Un talismán é calquera obxecto ao que se lle atribúen poderes relixiosos ou máxicos, destinados a protexer, curar ou prexudicar as persoas para as que foi creado. Os talismáns son a miúdo obxectos portátiles que se levan encima de diversas maneiras, pero tamén poden instalarse de xeito permanente na arquitectura. Os talismáns están estreitamente vencellados aos amuletos e cumpren moitas das mesmas funcións, mais a diferenza clave radica no seu cometido: o amuleto protexe unha persoa ou unha posesión contra as forzas do mal, mentres que o talismán atrae a boa fortuna.
Os talismáns utilizáronse en moitas civilizacións ao longo da historia, vencellados a prácticas astrolóxicas, científicas e relixiosas; porén, a teoría sobre a súa preparación e uso evolucionou nalgunhas culturas coa aparición de teorías máis recentes, propias da corrente *New Age*. Os talismáns empréganse para unha ampla variedade de fins, como a protección persoal de quen os leva —ou ben dos seus seres queridos e pertenzas—, así como para favorecer a fertilidade e mellorar a produción agrícola.
Etimoloxía miniatura|Talismán cristián (Breverl), século XVIII A palabra talismán vén do francés talisman, do árabe tilism (, plural talassim), que vén do grego antigo telesma (), significando "conclusión, rito relixioso, pagamento", e do verbo teleō (), "conclúo, fago un ritual".
Preparación de talismáns Nova Era Segundo as prácticas talismánicas da Nova Era, é posible incorporar á creación dun talismán —alén da simboloxía planetaria ou elemental elixida— elementos con connotacións máxicas, como cores, aromas, simboloxía, patróns e figuras. Porén, deben empregarse en harmonía coa forza elemental ou planetaria elixida, co fin de amplificar o poder pretendido do talismán. Tamén é posible darlle un toque persoal ao talismán incorporando un verso, unha inscrición ou un motivo que teña un significado especial para quen o elabora. Estas inscricións poden ser sixilos (emblemas máxicos), versículos bíblicos ou sonetos, pero tamén deben estar en harmonía co propósito orixinal do talismán.
Islam
O uso de versículos do Corán en tiras de pergamiño enroladas no interior de obxectos talismánicos foi habitual en todo o mundo musulmán, malia que a relixión desaconsella a práctica da maxia.
O matemático abasí do século X, Thabit ibn Qurra, era considerado un experto en talismáns. Nun dos seus textos sobre os talismáns, escribiu: "A parte máis nobre da astronomía é a ciencia dos talismáns". Segundo a versión do texto árabe de Ibn Qurra *De imaginibus*, realizada no século XII polo tradutor Xoán de Sevilla e Limia, el consideraba que os talismáns e a astronomía eran máis fundamentais para acadar a sabedoría ca o estudo da xeometría e da filosofía. Na tradución do mesmo texto realizada por Adelard de Bath, subliñase que se require un amplo coñecemento tanto de astronomía coma de astroloxía para crear un talismán. Esta información é necesaria porque os talismáns deben elaborarse no momento dun evento celeste propicio. O horóscopo de nacemento dunha persoa tamén pode influír na eficacia dos talismáns. O creador non pode ter distraccións nin dúbidas; do contrario, o seu talismán carecerá de poder.
A tradución de Adelardo especifica que, para elaborar un talismán capaz de gañar o afecto dun rei, dun membro da familia ou dun igual, cómpre empregar chumbo, ferro, bronce, ouro ou prata. Para elaborar un talismán nocivo destinado a provocar conflitos entre terceiros, obter diñeiro, defender ou destruír un lugar ou gañar unha batalla legal, cómpre empregar pez e alcatrán, betume e aloes. Un exemplo de como elaborar un talismán de amor segundo o libro de Ibn Qurra é o seguinte: en primeiro lugar, cómpre asegurarse de que é o momento astrolóxico axeitado para realizar este ritual, xa que é a undécima posición —ou casa— a que está relacionada coa amizade. A continuación, cómpre elaborar un talismán coa figura dun home durante o momento astrolóxico preciso e cunha intención concreta, e nel debe gravarse o nome da outra persoa. En terceiro lugar, cómpre elaborar un segundo talismán, no que se deberá gravar o nome da persoa que ha de recibir este amor. Despois disto, tanto os nomes coma os apelidos de cada persoa deberían gravarse en ambos os dous talismáns. Deben colocarse de xeito que os nomes de cada talismán toquen o corazón do outro talismán. O seguinte paso do proceso consiste en coller un anaco de pergamiño ou tea sen usar, purificado con almizcle, ámbar gris e alcanfor, e debuxar os "aneis" dos señores do ascendente e da undécima casa. Os talismáns deben purificarse con azafrán, madeira de áloe e incenso, e logo pregarse no pano ou pergamiño preparado previamente.Este proceso de purificación debería repetirse durante tres noites consecutivas. Durante este proceso, debe recitarse unha oración específica relacionada coa intención de quen o realiza, e a persoa debe bañarse e vestir roupa limpa.
Usos dos talismáns
Islam No mundo islámico, os talismáns empregábanse habitualmente por motivos persoais, sociais, políticos e ideolóxicos, tanto entre o pobo como entre as elites. Funcionan como unha canle para a protección divina, o que pode implicar tanto atraer enerxías positivas para as quen os leva como afastar enfermidades, perigos e o mal de ollo. Tamén poden recibir nomes como , (protector) ou (colgante) ; adoitan levarse adheridos ao corpo ou pendurados del, por exemplo en forma de colar, anel ou camisa talismánica, ou ben como un pequeno obxecto dentro dunha bolsa portátil.Islamic amulets and talismans is part of Encyclopedia of World Religions: Encyclopedia of Islam
Medicina medieval europea Lea Olsan escribe sobre o uso de amuletos e talismáns prescritos por profesionais da medicina na época medieval. Ela sinala que o uso de tales feitizos e oracións era "raramente un tratamento de elección" xa que tales tratamentos non se podían xustificar adecuadamente no marco das ensinanzas médicas de Galeno. Non obstante, o seu uso considerábase habitualmente aceptable; as referencias aos amuletos eran comúns na literatura médica medieval.
Por exemplo, un coñecido médico medieval, Gilbertus, escribe sobre a necesidade de empregar un talismán para garantir a concepción dun fillo. Describe o proceso de elaboración deste tipo de talismán como "...escribir palabras —algunhas ininterrompibles, outras bíblicas— nun pergamiño que se ha de colgar ao pescozo do home ou da muller durante o acto sexual".
Cuncas talismánicas islámicas
Nas tradicións islámicas medievais e nas máis amplas do Oriente Próximo, o sihr entendíase nalgúns contextos como unha forza sobrenatural asociada a prácticas de curación que empregaban amuletos e conxuros. Moitas cuncas estaban inscritas con versos coránicos xunto con textos que explicaban para curar o uso que se debía dar a cunca (por exemplo, cólicos, parto, hemorraxias nasais, etc.), así como instrucións sobre como usala. A "Cunca Máxica" gravada en bronce de Siria c. 1200 é un exemplo dun recipiente utilizado para facilitar o parto, así como para aliviar a picadura dun escorpión e a mordedura dun can rabioso, segundo as inscricións do interior da cunca.
Hermetica pseudoaristotélica A Hermetica pseudoaristotélica, unha serie de textos árabes estreitamente relacionados atribuídos a Hermes Trismexisto e que quizais daten do século IX d.C., explora o concepto de *ruhaniyat* —é dicir, os anxos do ámbito espiritual presentes no mundo natural— e a maneira en que un individuo pode acceder a esas forzas. Un texto atribuído a Alexandre o Grande e Aristóteles recolle diversas instrucións sobre como aproveitar estas forzas espirituais mediante o uso de talismáns, preparados, amuletos e outros elementos, cada un cun propósito específico. Algunhas destas instrucións suxiren colocar unha pedra tallada sobre un anel e pousar este último sobre o cadáver dun carneiro negro cando Marte se atopa nun grao concreto de Escorpio e a Lúa en Cáncer. Aínda que se descoñece a data exacta destes textos, constituíron a base de numerosas prácticas místicas no mundo islámico medieval. O texto pseudoaristotélico Sirr al-Asrar achega máis indicacións, concretamente sobre o "talismán dos reis", capaz de afastar o mal. O texto sinala que, baixo determinadas configuracións astrolóxicas, cómpre tallar unha pedra de cor rubí un xoves representando unha figura masculina alada e coroada que monta un león e porta unha bandeira, mentres outros seis homes sen pelo se inclinan baixo as súas mans. A peza debe someterse logo a un ritual elaborado; posteriormente, unha *ruhaniyyat* visitaralles en soños para confirmar o éxito do ritual, outorgándolles a capacidade de afastar serpes e escorpións.
Exemplos
Zulfiqar
Zulfiqar, a espada máxica de Ali, era frecuentemente retratada en bandeiras otomás, especialmente cando era usada pola cabalería xanízara, nos séculos XVI e XVII.
Esta versión da oración completa de Zulfiqar tamén se atopa a miúdo nos talismáns guerreiros Quizilbache: شاه مردان،
شیر یزدان،
قدرت خدا،
لا فتى إلا علي،
لا سيف إلا ذو الفقار،Shah-e-Mardan,
Sher-e-Yazdan,
Qudrat-e-Khuda,
Lafata illa Ali;
La Saifa illa Zulfiqar. "Líder de homes de armas, O león de Yazdan (un nome de Deus en lingua persa),Pode polo máis alto (Deus), Non hai ninguén como Ali; Ningunha espada como Zulfiqar. Un rexistro de Live like Ali, die like Hussein, como parte dunha longa inscrición talismánica, foi publicada por Tewfik Canaan en The Decipherment of Persian and sometimes Arabic Talismans (1938).
Selo de Salomón
dereita|miniaturadaimagem|140x140px|O Selo de Salomón. O Selo de Salomón, tamén coñecido como triángulo entrelazado, é outro antigo talismán e amuleto que foi comunmente usado en diversas relixións. Considerado o emblema polo cal o rei Salomón gobernaba os xenios, non podería terse orixinado con el. O seu uso trazouse en diferentes culturas moito antes da dispensación dos xudeus. Como talismán, críase todopoderoso, o símbolo ideal do absoluto, e era usado para protección contra todas as fatalidades, ameazas e problemas, e para protexer o seu usuario de todo o mal. Na súa constitución, o triángulo co seu ápice cara a arriba representa o ben e, co triángulo invertido, o mal.
O triángulo co seu cumio superior era típico da Trindade, figuras que se reproduce en varias relixións. Na India, a China e o Xapón, os seus tres ángulos representan a Brahma, Vishnu e Shiva, o Creador, Preservador e Destructor ou Re-xerador. No Antigo Exipto, representou ás deidades Osiris, Isis e Horus. No cristianismo, representaba a Santa Trindade. No seu conxunto, representa os elementos de lume e espírito, compostos polas tres virtudes (amor, verdade e sabedoría). O triángulo co seu ápice orientado cara a abaixo simbolizaba o elemento da auga e tipificaba o mundo material, ou os tres inimigos da alma: o mundo, a carne e o diaño, e os pecados capitais, a envexa, o odio e a malicia. Polo tanto, os dous triángulos entrelazados representan a vitoria do espírito sobre a materia. As primeiras culturas que contribuíron á civilización occidental crían que o selo de Salomón era un talismán e un amuleto de grande alcance, especialmente cando se usaba cunha cruz tau, o yodh hebreo ou o Ankh exipcio no centro.
Camisas talismánicas
As camisas talismánicas atópanse por todo o mundo islámico. Os exemplos máis antigos que se conservan datan do século XV, pero crese que a tradición é anterior. As camisas poden ter inscritos con versos do Corán ou nomes de Alá e de profetas. Tamén poden levar imaxes de lugares santos ou símbolos astrolóxicos. Crese que os nomes inscritos ofrecen protección e orientación a quen os leva. As camisas talismánicas levábanse para protexer contra moitos males; moitas delas estaban deseñadas para levarse debaixo da armadura como unha forma de protección adicional.
Esvástica