Eit språk er ei dialekt med ein hær og marine er eit skjemt om vikårlegheita av skilnaden mellom ei dialekt og eit språk. Det påpeiker påverknaden som sosiale og politiske føresetnader kan ha over eit samfunn sin oppfatning av statusen til eit språk eller ei dialekt. Det fasinerande ordtaket vart popularisert av sosiolingvisten og jiddisk-forskaren Max Weinreich, som høyrde det frå ein medlem av publikum på ei av førelesingane sine på 1940-talet.
Denne fråsegna er vanlegvis tilskriven Max Weinreich, ein spesialist i jiddisk lingvistikk, som uttrykte det på jiddisk:
Den tidlegaste kjende publiserte kjelda er artikkelen hans Weinreich Der YIVO un di problemen fun undzer tsayt (, 'Yivo står overfor etterkrigsverda'; bokstaveleg talt 'YIVO og problema i vår tid'), opphavleg presentert som ein tale 5. januar 1945 på den årlege YIVO-konferansen. Weinreich gav ingen norsk versjon.
I artikkelen presenterer Weinreich fråsegna som innvendinga til ein revisor ved ein førelesingsserie som vart heldt mellom 13. desember 1943 og 12. juni 1944:
I førelesinga hans diskuterer han ikkje bare språklege, men òg breiare førestillingar om yidishkeyt ( – bokst. jødiskheit).
Sosiolingvisten og jiddisk-forskaren Joshua Fishman ymta om at han kan ha vore revisor ved Weinreich-førelesinga. Fishman antok førebels at utvekslinga fann stad på ein konferanse i 1967, meir enn tjue år seinare enn YIVO-førelesinga (1945) og passar iallfall ikkje til skildringa hans Weinreich ovanfor.
Andre nemningar Jean Laponce sa i 2004 at ordtaket hadde blitt tilskrive i til Hubert Lyautey (1854–1934) på eit møte i Académie Française; Laponce refererte til ordtaket som ('Lova hans Lyautey').
Randolph Quirk tilpassa definisjonen til «Eit språk er ei dialekt med ein hær og eit flag».
Sjå òg
Abstand- og ausbau-språk Dialektkontinuum Språklausriving
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «A language is a dialect with an army and navy» frå , den 1. april 2023.
Vidare lesing
Alexander Maxwell (2018). When Theory is a Joke: The Weinreich Witticism in Linguistics (pp 263–292). Beiträge zur Geschichte der Sprachwissenschaft. Vol 28, No 2.
Kategori:Sosiolingvistikk Kategori:Dialektologi