コウトウヤツデ属(コウトウヤツデぞく、別名 オスモキシロン属、学名:)は、ウコギ科の常緑低木〜高木。属名Osmoxylonは匂いのある木を意味する。

特徴 茎に刺はなく有毛または無毛。葉は単葉または掌状に深く裂け、まれに掌状複葉となる。葉縁は全縁または鋸歯縁。葉柄の基部は広がり、1–数個のらせん状または横向きの襟状の突起をもつ。花は頂生の円錐花序をつくる。果実は核果。

分類と分布 日本国内には自然分布しない。台湾(緑島・蘭嶼)〜フィリピンにはコウトウヤツデ(臺灣正體版) (Merr.) Philipson が分布し、属の和名はこれに由来する。本属はこれら以南のフィリピン、マレーシア(ボルネオ島)、インドネシア、ニューギニア、太平洋諸島などの熱帯地域に約50種が分布。2025年現在、POWOでは61種を認め、台湾、フィリピン、ボルネオ島〜ニューギニア島、ソロモン諸島、バヌアツなどに分布としている。

種 2025年11月現在、では以下の61種が含まれる。 Osmoxylon arrhenicum Osmoxylon articulatum Osmoxylon barbatum Osmoxylon boerlagei Osmoxylon borneense Osmoxylon camiguinense Osmoxylon catanduanense Osmoxylon caudatum Osmoxylon celebicum Osmoxylon chrysanthum Osmoxylon confertiflorum Osmoxylon corneri Osmoxylon dinagatense Osmoxylon ellipsoideum Osmoxylon eminens Osmoxylon fenicis Osmoxylon geelvinkianum Osmoxylon globulare Osmoxylon heterophyllum Osmoxylon humile Osmoxylon insidiator Osmoxylon insigne Osmoxylon kostermansii Osmoxylon lanceolatum Osmoxylon leidichii オスモキシロン・リネアレ Osmoxylon lineare Osmoxylon luzoniense Osmoxylon mariannense Osmoxylon masarangense Osmoxylon micranthum Osmoxylon miquelii Osmoxylon ngardokense Osmoxylon novoguineense Osmoxylon oblongifolium Osmoxylon orientale Osmoxylon pachyphyllum Osmoxylon palmatum コウトウヤツデ Osmoxylon pectinatum Osmoxylon pfeilii Osmoxylon pseudofoliatum Osmoxylon pulcherrimum Osmoxylon puniceopolleniferum Osmoxylon ramosii Osmoxylon reburrum Osmoxylon rectibrachiatum Osmoxylon russellense Osmoxylon serratifolium Osmoxylon sessiliflorum Osmoxylon simplicifolium Osmoxylon soelaense Osmoxylon spathipedunculatum Osmoxylon striatifructum Osmoxylon superantiflorum Osmoxylon talaudense Osmoxylon tetrandrum Osmoxylon teysmannii Osmoxylon trilobatum Osmoxylon truncatum Osmoxylon umbelliferum Osmoxylon whitmorei Osmoxylon yatesii

利用 栽培には肥沃で湿潤、水はけのよい土壌が良い。日向または半日陰で育てる。繁殖は種子または挿し木による。主要な種類としてはオスモキシロン・リネアレ が観賞用として多く栽培される。

脚注

参考文献

外部リンク オスモキシロンの基本情報 育て方がわかる植物図鑑 NHK出版 みんなの趣味の園芸 オスモキシロン・セレビクム 世界の植物 -植物名の由来- 高橋俊一