Varangerhalvøya (nordsamisk Várnjárga, kvensk Varenkinniemi, finsk Varangin niemimaa) er ei halvøy i Finnmark som ligg mellom Tanafjorden og Varangerfjorden, med Barentshavet i nord og aust. I sørvest snevrar halvøya inn og vert ei landbru. Landbrua ligg i kommunane Tana og Nesseby og blir så smal som ei mil mellom Skiippagurra og Varangerbotn.
Det ligg to byar på Varangerhalvøya, Vadsø og Vardø, og elles tettstadene Berlevåg, Båtsfjord, Kiberg og Vestre Jakobselv.
Geografi mini|venstre|Berglandskap på Varangerhalvøya.
Området har kupert fjellterreng med høgdar på 633 moh. på Skipskjølen og 724 moh. på Stangnestind i Austertana.Varangerhalvøya. Store norske leksikon. Vitja 22. juni 2020 Andre høge punkt er Falkefjell på 548 moh.
Fjordar og fjordarmar som ligg inntil halvøya er mellom anna Leirpollen, Kongsfjorden, Båtsfjorden, Syltefjorden, Persfjorden og Varangerfjorden.
Elver som munnar ut langs kysten er mellom anna Mohkkeveai-johka, som ligg nord for Tana-brua, brua som fører frå tettstaden Tana bru austover til Varangerhalvøya. Nordover langs kysten munnar følgjande elver ut: Trollfjordselva, Geres-johka, Geinnodat-johka, Harrelva, Čáhcegár-johka, Noaide-johka, Suorbmávžže-johka, Biehtár-johka, Suki-elva.
Nokre av halvøya sine elver munnar ut i Varangerfjorden, deriblant Bergeby-elva, Grunneselva, Jakobselva. Andre elver er m.a. SkallelvØ. Vorren m. fleire; 1993. Side 206 og Austerelva.
Langs kysten av halvøya ligg Tanaelva og munningen til elva, og Tanafjorden, Leirpollen, Gulgofjorden, Store Molvik, Tanahorn, Fuglenes. Austanfor Skarveneset ligg Skånsvika, Berlevåg, Kjølneset, Styret, Storsteinsbukta, Sandfjordklubben, Sandfjord, Nålneset, Risfjorden. Strømmen har ein kyst innanfor Straumsnesa. Vidare austover finst Vesterneset, Setbøneset, Båtsfjorden, Makkaur, Korsneset, Makkaur-Sandfjorden, Syltefjordklubben, Persfjorden, Blodskytodden, Kavringen, Svartnesbukta, Svartnes, Gamvikbukta, Skinnstakkvika, Nordvestkeila, Molvika, Kibergneset, Spira, Håbrandneset, Kramvik, Grunnes, Svartnes, Svartnesbukta, Langbukta, Langbunes,Ø. Vorren m. fleire; 1993. Side 73 Trollbukta, Komagværbukta, Skallbukta, Nyhavnneset, Skallnes, Urnesodden, Krampenes, halvøya Ekkerøya, Golnes, Høyvik, Samuelbyneset, Kiby, Grunnes, Navarsodden, Ørtangen, munninga av Tomaselva, Laksbuneset, Laksebubukta, Andersbyneset, Blåbærnes, Makkenes, Paddebybukta, Finneset, munninga av Jakobselva, Skitenelva, Fálesgohppi, Murgget, Giettáidnjarga, Gassa-njarga, Tjukkenasbukta, Klubbvika, Per Larsa-vik, Spiret, Torvneset, Mortensnes og Handelsneset, Hammarnes, Gazza-njarga, Unjargeahči, Buvre-njárga, Bunes, Struppnjarga, Meskelvneset, Áldda-njárga og Herráidnjárga.
På landbrua ligg Sáttovárri.norgeskart.no. Vitja 25. juni 2020 Området er tradisjonelt kjent som Seidafjellet. Nordover ligg Roavve-várri.
Vassdraga er m.a. «239/1 Komagelva», eller Storrajohka «239/2 Skallelva», eller Gállojohka
Nordsida av halvøya har mange bratte skrentar mot havet med store flater innanfor.Ø. Vorren m. fleire; 1993. Side 12
Natur mini|Reinsdyrflokk ved Hamningberg. Halvøya er prega av av høgfjellsvegetasjon. Stordelen av halvøya er skoglaus.Ø. Vorren m. fleire; 1993. Side 19
I 2004 blei staden utpeika som eit kjerneområde for den utryddingstrua norske fjellreven. I 2008 blei det sett ut 27 fjellrevar på halvøya.«27 fjellrevar sett ut i Finnmark». 2018-02-17. Klassekampen. S. 9
Kulturminne
Det er funne ei rekkje offerplassar på halvøya. 49 offerplassar i Varanger vart nemnde av Ørnulv Vorren i Samiske offerplasser i Varanger (1993), inkludert 3 plassar ved Gandvika.Ø. Vorren m. fleire; 1993. Side 195
Nærlingsliv
Gollevarre siida er ei gruppe personar som driv med reindrift, ein sida.Ø. Vorren m. fleire; 1993. Side 14
Varangerhalvøya blir marknadsført som eit attraktiv reisemål som kan tilby både friluftsopplevingar og ulike festivalar.
Kjelder Vorren, Ørnulv; Eriksen, Hans Kristian. Samiske offerplasser i Varanger (1993). Nordkalott-Forlaget Norgeskart.no
Referansar
Fjellreven skal reddes på Varangerhalvøya på nrk.no
Bakgrunnsstoff
Varanger.com
Kategori:Halvøyar i Noreg Kategori:Geografi i Berlevåg Kategori:Geografi i Båtsfjord Kategori:Geografi i Nesseby Kategori:Geografi i Tana Kategori:Geografi i Vadsø Kategori:Geografi i Vardø