Krutbrennar (Neotinea ustulata) er ei plante i krutbrennarslekta Neotinea i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.
Systematikk Krutbrennar var tidlegare rekna til vårmarihandslekta Orchis med namnet Orchis ustulata, men er, saman med fleire andre artar, flytta til slekta Neotinea.
Arten har to økotypar som skil seg frå kvarandre i storleik og blømingstid. Båe er aksepterte som varietetar av Plants of the World Online og WFO – The World Flora Online og er kjende frå Danmark og Storbritannia: N. ustulata var. aestivalis blir 30–80 cm høg og blømer frå slutten av juni til august N. ustulata var. ustulata blir opptil 30 cm høg og blømer frå april til tidleg i juni
Dei to typane er i Polen rekna som underartar: N. ustulata ssp. aestivalis N. ustulata ssp. ustulata
Utbreiing I Sverige (svensk namn krutbrännare) finst arten først og fremst på Öland og Gotland, der han er ganske vanleg, og arten har òg nokre funnstader på fastlandet. Arten er rekna som livskraftig (LC).
I Danmark (dansk namn bakkegøgeurt) har krutbrennar vore kjend frå ein funnstad nord på Jylland. Arten er rekna som kritisk truga (CR) og blømer ikkje årvisst.
Krutbrennar (engelsk namn burnt orchid) veks spreidd i England og Wales, og er verna gjennom den britiske Handlingsplan for biodiversitet. I den britiske raudlista har arten status som sterkt truga (EN). Lokalt er han sterkt truga (EN) i England og kritisk truga (CR) i Wales.
I Estland (estisk namn tõmmu käpp) veks krutbrennar spreidde stader på øyane og i nord og er rekna som sterkt truga (EN). I Latvia (latvisk namn deguma dzegužpuķe) er arten sjeldan og er klassifisert som sårbar (kategori 2 – retas sugas). I Litauen (litauisk namn smulkiažiedė gegužraibė) har arten berre nokre få veksestader med små populasjonar og er rekna som kritisk truga (CR).
I Benelux er arten (nederlandsk namn aangebrande orchis, fransk namn orchis brûlé) borte frå dei siste veksestadene i Limburg i Nederland, sist funnen der i 1952. I Flandern i Belgia var han borte alt før år 1900, medan han framleis har eit par veksestader i Vallonia. I den nederlandske raudlista er arten rekna som regionalt utdøydd (RE, verdwenen uit Nederland). I Belgia er han rekna som regionalt utdøydd (RE, regionaal uitgestorven) i Flandern og kritisk truga (CR, en danger critique) i Vallonia. I Luxembourg er han òg rekna som regionalt utdøydd (RE).
I Tyskland er arten (tysk namn Brand-Knabenkraut) rekna som sterkt truga (EN, stark gefährdet). I Polen (polsk namn storczyk męski) veks arten spreidd i den sørlege delen av landet, og arten og nominatunderarten er rekna som sterkt truga (EN, kzagrożony).
Referansar
Bakgrunnsstoff
Kategori:Orkidear i Sverige Kategori:Orkidear i Danmark Kategori:Orkidear i Storbritannia Kategori:Orkidear i Estland Kategori:Orkidear i Latvia Kategori:Orkidear i Litauen Kategori:Orkidear i Nederland Kategori:Orkidear i Belgia Kategori:Orkidear i Luxembourg Kategori:Orkidear i Tyskland Kategori:Orkidear i Polen Kategori:Krutbrennarslekta