カモメヅル属(カモメヅルぞく、学名:Vincetoxicum)は、キョウチクトウ科(旧分類ではガガイモ科)の属の一つ。
概要 多年草で茎は直立するか、つる性となる。葉はふつう対生する。花冠は紫色、緑色または白色で、車状に深く5裂する。葯にはラン科植物に似た花粉塊が形成される。果実は袋果で、種子には長い白毛があって風によって散布される。
世界に100数種ある。
日本のカモメヅル属の主なもの 茎が直立するもの スズサイコ(Vincetoxicum pycnostelma ) ロクオンソウ(Vincetoxicum amplexicaule ) クロバナロクオンソウ(Vincetoxicum amplexicaule f. castaneum ) クサタチバナ(Vincetoxicum acuminatum ) タチガシワ(Vincetoxicum magnificum ) ホソバノロクオンソウ(Vincetoxicum multinerve ) アキノクサタチバナ(Vincetoxicum multinerve var. kiyohikoanum ) イヨカズラ(Vincetoxicum japonicum ) クロバナイヨカズラ(Vincetoxicum japonicum f. puncticlatum ) シロバナクサタチバナ(Vincetoxicum japonicum var. albiflorum ) マルバノフナバラソウ(Vincetoxicum krameri ) エゾノクサタチバナ(Vincetoxicum inamoenum ) フナバラソウ(Vincetoxicum atratum ) アオフナバラソウ(Vincetoxicum atratum f. viridescens ) つる性であるもの ツクシガシワ(Vincetoxicum macrophyllum ) ツルガシワ(Vincetoxicum macrophyllum var. nikoense ) クサナギオゴケ(Vincetoxicum katoi ) シロバナクサナギオゴケ(Vincetoxicum katoi f. albescens ) ヤマワキオゴケ(Vincetoxicum yamanakae ) タチカモメヅル(Vincetoxicum glabrum ) アオタチカモメヅル(Vincetoxicum glabrum f. viridescens ) マルバカモメヅル(Vincetoxicum glabrum var. rotundifolium ) オオアオカモメヅル(Vincetoxicum nipponicum ) ナガバクロカモメヅル(Vincetoxicum nipponicum f. abukumense ) サツマビャクゼン(Vincetoxicum doianum )
アオカモメヅル(Vincetoxicum ambiguum ) ナンゴクカモメヅル(Vincetoxicum austrokiusianum ) コバノカモメヅル(Vincetoxicum sublanceolatum var. sublanceolatum ) アズマカモメヅル(Vincetoxicum sublanceolatum var. albiflorum ) シロバナカモメヅル(Vincetoxicum sublanceolatum var. macranthum ) ジョウシュウカモメヅル(Vincetoxicum sublanceolatum var. auriculatum ) イズカモメヅル(Vincetoxicum izuense ) ホウヨカモメヅル(Vincetoxicum hoyoense ) ヨナクニカモメヅル(Vincetoxicum yonakuniense)
写真
参考文献 佐竹義輔・大井次三郎・北村四郎他『日本の野生植物 草本III 合弁花類』(1981)平凡社