grandes rabaños bovinos e ovinos. Novas vías de ferrocarril continuaron a seren construídas e expandidas ao longo do Estado. A inauguración dun xigantesco proxecto do goberno americano no Estado, en 1913, expandiu drasticamente a área arábel de Utah. A minería de cobre tornouse tamén unha das principais fontes de renda, e diversas siderúrxicas foron construídas na rexión.