David Frederick Attenborough () er ein britisk naturhistorikar, programleiar og forfattar som er kjend for ei rekke naturprogram og filmar. Han starta karrieren sin som programleiar i Zoo Quest i 1954, og har i dei åtte tiåra som følgde laga ni dokumentariser som utgjer The Life Collection, Natural World, Wildlife on One, Planet Earth-franchisen, The Blue Planet og Blue Planet II. Han er den einaste personen som har vunne BAFTA-prisar i svart-kvitt, farge-tv, høgoppløysing, 3D og 4K-oppløysing. Gjennom livet har han blitt tildelt dusinvis æresgradar og prisar, inkludert Primetime Emmy Award for Outstanding Narrator og ein Daytime Emmy Award for Outstanding Daytime Personality - Non-Daily.
Attenborough var i leiinga ved BBC, som arbeidde som kontrollør for BBC to og programdirektør for BBC Television på 1960-talet og 1970-talet. Medan det tidlege arbeidet hans fyrst og fremst fokuserte på den naturlege verda, har seinare arbeid teke meir til orde for å støtta miljøsaker. Han har tala for for å gjenoppretta det biologiske mangfaldet på jorda, avgrensa folkeveksten, bytta til fornybar energi, innføra tiltak mot klimaendringar, redusere kjøtkonsum og sette av fleire område for naturbevaring. I 1985 blei han utnemnd til Knight Bachelor for arbeidet sitt.
Bakgrunn David Fredrik Attenborough blei fødd 8. mai 1926 i Isleworth i Middlesex. Han vaks opp i College House på campusen til University College i Leicester, der far hans, Frederick, var rektor. Han er ein av tre søner. Den eldre broren hans, Richard, blei skodespeler og regissør, og den yngre broren hans John var ein leiar ved den italienske bilprodusenten Alfa Romeo. Under andre verdskrigen husa foreldra hans to jødiske flyktningjenter frå Tyskland gjennom eit britisk frivillig nettverk kjent som Refugee Children's Movement.
I barndomen samla Attenborough fossil, steinar og specimen frå naturen. Han blei oppmuntra då den unge arkeologen Jacquetta Hawkes beundra samlinga hans. Han var mykje på universitetsområdet. Då han var rundt 11 år, fekk han høyra at den zoologisk avdelinga der trong ei mengd salamandrar, og tilbaud gjennom faren å skappa dei for 3 pence per dyr. Kjelda, som han ikkje avslørte på den tida, var ein dam like ved avdelinga. Eit år seinare gav adoptivsystera hans Marianne ein bit rav som inneheldt forhistoriske skapningar. Rundt 60 år seinare blei biten fokus for «The Amber Time Machine», ein episode av tv-serien hans Natural World.
I 1936 høyrde Attenborough og broren hans Richard ei forelesing av Grey Owl (Archibald Belaney) i De Montfort Hall i Leicester og blei påverka av støtta hans for naturvern. Richard sa seinare at David bleibowled over by the man's determination to save the beaver, by his profound knowledge of the flora and fauna of the Canadian wilderness and by his warnings of ecological disaster should the delicate balance between them be destroyed. The idea that mankind was endangering nature by recklessly despoiling and plundering its riches was unheard of at the time, but it is one that has remained part of David's own credo to this day.I 1999 regisserte Richard ein biografisk film om Belaney med tittelen Grey Owl.
Attenborough blei utdanna ved Wyggeston Grammar School for Boys i Leicester, no kjend som Wyggeston and Queen Elizabeth I College. Han vann eit stipend til Clare College i Cambridge, i 1945 for å studera geologi og zoologi, der han var medlem av studentklubben Sedgwick Club og fekk ein grad i naturvitskap. I 1947 blei han kalla inn til nasjonalteneste i Royal Navy og var stasjonert i Nord-Wales og Firth of Forth i to år.
Karriere
Tidlege år ved BBC Etter å ha gått ut av marinen fekk Attenborough ei stilling som forlagsredaktør av vitskaplege bøker for barn. Han blei snart lei av arbeidet, og i 1950 søkte han på ein jobb som radioprodusent for BBC.Life on Air, p.13. Sjølv om han ikkje fekk denne stillinga, fekk CV-en hans merksemd frå Mary Adams, leiaren for faktakringkastingsavdelinga til BBC si unge TV-teneste. Attenborough, som dei fleste britar på denne tida, eigde ikkje ein TV og hadde sett berre eitt TV-program i livet sitt. pp. 10–11.
Han aksepterte eit tilbod frå Adams om eit tre månader langt opplæringskurs. I 1952 blei han tilsett ved BBC på fulltid. I byrjinga blei han ikkje oppmuntra til å opptre på TV fordi Adams meinte tennene hans var for store. Han blei produsent for Talks-departementet, som handterte alle faktaasendingane på fjernsynet. Dei tidlege prosjekta hans inkluderte quiz-showet Animal, Vegetable, Mineral? og Song Hunter, ein serie om folkemusikk som blei presentert av Alan Lomax.
Attenborough sitt samband med naturhistoriske program byrja då han produserte og presenterte serien Animal Patterns. Serien omfatta tre program med dyr frå London Zoo og naturforskaren Julian Huxley, som diskuterte bruken av kamuflasje, varselfargar og paringsspel. Gjennom dette programmet møtte Attenborough Jack Lester, kuratoren for reptilhuset i dyrehavet, og dei bestemte seg for å lage ein serie om ein dyresamlingsekspedisjon. Resultatet var Zoo Quest, som blei sendt for fyrste gong i 1954. Attenborough fekk rolla som programleiar på kort varsel då Lester blei sjuk. mini|Attenborough (til høgre) intervjuar Vivian Fuchs (til venstre) og Edmund Hillary (i midten), 1956 I 1957 blei BBC Natural History Unit formelt oppretta i Bristol. Attenborough blei beden om å vera med, men avslo, ettersom han ikkje ville flytta frå London der han og den unge familien hans hadde slått seg ned. I staden danna han ei eiga avdeling, Travel and Exploration Unit,Life on Air, pp. 60–61. som lét han fortsette å leia Zoo Quest og produsera andre dokumentarfilmar, som Travellers' Tales og serien Adventure.Life on Air, pp. 60–61. Tidleg på 1960-talet slutta Attenborough i BBC-stillinga si for å studera sosialantropologi ved London School of Economics, og filma innimellom studiane. Han tok imot ein invitasjon til å koma tilbake til BBC som leiar for fjernsynskanalen BBC Two før han kunne fullføra graden sin.
BBC-leiar Attenborough blei Controller for BBC Two i mars 1965, etter Michael Peacock. Han hadde ein klausul i kontrakten sin som gav han høve til å halda fram med å laga program frå tid til anna. Seinare det året filma han elefanter i Tanzania, og i 1969 laga han ein serie i tre delar om kulturhistoria til den indonesiske øya Bali. For filmen A Blank on the Map frå 1971 var han med den fyrste vestlege ekspedisjonen til ein avsides fjelldal på Ny-Guinea for å leita etter ein tapt stamme.
BBC Two var blitt lansert i 1964, men hadde hatt vanskar med å fanga publikum. Då Attenborough kom inn som leiar, kvitta han seg med kangurumaskoten kanalen hadde nytta, og innførte endringar i sendeplanen. Han hadde i oppgåve å gjera sendingane til BBC Two varierte og forskjellige frå dei til andre nettverk tilbyr, og byrja å oppretta ein portefølje av program som definerte identiteten til kanalen i dei neste tiåra. Under leiinga hans blei det synt program knytte til musikk, kunst, underhaldning, arkeologi, eksperimentell komedie, reise, drama, sport, næringsliv, vitskap og naturhistorie. Sendingane på éin kveld var ofte ei eklektisk blanding av svært ulike tema. Programma han bestilte inkluderte Man Alive, Call My Bluff, Chronicle, The Old Grey Whistle Test, The Money Programme og Monty Python's Flying Circus. Med innføringa av farge-tv byrja Attenborough å senda snooker på BBC for å visa fordelane med formatet, sidan sporten bruker farga ballar. Snookerprogrammet, Pot Black, blei seinare sett på som bidrag til at sporten voks på 1980-talet. I 1986 påverka Attenborough utviklinga av den gule tennisballar ved å seia at dei kvite tennisballane som var i bruk ikkje var synlege på farge-tv.
Ei av dei viktigaste avgjerdene hans var å bestille ein serie i 13 delar om vestleg kunsthistorie, for å visa fram kvaliteten på den nye UHF-farge-TV-tenesta til BBC Two. Civilisation, presentert av sir Kenneth Clark, blei sendt i 1969 og blei vidt lovprisa. Det blei eit mønster for dokumentarfilmar med ein subjektiv programleiar. Andre program i same stil følgde, som Jacob Bronowski sitt The Ascent of Man (også bestilt av Attenborough) og Alistair Cooke sitt America: A Personal History of the United States. Attenborough tenkte at evolusjonshistorie kunne vera eit naturleg emne for ein slik serie. Han delte ideen med Christopher Parsons, ein produsent ved Natural History Unit, som kom fram til tittelen Life on Earth. Attenborough hadde eit sterkt ønske om å presentera serien sjølv, men dette var ikkje mogleg så lenge han var i tv-leiinga.
I 1969 blei Attenborough forfremja til programdirektør med ansvar for programma på begge BBC-kanalane. Han hadde oppgåver som inkluderte å få budsjett godkjende, delta i styremøte og gje personale avskjed, og var fjerna frå det å filma program. Då Attenborough blei føreslått som ein mogleg kandidat til stillinga som BBC-direktør i 1972, ringde han broren Richard for å tilstå at han ikkje hadde lyst på jobben. Tidlegare året etter forlet han stillinga si for å venda tilbake til programskaping på fulltid. Dette lét han skriva og presentera det planlagte naturhistoriske eposet om livet på jorda.
Etter at han slutta ved BBC blei Attenborough frilans-kringkastar og byrja å arbeida med det neste prosjektet sitt, en reise til Indonesia med eit mannskap frå Natural History Unit. Det resulterte i serien Eastwards with Attenborough i 1973, som var lik i tone til den tidlegare Zoo Quest; den største skilnaden var innføringa av farge. Attenborough sa at han ville arbeida i Asia fordi tidlegare naturdokumentar hadde fokusert mest på Afrika. Dette året blei Attenborough invitert til å halda julførelesinga til Royal Institution om dyrekommunikasjon, The Language of Animals. Etter arbeidet med Eastwards with Attenborough byrja han å arbeida på manusa til Life on Earth.
På grunn av dei store ambisjonane bak serien, bestemte BBC seg for å samarbeida med eit amerikansk nettverk for å få den nødvendige finansieringa. Medan forhandlingane gjekk for seg, arbeidde Attenborough med fleire andre TV-prosjekt. Han presenterte ein serie om urfolkskunst (The Tribal Eye, 1975) og ein annan om oppdagingsreiser (The Explorers, 1975). Han presenterte ein barneserie om kryptozoologi med tittelen Fabulous Animals (1975), som tok for seg mytologiske skapningar som havfruer og einhjørningar. Til slutt underskreiv BBC ein samproduksjonsavtale med Turner Broadcasting, og Life on Earth kom i produksjon i 1976. I 1979 vitja Attenborough Folkerepublikken Kina og rapporterte for fyrste gong til Vesten om den kinesiske eittbarnspolitikken. Attenborough opptredde i 14 episodar av gameshowet Face the Music frå 1975 til 1983.
Life Med Life on Earth i 1979 byrja Attenborough å skapa eit verk som blei ein kvalitetsmal for skaping av naturfilm og påverka ein generasjon av dokumentarfilmar. Serien etablerte mange av karaktertrekkea til BBC sine naturhistoriske program. Ved å ta temaet sitt alvorleg og forska på dei nyaste oppdagingane, fekk Attenborough og produksjonsteamet sitt tillit frå vitskapsfolk, som reagerte ved å tillata han å presentera emna deira i programma sine. pp. 289–291.
Innovasjon var ein annan faktor i suksessen til Life on Earth. Nye filmteknikkar blei utvikla for å syna det Attenborough ville, med fokus på å filma hendingar og dyr som aldri var blitt filma tidlegare. Internasjonal luftfart gjorde det mogleg å utforma serien slik at Attenborough vitja fleire stader rundt om i verda i kvar episode, og til tider til og med endra verdsdel i løpet av ein sekvens. Sjølv om han opptredde som programleiar på skjermen, avgrensa han tida si framfor kameraet for å gje meir tid til naturlivet som blei filma.