Pioeuva acida

La deposizión acida ùmeda, anca conossùda ‘me pioeuva àcida, in meteorologia l’è la crodada giò da ll'atmosfera al soeul de partìcol àcid e molécol àcid spantegàa ind l’atmosfera che vegnen ciapàa denter e miss giò in sul soeul per mèzz de precipitazion compagn de: pioeuva, nev, tempèsta, scighera, rosada, etctera. Quèll procèss chì el pò vèss distint de la deposizión àcida sècca indoe la precipitazion de l’atmosfera de partìcol acid l’è minga portada adrée di precipitazion ma domà per effètt de la fòrza de gravità. In quèll caso chi a se parla donca de depòsit sècchAlessandro Piccolo - Dipartimento di Scienze del Suolo, della Pianta e dell'Ambiente Università di Napoli Federico II - Le deposizioni acide sui suoli CSA osservatorio .

‘Na pioeuva a l’è ciamada àcida quand che ‘l sò pH l’è minór de 5; IUPAC Gold Book, "acid deposition in atmospheric chemistry"L'aggettiv acid l’indica la pioeuva come mèzz per la deposizion di àcid, in del cors di ann, defàtt hinn stàa inventà divèrsi tèrmen, compagn de nev àcida quand che la deposizióne àcida ùmeda l’è portada adrèe de la nev, scighera acida quand che la deposizión acida ùmeda la ven portada adrée de la scighera; pussée in general el suranòmm acida el ghe pò vèss taccàa su a qualsessia precipitazion che la faga il mestèe de portàss adrée i acid vèrs el soeul. In condizión normaj el pH de la pioeuva, fada su soratùtt de acqua distillada e pulviscol atmosferegh, el gh’hà di valor comprès infra 5 e 6,5: in del 1880 per esempi i precipitazion in sul pianètta gh’aveven on pH stimàa de 5,6 . La composizion di deposizióni àcid ùmed a l’è fada su de anidride solfòrica (per circa el 70%) , che la fa reazion insèma a l’acqua inscì de trasformàss in acid solfòrich. El rèst (30%) a l’è fa su soratùtt di òssid de azòto.

Definizion scientifica

I deposizion àcid hinn quèll che ‘l sortìss foeura di trasformazion chimegh e fisich de quanjvun di gas che gh’è ind l’atmosfera, i prodòtt de quèj reazion chì bòrlen giò al soeul terrèster, se borlen giò per mèzz di precipitazion se ciamen deposizión àcid ùmid, se inscambi borlen giò domà per l’effètt de la fòrza de gravità in sul pulviscol atmosferegh se ciamen deposizion acid sècch.

De sòlit, tuttamanch, a se definìss el fenòmen di pioev àcid domà con la deposizión acid ùmeda.

L'acqua distillada, in assenza de anidride carbònica, la gh’hà on pH nèuter, o ben pari a 7. I liquid cont on pH pussée bass de 7 hinn ciamàa per definizion àcid, e quèj cont on pH oltra el 7 hinn ciamàa basich. La pioeuva minga inquinada la gh’ha on pH on zicch acid che ‘l donda tra el 5 el 7, e quèst l’è caosàa de la presenza de anidride carbònica e acqua ind l’atmosfera, che fan reazion insèma a fa su l’acid carbònich.Likens, G. E., W. C. Keene, J. M. Miller and J. N. Galloway. 1987. Chemistry of precipitation from a remote, terrestrial site in Australia. J. Geophys. Res. 92(D11):13,299-13,314.

L'àcid carbònich che ‘l s’è formàa inscì in del ciél el po’ donca ionizzàss e formà di ion idrògen e carbonaa in bassa concentrazion:

Quand che ind l'atmosfera gh’è denter di alter molecol àcid che ghe gionten la soa acidità a quèlla de l’acid carbònich, in occorrenza de l’aument de l’anidride carbònica che la spòsta la rezion in favor de la produzion de àcid carbònich, el pH di precipitazion el se sbassa, e sti precipitazion chì crodand al soeul originen di fenòmen de deposizion àcida.

Emission Se 'l mètt dent on quàj gas in atmosfera el pò vèss assée de comenzà a fà diventà àcida la pioeuva, el gas pussée important in quèll procèss chì l’è el biòssid de solfer SO2. I emission de òssid de azòto che vegnen ossidà a fa su l’acid nitrich hinn semper pu important per via de la quantitàa semper maggiora contròll in su i emission de compòst che gh’hànn denter el solfer. L'emissión stimada l'è pu o manch de 70 Tg per ann, in forma de SO2 che ‘l ven de la combustion di combustibil fòssil e de l’industra, 2,8 Tg di incendi e fra i 7 e i 8 Tg per ann emìss di vulcanBerresheim, H.; Wine, P.H. and Davies D.D., (1995). Sulfur in the Atmosphere. In Composition, Chemistry and Climate of the Atmophere, ed. H.B. Singh. Van Nostran Rheingold ISBN.

I fenòmen naturaj principàj che contribuìssen a mètt dent i gas ind l’atmosfera terrèstra hinn i emission di vulcan; in di casi de fòrta attività vulcanica s’è notà di precipitazion financa con a pH 2.

La sorgent biologica principàl di compòst che gh’hànn dent el solfer l’è el solfur de dimetil; l'acid nitrich ind l’acqua piovanna inveci a l’è ona sorgent importanta de azòto fissàa per via vegetal, e di vòlt a l’è prodòtt anca de l’attivitàa elèttrica ind l’atmosfera, compagn che in di fulmen, di depòsit àcid, infina hinn stàa reconossùu in di giazzee etèrni. Likens, G. E., R. F. Wright, J. N. Galloway and T. J. Butler. 1979. Acid rain. Sci. Amer. 241(4):43-51..

I soeul di forèst di conifer hinn àcid comè, l’è inscì per via de la spartizion naturàl di foeuj, quèll fenòmen chì l’è minga de vèss confondùu con l’attivitàa di òmen.

I compòst del solfer e de l‘azòto pòden anca vèss miss denter ind l’ambient per via di attivitàa uman, compagn per esempi de: la produzion de elèttricità, i fabrich e i veicol a motór; i central elèttrich a carbon hinn infra i pussée inquinant. De sorapù, l’industria animàl la dà ona contribuzion importanta, de già che la par de vèss responsabil de quasi i du tèrz de tucc i emission de amoniaca prodòtta di attivitàa di òmen, e la contribuìss de bon in del fa diventà acid i pioeuv. .

Formazion I pioeuv acid hin caosàa de la sbassada del pH (el vegnì acid) di precipitazion, la resón de tal vegnì àcid l’è soratùtt taccada adrée a on aument de l’anidride carbònica, di òssid de solfer (SOx) e, in ona part minura, di òssid de azòto (NOx), che i sò valor pòden anda su ind l’atmosfera sia per resón naturaj dia per l’effèt di attività di òmen. El procèss che ‘l mena a la formazion di pioev acid el comenza quand ch'i vegnen liberàa ind l’atmosfera l’anidride solforosa (SO2) e ‘l biòssid de azòto (NO2 ); quèj prodòtt de combustion chì hinn trasformàa in acid solfòrich e in acid nitrich. Clean Air Act Reduces Acid Rain In Eastern United States, ScienceDaily, Sept. 28, 1998. L'acid solfòrich e l'acid nitrich, quand che la cocentrazion de acid carbònich caosada de l’aument de l’anidride carbònica la và su, fànn vegnì àcid i precipitazion, o ben ne sbàssen el pH.

Reazion in fase gazosa Ind l’atmosfera l'anidride solforosa la ven ossidada per mèzz de la reazion ossidrilica radicalica con formazion de on compòst in mèzz a la reazion Seinfeld, John H.; Pandis, Spyros N (1998). Atmospheric Chemistry and Physics — From Air Pollution to Climate Change. John Wiley and Sons, Inc. ISBN 978-0-471-17816-3:

SO2 + OH• → HOSO2•

De già che ‘l compòst che ‘l se forma in del mèzz del la rezion a l’è assosènn reattìv per via del sò elettron scompagnaa (•) on’altra reazion la succed subit dòpo:

HOSO2• + O2 → HO2• + SO3

In presenza de acqua, el triòssido de solfer (SO3) a l’è trasformàa a la svèlta in acid solfòrich (H2SO4):

SO3 (g) + H2O (l) → H2SO4 (l)

El diòssid de azòto el fa reazion cont el radicàl de l’ossigen (OH•) e fa su l’acid nitrich (HNO3):

NO2 + OH• → HNO3

Reazion in fase liquida In presenza de nivol, il tass de pèrdita de SO2 a l’è pussée alt de quèll ch’ el podarìss vèss despiegàa domà per mèzz de la chimica in fase gazosa. Quèst a l’è caosàa di reazion che succeden dent in di gottìnn de acqua, o ben in fase liquida:

L'anidride solforosa la se deslengua in di gottìnn de acqua portàd adrée di nivol, e compagn che l’anidride carbonica, la subìss idrolisi per mèzz de ona serie de reazion de equilibri:

SO2 (g) + H2O ⇔ SO2•H2O

SO2•H2O ⇔ H+ + HSO3−

HSO3− ⇔ H+ + SO32−

Ghe n’è tanti di reazion in fase acquosa bon de ossidàa el solfer de S(IV) a S(VI), tuttamanch riven tucc a la formazion de acid solfòrich. I reazion de ossidazion pussée important succeden per mèzz de l’interazion con l’ozòno, el peròssid de idrogen e l’ossìgen (i reazion con l’ossigen hinn catalizza del fèrr e del manganes dent in di gottìnn di nivol).

Deposizion link=Special:FilePath/Origine_piogge_acide.jpg|manzína|miniatura|Procèssi tràa denter ind la formazion de la pioeva acida (notìi che domà el SO2 e ‘l NOx i fànn on mestée important per la formazion di pioeuv acid). I acid prodòtt in fase gazosa o liquida se depòsiten in sul soeul, adrée a di meccanismi che pòden vèss divèrsi segond i grandèzz di partìcol (per impàtt e gravità), i condizion de l’aria a contàtt con la superfice ch’ a i ricev e la struttura chimica e fisica de la superfice medèsima. In ògni caso i depòsit sècch de SOx e de NOx ménen a la svèlta a la formazion di relativ acid giò al soeul.

In del caso che sti gas chì vàghen in contàtt con l’acqua atmosferega, alora se originen i àcid innanz de la deposizion. In presenza de acqua i òssid de solfer originen l’acid solfòrich, inveci i òssid de azòto se trasformen in acid nitrich; de conseguenza quèsti sostanz chì fànn vegnì àcid i precipitazion. De fàtt in di ultim desèn d’ann ,in divèrsi zòn del pianètta hinn stàa registràa di precipitazion piovos, nevos, di schigher e rosad con valor de pH assosènn pussée bass de la nòrma (pH 5,5), o ben comprés tra 2 e 5. L'azion di àcid che se formen direttament in sospension oppùr in sul soeul la fa diventà àcid i lagh e i fiumm, la danneggia i piant (soratutt in alta quòta) e tanti soeul forestàj.

De sorapù, i pieouv àcid ruìnen pussée in prèssa i materiaj de costruzion e i vernìs; ruìnen poeu la bellèzza e la dignitàa di edifizzi, di statuv e di scultùr ch’a hinn on patrimòni cultaràl de tucc i nazión.

L’è de vèss notà che, innanz de toccà giò el soeul, i gas SOx e NOx e i sò derivaa (solfaa e nitraa) contribuìssen ind el peggiorament de la visibilità e mètten a ris’c alla salud pubblica.

Stòria I primm corrosion caosàa di deposizion àcid hinn stàa osservàa in di àerej di città del John Evelyn, che, in del XVII sècol, gh’hà dàa a quèj deposizion chì la colpa per el stat minga bon de conservazion di struttùr de marmo e de calcar E.S. de Beer, ed. The Diary of John Evelyn, III, 1955 (19 September 1667) p. 495.. A partì di temp de la rivoluzion industrial, i emission de anidride solforosa e òssid de azòto ind l’atmosfera a hinn andàa su de bon, e quèst el pò nò vèss despiegà domà per mèzz de l’attivitàa di vulcan New Science Directorate Bio Mass Burning Redirect Weathers, K. C. and G. E. Likens. 2006. Acid rain. pp. 1549–1561. In: W. N. Rom (ed.). Environmental and Occupational Medicine. Lippincott-Raven Publ., Philadelphia. Fourth Edition..

In del 1852, el Robert Angus Smith l’è stàa el primm a fa vedè la relazion tra i pioeuv àcid e l’inquinament atmosferegh a Manchester, in Inghilterra. Ancaben la scopèrta di deposizion àcid la sia del 1852, l'interèss de la scienza e i analisi sistemategh del fenòmen hinn comenzàa doma a la fin del 1960Likens, G. E., F. H. Bormann and N. M. Johnson. 1972. Acid rain. Environment 14(2):33-40.. El tèrmin "pioeuv àcid" a l’è stàa inventàa in del 1872 del Robert Angus SmithA Brief History .

L’Harold Harvey l’è stàa tra i prìmm a mèttes adrée de bon a ricercà in del settór di "lagh mòrt". La coscienza di persòn e l’attenzion di media in sul fenòmen di pioeuv àcid hinn originàa in di USA a partì del 1970, dòpo che el New York Times la mandà in gir i relazion del Hubbard Brook Experimental Forest a New Hampshire, fasend vedè tucc i dagn de quèj precipitazion chì Likens, G. E. and F. H. Bormann. 1974. Acid rain: a serious regional environmental problem. Science 184(4142):1176–1179..