ホウオウゴケ属 (Fissidens) は、シッポゴケ目ホウオウゴケ科に属するコケ植物の分類群。ホウオウゴケ目(Fissidentales)として単独の目を立てることもある。
概要 葉は緑色から暗緑色でMoss Flora of China (2001) Vol. 2 p.3、葉は茎に2列に並び、羽状の外見を持つ飯柴永吉、植松栄次郎、加藤鐵次郎『普通日本蘚類図説』(1912年、成美堂)p.90。また葉の基部に、葉が折りたたまれて重なっている腹翼という構造がある。これはホウオウゴケ属に特有の構造である。朔は側生または頂生、朔の蓋には歯がある。
湿った日陰の石上や樹上に生育する。
種 ホウオウゴケ属に属する種は、全世界に約450種から570種あるとされる。
F. adelphinus Besch. コホウオウゴケ F. adiantoides Hedw. ヌリバシゴケ F. allenianus Brugg.-Nann. et Purs. F. aphelotaxifolius Purs. F. appalachensis Zand. F. arcticus Bryhn F. areolatus Griff. ヤクシマホウオウゴケ F. beckettii Mitt. ビルマホウオウゴケ F. bogoriensis Fleisch. イリオモテホウオウゴケ F. boninensis オガサワラホウオウゴケ F. bryoides Hedw. エゾホウオウゴケ F. bryoides var. esquirolii (Ther.) Iwats. et T.Suzuki スナジホウオウゴケ F. bryoides var. lateralis (Broth.) Iwats. et T.Suzuki チャボホウオウゴケモドキ F. bryoides var. ramosissimus Ther. ホソベリホウオウゴケ F. bryoides var. schmidii (C.Mull.) Chopra et Kumar F bushii (Card. & Thér.) Card. & Thér. F. clebschii Steere F. closteri Aust. ssp. kiusiuensis (Sak.) Iwats. キュウシュウホウオウゴケ F. crassinervis Lac. チャイロホウオウゴケモドキ F. crenulatus Mitt. var. elmeri (Broth.) Iwats. et T.Suzuki イシガキホウオウゴケ F. diversifolius Mitt. マルバホウオウゴケ F. dubius P. Beauv. トサカホウオウゴケ F. exilis Hedw. F. flabellulus Thwait. et Mitt. F. formosanus Nog. F. ganguleei Norkett ex Gang. F. gardneri Mitt. ガーベルホウオウゴケ F. geminiflorus Dozy et Molk. ナガサキホウオウゴケ F. geppii Fleisch. ジョウレンホウオウゴケ F. grandifrons Brid. ホソホウオウゴケ F. gymnogynus Besch. ヒメホウオウゴケ F. hollianus Dozy et Molk. イボエホウオウゴケ F. hyalinus Wils. et Hook. サツマホウオウゴケ F. hydropogon Spruce ex Mitt. F. javanicus Dozy et Molk. ジャバホウオウゴケ F. kochii Crum & Anderson F. laxus et チャイロホウオウゴケ F. littelei (Williams) Grout F. maceratus Mitt. アミバホウオウゴケ F. microcladus Thwaites & Mitt. F. milobakeri L.Koch F. neonii (Bartr.) Grout F. nobilis Griff. ホウオウゴケ F. oblongifolius Hook. f. et Wils. ホンコンホウオウゴケ F. obscurirete Broth. et Par. ジングウホウオウゴケ F. obscurus Mitt. ヤクホウオウゴケ F. obtusifolius F. obtusifolius var. apiculatus Grout F. obtusifolius var. kansanus Ren. et Card. F. obtusifolius var. marginatus Flow. F. obtusifolius var. obtusifolius Wils. F. osmundoides Hedw. ゼンマイゴケ F. papillosus Lac. イボホウオウゴケ F. perdecurrens Besch. ミヤマホウオウゴケ F. plagiochiloides Besch. ハネホウオウゴケ F. polypodioides F. protonemaecola Sak. ユウレイホウオウゴケ F. pseudohollianus Iwats. et T.Suzuki ニセイボエホウオウゴケ F. radicans Mont. F. ravenelii Sull. F. schwabei Nog. F. serratus C.Mull. F. strictulus C.Mull. イワマホウオウゴケ F. subangustus Fleisch. ニセサクラジマホウオウゴケ F. taxifolius Hedw. キャラボクゴケ F. tosaensis Broth. チャボホウオウゴケ F. zippelianus Dozy et Molk. サクラジマホウオウゴケ F. zollingeri Mont. ミナミホウオウゴケ
脚注